{"id":12861,"date":"2017-04-04T11:00:00","date_gmt":"2017-04-04T11:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/mickgb.com\/?p=12861"},"modified":"2024-04-08T01:12:18","modified_gmt":"2024-04-08T01:12:18","slug":"i-mbeal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mickgb.com\/en\/i-mbeal\/","title":{"rendered":"I mbeal"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:24pt\"><strong>I  mB\u00e9al  an  Phobail&#8230;1&#8230;<\/strong><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:24pt\"><strong><span style=\"font-size:14pt\"><em>(In \u201cI mB\u00e9al an Phobail\u201d this week, we revisit the Rambling House tradition.)<\/em><\/span><\/strong><\/p><p style=\"margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:12pt\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p><p style=\"margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:12pt\"><span style=\"font-size:14pt\">Peadar Bair\u00e9ad<\/span><\/p><p style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.8;font-size:12pt\"><strong><span style=\"font-size:18pt\">Seanchas Iorrais&#8230;.<\/span><\/strong><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">Nach ioma\u00ed o\u00edche fhada Gheimhridh a chaith m\u00e9 fh\u00e9in, sa teach s\u2019againne, i mbaile na Druime, ag \u00e9isteacht leis na daoine f\u00e1sta ag seanchas d\u00f3ibh fh\u00e9in go sona s\u00e1sta, ar bhruach thine m\u00f3ire m\u00f3na.  Ba iad na h\u00e1bhair a bh\u00edodh idir cham\u00e1in acu, de ghn\u00e1th, n\u00f3 na laethe a chaitheadar ag scl\u00e1bhaiocht, is ag n\u00e1bha\u00edocht, in Albain, agus ar bhain d\u00f3ibh agus iad ina ndeoraithe i bhfad \u00f3 bhaile, sa t\u00edr eachtrannach sin.  Scait\u00ed eile, bh\u00edodh a n-aird acu ar sheanchas a nd\u00faiche fh\u00e9in, agus ba bheag \u00e1it i bpar\u00e1iste na Cille M\u00f3ire nach raibh a sc\u00e9al agus a stair ar eolas go paiteanta acu.  Is maith is cuimhin liom fh\u00e9in iad ag cur s\u00edos ar \u201cShaen\u2019s Cut\u201d agus ar Dhroichead Bh\u00e9al an Mhuirthead, agus ba d\u00e1 bharr sin, a scr\u00edobh m\u00e9 fh\u00e9in an p\u00edosa seo leanas, in eireaball na bliana 1993, inar \u00e9irigh liom sc\u00e9al \u00fad na seanfhond\u00fair\u00ed a thabhairt suas chun d\u00e1ta, agus sin an sc\u00e9al a bheidh idir cham\u00e1in agam, an babhta seo.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">In aimsir an Dara Chathal, sa bhliain 1676, fuair Sir James Shaen seilbh ar dh\u00e1 dtrian de thailte Iorrais, i gContae Mhaigh Eo, ach dhealr\u00f3dh s\u00e9, gur bheag sp\u00e9is a chuir an Sir James c\u00e9anna sna tailte sin.  Nuair a d\u2019\u00e9ag an fear saibhir sin \u00e1fach, sa bhliain 1695, thit na tailte uile sin, mar oidhreacht, ar a aonmhac, Sir Arthur Shaen, fear a chuir suim, sea, agus dh\u00e1 shuim, i bhforbairt na n-east\u00e1t \u00fad thiar.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">Rinne s\u00e9 na heast\u00e1it sin a choil\u00edni\u00fa, agus bhunaigh s\u00e9 coil\u00edneacht sa Mhuirthead, \u00e1it ar shocraigh s\u00e9 bu\u00edon Sasanach, gona Ministir, an tUrramach John Tollet.  Thug s\u00e9 a sheal\u00fachas fh\u00e9in do gach uile choil\u00edneach acu, agus d\u2019fh\u00e9ach s\u00e9 chuige, gur \u00e9irigh thar barr lena thionscadal thiar.<\/p><h1 style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-weight:bold;font-size:18pt\"><span style=\"font-size:14pt\">\u201cShaen\u2019s Cut\u201d<\/span><\/h1><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">Faoin mbliain 1715, chuir Sir Arthur roimhe, baile beag a th\u00f3g\u00e1il, san \u00e1it a bhfuil B\u00e9al an Mhuirthead suite anois.  N\u00ed raibh san \u00e1it an t-am sin ach riasc, n\u00f3 bh\u00ed leithinis an Mhuirthead ceangailte den t\u00edr mh\u00f3r an t-am sin, le cuing chaol talaimh.  Chuir Sir Arthur daoine i mbun oibre, le can\u00e1il a ghearradh idir an Inbhear M\u00f3r agus Cuan an Fh\u00f3id Duibh.  Ba  \u00e9 an t-ainm a baisteadh ar an ngearradh sin n\u00f3 \u201cShaen\u2019s Cut\u201d.  Bh\u00ed an gearradh sin leathan go leor le b\u00e1id bheaga a ligean \u00f3n Inbhear M\u00f3r isteach i gCuan an Fh\u00f3id Duibh.  <\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">D\u2019fh\u00e1g Shaen\u2019s Cut go mba oile\u00e1n \u00e9 an Muirthead feasta.  Ar ball, t\u00f3gadh droichead trasna na can\u00e1lach sin, agus lean c\u00farsai ar aghaidh go seoigh, ar feadh tamaill.  Faoin mbliain 1752 \u00e1fach, bh\u00ed drochbhail ar an gcan\u00e1il, ach bh\u00ed Sir Arthur fhein ag tabhairt an fh\u00e9ir, faoin am sin, n\u00f3 fuair s\u00e9 b\u00e1s, ar an 24 Meitheamh, sa bhliain 1724<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">N\u00ed raibh de shliocht ar Arthur Shaen ach beirt in\u00edon, agus ar ball, nuair a ph\u00f3s siad, thit east\u00e1it Shaen le John Bingham, agus le Henry Boyle Carter.  Ba dhuine de shliocht Henry Boyle Carter a th\u00f3g baile Bh\u00e9al an Mhuirthead, nuair a d\u2019iarr s\u00e9 ar Patrick Knight, innealt\u00f3ir, pleananna do bhaile m\u00f3r Bh\u00e9al an Mhuirthead, a dhr\u00e9achtadh, sa bhlain 1824.  Faoin mbliain 1829, bh\u00ed baile m\u00f3r t\u00f3gtha ar an ionad.  B\u2019fh\u00e9idir n\u00e1r leanadh pleananna Knight sa tionscadal sin, ach istigh i l\u00e1r an bhaile, bh\u00ed, agus t\u00e1, go dt\u00ed an l\u00e1 at\u00e1 inniu fh\u00e9in ann, Cearn\u00f3g Chartair, \u201cCarter Square\u201d, le cuimhne an bhunaitheora a choinne\u00e1il glas.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">Ach le filleadh ar sc\u00e9al na ndroichead&#8230;<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">I nDeireadh F\u00f3mhair na bliana 1845, chuir an rialtas \u00a35,000.00 ar f\u00e1il, mar dheontas, le can\u00e1il cheart a thochailt, idir Chuan an Fh\u00f3id Duibh agus an Inbhear M\u00f3r, ar choinn\u00edoll go gcuirfeadh muintir na h\u00e1ite \u00a34,000.00 d\u00e1 gcuid airgid fh\u00e9in, leis an ndeontas sin.  Chuathas i mbun oibre l\u00e1ithreach, ach n\u00edor cr\u00edochna\u00edodh an obair go dt\u00ed an bhliain 1851, n\u00f3 chuir an Gorta M\u00f3r isteach go tubaisteach ar thionscadal na can\u00e1lach.  T\u00f3gadh an chan\u00e1il nua in \u00e1it \u201cShaen\u2019s Cut\u201d, a gearradh breis agus c\u00e9ad triocha bliain roimhe sin.  T\u00f3gadh scl\u00f3indroichead nua thar an chan\u00e1il, mar nasc idir an Leithinis agus an t\u00edr mh\u00f3r.  Bh\u00ed an chan\u00e1il nua, thart ar chaoga troigh ar leithead, agus c\u00faig throigh d\u00e9ag ar doimhneas.<\/p><h1 style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-weight:bold;font-size:18pt\">Droichead Dhoire<\/h1><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">Faoin mbliain 1900,  bh\u00ed  drochbhail ar an scl\u00f3indroichead \u00fad thar an gcan\u00e1il, agus shocraigh Comhairle Chontae Mhaigh Eo agus Bord na gCeantar C\u00fang ar dhroichead nua a chur ina ionad.  <\/p><p style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">&#8230;&#8230;.Fillfidh m\u00e9 ar sc\u00e9al na ndroichead \u00fad an ch\u00e9ad bhabhta eile. B\u00ed linn&#8230;&#8230;<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I mB\u00e9al an Phobail&#8230;1&#8230; (In \u201cI mB\u00e9al an Phobail\u201d this week, we revisit the Rambling House tradition.) . Peadar Bair\u00e9ad Seanchas Iorrais&#8230;. Nach ioma\u00ed o\u00edche fhada Gheimhridh a chaith m\u00e9 fh\u00e9in, sa teach s\u2019againne, i mbaile na Druime, ag \u00e9isteacht leis na daoine f\u00e1sta ag seanchas d\u00f3ibh fh\u00e9in go sona s\u00e1sta, ar bhruach thine m\u00f3ire [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":13435,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-12861","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gan-chatagoir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12861","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12861"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12861\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12862,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12861\/revisions\/12862"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12861"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12861"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12861"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}