{"id":12533,"date":"2017-04-04T11:00:00","date_gmt":"2017-04-04T11:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/mickgb.com\/?p=12533"},"modified":"2024-04-08T01:14:36","modified_gmt":"2024-04-08T01:14:36","slug":"gairdin-an-ghorta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mickgb.com\/en\/gairdin-an-ghorta\/","title":{"rendered":"Gairdin an Ghorta&#8230;."},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-weight:bold;font-size:24pt\">G\u00e1ird\u00edn an Ghorta<\/p><p style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-weight:bold;font-size:24pt\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p><p style=\"margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-weight:bold;font-size:24pt\"><span style=\"font-size:14pt\">Peadar Bair\u00e9ad<\/span><\/p><p style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">Minic a th\u00e9im ar chuairt go Carraig Seabhac, i gContae Chill Chainnigh, na laethe seo, agus chuile bhabhta a th\u00e9im ar an mb\u00f3thar sin \u00f3 Chnoc an T\u00f3chair go Baile R\u00f3ib\u00edn, ar mo shl\u00ed go ceann mo scr\u00edbe, feicim an Cuimhneach\u00e1n sin a t\u00f3gadh, le d\u00e1n crua, c\u00e9asta, \u00e1r ndaoine, ar a dturas tr\u00ed ph\u00f3irs\u00ed dorcha an Ghorta Mh\u00f3ir, a chur i gcuimhne d\u00e1r ndaoine fh\u00e9in, agus d\u2019aon taisteala\u00ed a tharla\u00edonn fan na sl\u00ed sin. B\u00edodh gur chuir m\u00e9 romham, go minic, cuairt a thabhairt ar an leacht c\u00e9anna sin, n\u00edor dhein m\u00e9 an mhian sin a sh\u00e1samh go dt\u00ed le d\u00e9ana\u00ed. <\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">Tharla go raibh m\u00e9 ar an mb\u00f3thar sin, l\u00e1 bre\u00e1 gr\u00e9ine i l\u00e1r an tSamhraidh seo caite, nuair a bhuail an fonn m\u00e9 stopadh agus buaileadh isteach, le spl\u00e9achadh a fh\u00e1il ar cib\u00e9 a bh\u00ed folaithe taobh thiar den bhfalla sin ar thaobh an bh\u00f3thair. Rinne m\u00e9 an carr a ph\u00e1irce\u00e1il, c\u00f3ngarach d\u2019Ionad na gCuairteoir\u00ed, agus nach bre\u00e1 oiri\u00fanach an tIonad \u00e9, le hatmosf\u00e9ar na r\u00e9 dorcha sin a chruth\u00fa, n\u00f3 c\u00e9ard t\u00e1 ann ach teach beag tuaithe, ceann tu\u00ed, t\u00f3gtha, agus leagtha amach taobh istigh, faoi mar a bheadh teach d\u00e1 leith\u00e9id sa nao\u00fa haois d\u00e9ag. Fuair m\u00e9 br\u00f3isi\u00far ansin a thug chuile eolas dom faoin Ionad Cuimhneach\u00e1in sin, agus bh\u00ed ar mo chumas \u00fas\u00e1id a bhaint as an mbr\u00f3isi\u00far c\u00e9anna sin agus an p\u00edosa seo \u00e1 scr\u00edobh agam.<\/p><p style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\"><strong><span style=\"font-size:18pt\">Cuairt ar an nG\u00e1ird\u00edn<\/span><\/strong><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">Ar an gc\u00e9ad dul s\u00edos, tugann an cuairteoir G\u00e1ird\u00edn na Saileach faoi deara, n\u00f3 t\u00e1 sin ann le cur i gcuimhne d\u00fainn na scileanna agus na ceirdeanna a bh\u00ed ag \u00e1r muintir roimh an nGorta M\u00f3r, n\u00f3 bh\u00ed ar a gcumas \u00fas\u00e1id a bhaint as slata na sail\u00ed sin i gcleachtadh a scileanna caolad\u00f3ireachta. D\u00e9anann an teach tuaithe an gn\u00f3 c\u00e9anna sin, n\u00f3 breathnaigh ar obair na saor cloiche, agus ar scil na dtu\u00edod\u00f3ir\u00ed at\u00e1 le feice\u00e1il go soil\u00e9ir againn i leagan amach an t\u00ed sin. <\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">T\u00e9ann an cuairteoir ar aghaidh ansin thar Gharra\u00ed na bPr\u00e1ta\u00ed, taobh leis an teach, agus chun tosaigh uaidh sin go dt\u00ed gabhal dh\u00e1 bh\u00f3thar.  