{"id":13007,"date":"2017-04-04T11:00:00","date_gmt":"2017-04-04T11:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/mickgb.com\/?p=13007"},"modified":"2024-04-08T01:25:34","modified_gmt":"2024-04-08T01:25:34","slug":"n-i-b-h-e-i-d-h-a-l-e-i-t-h-e-i-d-i-a-n-n-a-r-i-s","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mickgb.com\/en\/n-i-b-h-e-i-d-h-a-l-e-i-t-h-e-i-d-i-a-n-n-a-r-i-s\/","title":{"rendered":"N \u00ed   B h e i d h   a   L e i t h \u00e9 i d \u00ed   a n n   A r \u00ed s"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"><strong><span style=\"font-size:16pt\">N \u00ed   B h e i d h   a   L e i t h \u00e9 i d \u00ed   a n n   A r \u00ed s .<\/span><\/strong><\/p><p style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"><strong><span style=\"font-size:16pt\">**************************<\/span><\/strong><\/p><p style=\"margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"><strong>C\u00edn Lae Eibhl\u00edn N\u00ed Sh\u00failleabh\u00e1in&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;.An ch\u00e9ad chl\u00f3&#8230;&#8230;.2000.<\/strong><\/p><p style=\"margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"><strong>Eagarth\u00f3ir&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;.Mair\u00e9ad N\u00ed Loinsigh.<\/strong><\/p><p style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"><strong>************************************<\/strong><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Nach gcuirfeadh s\u00e9 ionadh ar dhuine ar bith, gur eascair an oiread sin litr\u00edochta as ithir cinealta, iarg\u00falta, an Bhlascaod Mh\u00f3ir, taobh istigh d\u2019achar chomh ghearr sin, agus caisc\u00edn phobal an oile\u00e1in \u00e1lainn ch\u00e9anna sin i nd\u00e1il do bheith meilte, ag an am. <\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">C\u00e9ard t\u00e1 i gceist agam, an ea?<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">T\u00e1 seo, gur scr\u00edobh \u00fadair \u00f3n mBlascaod fh\u00e9in an oiread sin leabhar, ag cur s\u00edos ar a saol fhein, n\u00f3 ar ch\u00farsa\u00ed an oile\u00e1in sceirdi\u00fail iarg\u00falta sin, agus gur tharla sin blianta beaga sular tr\u00e9igeadh an t-oile\u00e1n mara sin.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Agus cad iad na leabhair at\u00e1 i gceist agam sa r\u00e1iteas sin, an ea?   Bhuel, go pr\u00edomha, is iad na leabhair at\u00e1 i gceist agam n\u00f3, <\/p><div class=\"ul\" style=\"margin-top:0;margin-bottom:0;margin-left:0;margin-right:0\"><div class=\"li\" style=\"margin-top:0;margin-bottom:0;margin-left:0;margin-right:0\"><div style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;margin-left:36pt\"><span style=\"position:relative;text-indent:-18pt\"><span style=\"position:absolute;top:-0.34em;left:0;font-size:2em\">\u2022<\/span>&nbsp;<\/span><strong>Peig<\/strong>, agus <strong>Machtnamh Seana Mhn\u00e1<\/strong>, le Peig Sayers, b\u00edodh n\u00e1r scr\u00edobh Peig fh\u00e9in iad, mar is amhlaidh a scr\u00edobh a mac Miche\u00e1l, file, \u00f3 dheacht\u00fa, di iad, agus chomh maith leo si\u00fad, n\u00e1r scr\u00edobh Kenneth Jackson, <strong>Sc\u00e9alta \u00f3n mBlascaod<\/strong>, naoi sc\u00e9al is triocha, \u00f3 dheacht\u00fa Pheig freisin. B\u2019fh\u00e9idir gur ch\u00f3ir tagairt a dh\u00e9anamh anseo freisin, do shaothar Mhich\u00edl, file, mac Pheig Sayers, n\u00f3 scr\u00edobh seisean <strong>Is Trua n\u00e1 Fanann an \u00d3ige<\/strong>, agus <strong>Beatha Pheig<\/strong>, blianta ina dhiaidh sin, sna blianta, 1953, agus 1970.