Ar thaobh amh\u00e1in t\u00e1 Cas\u00e1n na mBeo, agus ar an dtaobh eile, t\u00e1 Sl\u00ed na F\u00edrinne, n\u00f3 b\u2019in iad na b\u00f3ithre a bh\u00ed le taisteal ag \u00e1r muintir, ar a mbealach tr\u00ed chruatan an Ghorta Mh\u00f3ir. Ag dul chun cinn \u00f3n bpointe sin, tagann t\u00fa ar Dhroichead na nDeor a ligeann isteach go hOile\u00e1n an Ocrais th\u00fa, oile\u00e1n a bhfuil Clais an Bhr\u00f3in ar thaobh amh\u00e1in de agus Abhainn na nDeor ar an dtaobh eile. Ag f\u00e1g\u00e1il an oile\u00e1in sin taobh thiar d\u00edot t\u00e9ann t\u00fa thar Dhroichead an Chruatain, agus ansin, is f\u00e9idir An R\u00e9 Chi\u00fain a fheice\u00e1il ar thaobh amh\u00e1in, agus G\u00e1ird\u00edn na Fl\u00fairse ar an dtaobh eile. M\u00e1 th\u00e9ann t\u00fa tr\u00ed Gh\u00e1ird\u00edn na Fl\u00fairse sroicheann t\u00fa Cruinni\u00fa na F\u00e9ile, an \u00e1it sin le pobal a thion\u00f3l, le cur i gcuimhne dh\u00fainn gur \u00e9irigh le cuid \u00e1irithe den phobal s\u2019againne a mbealach a dh\u00e9anamh tr\u00ed chruatan, tr\u00ed ghorta, agus tr\u00ed Abhainn na nDeor. Ina dhiaidh sin, t\u00e1 G\u00e1ird\u00edn an D\u00f3chais agus na S\u00edoch\u00e1na, le sos agus suaimhneas a thabhairt d\u00f3ibh agus le deis a thabhairt d\u00f3ibh, dul i mbun an tsaoil ar\u00eds.<\/p><p style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\"><strong><span style=\"font-size:18pt\">Sc\u00e9al \u00e1r gcine<\/span><\/strong><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">Feiceann muid mar sin, go riana\u00edonn an cas\u00e1n tr\u00ed Gh\u00e1ird\u00edn an Ghorta sc\u00e9al \u00e1r gcine ar a mbealach \u00f3 laethe na fl\u00fairse agus na f\u00e9ile, isteach i bhf\u00e1sach maraitheach an Ghorta Mh\u00f3ir, agus go leanann s\u00ed a seal tr\u00ed ghleann cinni\u00fanach \u00fad an bh\u00e1is is an anr\u00f3, agus ansin, l\u00e9ir\u00edonn s\u00e9 f\u00eds an d\u00f3chais agus na s\u00edoch\u00e1na a mheall chun tosaigh iad ar a mbealach \u00e9alaitheach as oile\u00e1n an ocrais.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">N\u00ed g\u00e1 dhom sc\u00e9al an Ghorta Mh\u00f3ir a insint dhaoibh anseo, n\u00f3 th\u00e1inig an sc\u00e9al c\u00e9asta c\u00e9anna sin anuas mar uacht chuig chuile dhuine againn \u00f3 na daoine a d\u2019imigh romhainn. Ba scannr\u00fail uaf\u00e1sach an scamall a dhrochaigh sp\u00e9artha \u00e1r gcine sa deichni\u00far sin, a sh\u00edn \u00f3 1841 go dt\u00ed 1851, agus ba dhian a dh\u00edol \u00e1r muintir as cuairt \u00fad fhear an chorr\u00e1in chaim, n\u00f3 nuair a bh\u00ed chuile sh\u00f3rt thart, bh\u00ed thart ar mhilli\u00fan duine d\u00e1r gcine ag tabhairt an fh\u00e9ir, agus thart ar an uimhir ch\u00e9anna glanta leo ar imirce ar an mb\u00e1d b\u00e1n. Ba throm an buille \u00e9 sin d\u2019\u00e1r n\u00e1isi\u00fan, agus n\u00ed haon ionadh gur briseadh ar spiorad agus ar mhisneach \u00e1r bpobal. Chailleamar freisin an br\u00f3d agus an d\u00ednit a bhain leo siar thar na blianta. Chailleamar \u00e1r dteanga dh\u00fachais, geall leis, agus briseadh ar n\u00f3sanna na meithle, agus an chomhair, a bh\u00ed mar cheangal ar phobail na muintire s\u2019againne le sinsearacht, agus f\u00e1gadh \u00e1r ndaoine ar an ngreim ghortach, iad i muin\u00edn na mine bu\u00ed, agus ar ball, i muin\u00edn an bhacsta\u00ed, mar phr\u00edomhbhianna laeth\u00fala. Bianna a bhfuair m\u00e9 fh\u00e9in blas, n\u00f3 m\u00edbhlas, orthu, i bhfichid\u00ed, agus i dtriochaid\u00ed, na haoise seo caite, rud a l\u00e9ir\u00edonn go mb\u00edonn ruball fada, scanr\u00fail, ar bheart d\u00e1 leith\u00e9id. Seo d\u00e1n beag a chum m\u00e9 tamall \u00f3 shoin faoi Ghorta M\u00f3r 1847. <\/p><p style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt\"><strong><span style=\"font-size:18pt\">An Gorta<\/span><\/strong><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">Si\u00falaim go buartha um n\u00f3in, ar lorg na bhfear is na mban<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">A sh\u00edothlaigh go ci\u00fain gan fhuaim, cois cla\u00ed, cois calaidh, cois f\u00e1il,<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">A thit gan torann gan tuairt, iad ar th\u00f3ir na bp\u00f3ir\u00edn\u00ed bu\u00ed,<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">Ar th\u00f3ir an lusra gan bhr\u00ed, ar th\u00f3ir na bhfaoch\u00f3g cois tr\u00e1.