<\/div><\/div><div class=\"li\" style=\"margin-top:0;margin-bottom:0;margin-left:0;margin-right:0\"><div style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;margin-left:36pt\"><span style=\"position:relative;text-indent:-18pt\"><span style=\"position:absolute;top:-0.34em;left:0;font-size:2em\">\u2022<\/span>&nbsp;<\/span><strong>Fiche Bliain ag F\u00e1s<\/strong>, le Muiris \u00d3 S\u00failleabh\u00e1in. <\/div><\/div><div class=\"li\" style=\"margin-top:0;margin-bottom:0;margin-left:0;margin-right:0\"><div style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;margin-left:36pt\"><span style=\"position:relative;text-indent:-18pt\"><span style=\"position:absolute;top:-0.34em;left:0;font-size:2em\">\u2022<\/span>&nbsp;<\/span><strong>An tOile\u00e1nach<\/strong>, <strong>Dinnseanchas na mBlascaoda\u00ed<\/strong>, agus <strong>Allagar na hInse<\/strong> le Tom\u00e1s \u00d3 Criomhthain.<\/div><\/div><\/div><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Ar na mallaibh, \u00e1fach, de thimpiste, th\u00e1inig m\u00e9 ar leabhar suimi\u00fail, spreag\u00fail, eile, a d\u2019eascair as an ithir ch\u00e9anna sin, as ithir mh\u00e9ith Cheilteach an Bhlascaod. <\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Agus c\u00e9n t\u2019ainm at\u00e1 ar an leabhar spreag\u00fail seo, an ea?  <\/p><div class=\"ul\" style=\"margin-top:0;margin-bottom:0;margin-left:0;margin-right:0\"><div class=\"li\" style=\"margin-top:0;margin-bottom:0;margin-left:0;margin-right:0\"><div style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;margin-left:36pt\"><span style=\"position:relative;text-indent:-18pt\"><span style=\"position:absolute;top:-0.34em;left:0;font-size:2em\">\u2022<\/span>&nbsp;<\/span><strong>C\u00edn Lae Eibhl\u00edn N\u00ed Sh\u00failleabh\u00e1in<\/strong> a baisteadh ar an leabhar seo is d\u00e9ana\u00ed chugainn \u00f3 phobal an Bhlascaod.<\/div><\/div><\/div><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Ach nach bhfuil fhios ag gach \u00e9inne, gur tr\u00e9igeadh an t-oile\u00e1n sin, blianta fada \u00f3 shoin?<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Tr\u00e9igeadh cinnte, ach scr\u00edobhadh an dialann seo triocha bliain sular tr\u00e9igeadh an        t-Oile\u00e1n, agus i nd\u00e1ir\u00edre, scr\u00edobhadh an dialann seo sular thosaigh scr\u00edobhneoir\u00ed eile an oile\u00e1in fi\u00fa ag cleachtadh a gceirde. Le f\u00edrinne, bh\u00ed an t-\u00fadar ag tabhairt an fh\u00e9ir faoin am ar tr\u00e9igeadh an t-oile\u00e1n.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Conas a tharla, mar sin, n\u00e1r chualamar tada faoin nDialann seo cheana, fad is a bh\u00ed na leabhair eile i mb\u00e9al an phobial, le blianta fada anuas?<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Tharla go raibh an l\u00e1imhscr\u00edbhinn seo i measc ph\u00e1ip\u00e9ir\u00ed Bhriain U\u00ed Cheallaigh, agus ar ball, thug dearth\u00e1ir Bhriain, an Can\u00f3nach \u00d3 Ceallaigh, an l\u00e1imhscr\u00edbhinn, maraon le p\u00e1ip\u00e9ir\u00ed eile, de chuid Bhriain, don Ollamh Brian  \u00d3 Cu\u00edv, agus dob \u00e9 an tOllamh \u00d3 Cu\u00edv a thug na p\u00e1ip\u00e9i\u00ed sin don Ollscoil N\u00e1isi\u00fanta.  Is d\u00f3cha gur fhan siad ansin, go dt\u00ed go ndeachaigh Mair\u00e9ad N\u00ed Loingsigh i mbun oibre ar an nDialann sp\u00e9isi\u00fail seo, mar phr\u00edomhchuid d\u00e1 tr\u00e1chtas M. Phil.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Dhealr\u00f3dh s\u00e9 gur \u00e9irigh le Brian \u00d3 Ceallaigh, \u00fadar an Ch\u00edn Lae a spreagadh, le leathanach a scr\u00edobh chuile l\u00e1, mar chleachtadh, agus lean s\u00ed den saothar sin \u00f3 Bhealtaine go Samhain na bliana 1923.  Is cuimhin libh, gurbh \u00e9 mana a bh\u00ed ag Amhlaoibh \u00d3 S\u00failleabh\u00e1in, Dialanna\u00ed Chalainn, n\u00f3, \u201dgach l\u00e1 l\u00edne\u201d.  Bhuel, i gc\u00e1s Eibhl\u00edn N\u00ed Sh\u00failleabh\u00e1in, is d\u00f3cha gurbh \u00e9 an mana a bh\u00ed aicese n\u00f3 <strong>gach l\u00e1 leathanach<\/strong>, agus chuaigh s\u00ed i mbun oibre ar <strong>L\u00e1 Bealtaine na bliana 1923<\/strong>, agus choinnigh uirthi ag scr\u00edobh, go dt\u00ed gur chuir s\u00ed cr\u00edoch leis an bhfiontar, ar <strong>an 29 Samhain 1923<\/strong>, agus sin a bhfuil i gC\u00edn Lae Eibhl\u00edn N\u00ed Sh\u00failleabh\u00e1in. N\u2019fheadar ar scr\u00edobh s\u00ed n\u00edos m\u00f3 n\u00e1 sin, n\u00f3 n\u00e1r scr\u00edobh, ach, sin a bhfuil i saothar seo Mhair\u00e9ad N\u00ed Loingsigh.  B\u2019fh\u00e9idir gur tuigeadh d\u2019Eibhl\u00edn agus do Bhrian \u00d3 Ceallaigh, faoin am sin, go raibh a nd\u00f3thain d\u00e9anta acu, fan an chas\u00e1in sin, agus go raibh s\u00e9 chomh maith d\u00f3ibh \u00e9ir\u00ed as, mar thionscadal, n\u00f3 b\u2019fh\u00e9idir gurbh amhlaidh a tuigeadh d\u2019Eibhl\u00edn fh\u00e9in nach bhf\u00e9adfadh s\u00ed \u00ed fh\u00e9in a cheangal faoi cuing na litr\u00edochta, agus go raibh c\u00farsa\u00ed eile \u00e1 mealladh i dtreo eile ar fad.  Ach faoi\u2019n am seo, n\u00ed f\u00e9idir a r\u00e1, le cinnteacht, c\u00e9n f\u00e1th ar \u00e9irigh s\u00ed as saothr\u00fa an Ch\u00edn Lae. <\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Mar ad\u00fairt m\u00e9 thuas, n\u00ed raibh duine ar bith de mh\u00f3rscr\u00edbhneoir\u00ed an Oile\u00e1in i mbun pinn, ag an am.  B\u2019fh\u00e9idir go mbeadh s\u00e9 sp\u00e9isi\u00fail, ag an bpointe seo, breathn\u00fa ar roinnt d\u00e1ta\u00ed, leis an saothar seo a shu\u00edomh ina ionad ceart, croineola\u00edoch f\u00e9in. Mar is eol do ch\u00e1ch, ba iad na scol\u00e1ir\u00ed m\u00f3ra, \u00f3n dtaobh amuigh, a las an tine faoi thalann liteartha na mBlascaodach.  Thug <strong>Carl Marstrander<\/strong>, Ioruach, cuairt ch\u00faig mh\u00ed ar an mBlascaod, agus \u00e9 ar bheag\u00e1n Gaeilge, sa bhliain 1909.  Lean <strong>Robin Flower<\/strong>, n\u00f3 <strong>Bl\u00e1ith\u00edn,<\/strong> mar a thugadh muintir an Oile\u00e1in air, lean seisean \u00e9, ar chomhairle Mharstrander, an bhliain d\u00e1r gcionn, i 1910.  