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">Ach faraoir g\u00e9ar! gan giob, le f\u00e1il acu, thoir n\u00f3 thiar,<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">Ach r\u00e1flai, is bolaithe bia, \u00e1 dtiom\u00e1int gan sos, gan sc\u00edth,<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">\u00c1 dtiom\u00e1int gan rath, gan \u00e1dh, tr\u00ed ghort, tr\u00ed gharra\u00ed, cois tr\u00e1,<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">Gur leag idir ghorta is phl\u00e1 a gcoirp bhocht\u2019 feoite ar l\u00e1r.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">Sna dumhacha, feicim go f\u00f3ill, luaithreach a dtinte is a gcreach,<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">Mar ar r\u00f3st siad slig\u00e9isc is \u00e9in, le c\u00fal a chur ar an mb\u00e1s.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">Gan iontu f\u00e9ith n\u00f3 feoil, ach craiceann gan rath agus cn\u00e1mh\u2019,<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">Ag ceann a gc\u00farsa, is a gcr\u00e1, i nGleann seo buartha an \u00c1ir.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">Ach n\u00edor \u00e9irigh leo bua a fh\u00e1il ar dhiabhail an ocrais is na pl\u00e1,<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">Gur s\u00edneadh, gan ola, gan chr\u00e9, a gcoirp gan t\u00e9agair, faoin sp\u00e9ir,<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">Gan sagart, gan deora, gan s\u00f3, cois cla\u00ed, cois caladh, ag dreo,<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">Mar a bhfanann gan s\u00edoch\u00e1in go f\u00f3ill, ag s\u00fail le deora , is och\u00f3n!<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">Gan \u00e9inne ag \u00e9isteacht leo f\u00f3s, lena gcnead, n\u00f3 le g\u00e9ire a ngl\u00f3r,<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">Iad ag imp\u00ed, ag agairt, is ag gu\u00ed, lena sl\u00e1n\u00fa in Iothlainn an R\u00ed,<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">I bParrthas na nGr\u00e1st go rabhaid, uaidh seo go L\u00e1 leacach an Luain <\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\">Tr\u00ed ungadh a liag is a gcarn, is tr\u00ed phaidir a chur lena n-anam.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:36pt\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt;margin-left:108pt\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:14pt\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00e1ird\u00edn an Ghorta . Peadar Bair\u00e9ad . Minic a th\u00e9im ar chuairt go Carraig Seabhac, i gContae Chill Chainnigh, na laethe seo, agus chuile bhabhta a th\u00e9im ar an mb\u00f3thar sin \u00f3 Chnoc an T\u00f3chair go Baile R\u00f3ib\u00edn, ar mo shl\u00ed go ceann mo scr\u00edbe, feicim an Cuimhneach\u00e1n sin a t\u00f3gadh, le d\u00e1n crua, c\u00e9asta, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":13435,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-12533","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gan-chatagoir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12533","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12533"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12533\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12534,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12533\/revisions\/12534"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12533"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12533"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12533"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}