D\u2019fhill seisean ar an oile\u00e1n ar\u00eds, sa bhliain 1911, <strong>le m\u00ed na meala<\/strong> a chaitheamh ansin, agus chuile bhliain uaidh sin go l\u00e1 a bh\u00e1is, sa bhliain 1946, chaitheadh s\u00e9 tr\u00e9imhse \u00e1irithe ar an Oile\u00e1n sin.  Sa bhliain 1917, thug Brian \u00d3 Ceallaigh cuairt orthu, agus b\u2019eisean a spreag Tom\u00e1s \u00d3 Criomhthain le dul i mbun pinn.  L\u00e9igh s\u00e9 Gorki d\u00f3 agus Pierre Loti, agus tar \u00e9is roinnt a scr\u00edobh s\u00edos d\u00f3, i dtosach, d\u2019fh\u00e1g s\u00e9 Tom\u00e1s ansin, lena iomaire fh\u00e9in a bhasl\u00fa.  Go gairid ina dhiaidh sin, is d\u00f3cha gur \u00e9irigh leis \u00e1iti\u00fa ar Eibhl\u00edn N\u00ed Sh\u00failleabh\u00e1in tabhairt faoin scr\u00edobhn\u00f3ireacht freisin, agus b\u00edodh n\u00e1r cuireadh cl\u00f3 ar an saothar sin, faoi mar a tharla i gc\u00e1s na m\u00f3rscr\u00edbhneoir\u00ed, ag an am gc\u00e9anna, t\u00e1 an toradh ansin f\u00f3s, agus n\u00edl dabht ar domhan, ach gur sp\u00e9isi\u00fail an rud \u00e9 saothar Eibhl\u00edn a chur i gcompaar\u00e1id le saothar na n-\u00fadar eile.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Cad \u00e9 a mheall scol\u00e1ir\u00ed m\u00f3ra Ceiltise na hEorpa chun an Bhlascaod, in \u00f3ige na haoise seo caite, m\u00e1 sea?  <\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Bhuel, is d\u00f3cha gur thaitin a bhfuair siad amach ina gcuid taighde faoi shaol agus faoi theanga na gCeilteach, agus de r\u00e9ir a ch\u00e9ile, cuireadh ar a s\u00faile d\u00f3ibh, go raibh an iarsma deiridh den seansaol Ceilteach \u00fad beo, beatha\u00edoch, agus le f\u00e1il f\u00f3s, faoi choigilt na mblianta, amuigh ar imeall imig\u00e9ineach na hEorpa, in oile\u00e1n sceirdi\u00fail mara, i measc phobal an Bhlascaod Mh\u00f3ir, agus i nd\u00e1ir\u00edre, ba bheag duine de na scol\u00e1ir\u00ed Ceiltise c\u00e9anna sin, idir \u00c9ireannaigh agus eachtrannaigh, n\u00e1r thug ge\u00e1bh ar an oile\u00f3n sceirdi\u00fail mara sin, am eic\u00ednt sular tr\u00e9igeadh \u00e9, sa bhliain 1953.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Ach le filleadh ar na d\u00e1ta\u00ed ar\u00eds&#8230;<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">N\u00edor cuireadh saothar an Criomhthainigh i gcl\u00f3 go dt\u00ed an bhliain 1928, c\u00faig bliana i ndiaidh do Eibhl\u00edn a C\u00edn Lae a bhreacadh.  C\u00faig bliana i ndiaidh sin  ar\u00eds, cuireadh cl\u00f3 ar <strong>Fiche Bliain ag F\u00e1s<\/strong>, le Muiris \u00d3 S\u00failleabh\u00e1in, dearth\u00e1ir Eibhl\u00edn.  N\u00ed f\u00e9idir a sh\u00e9anadh, go raibh tionchar eic\u00ednt ag saothar Eibhl\u00edn ar Mhuiris.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Sa bhliain 1936, foils\u00edodh <strong>Peig,<\/strong> leabhar a thug insint s\u00e1ch lom ar shaol na mBlascaodach, agus n\u2019fheadar ar thaitin chuile sh\u00f3rt a bh\u00ed le f\u00e1il sa leabhar c\u00e9anna sin leis na hOile\u00e1naigh, n\u00f3 is d\u00f3cha gur fh\u00e9achadar si\u00fad ar Pheig mar dhuine \u00f3n dtaobh amuigh, b\u00edodh nach r\u00f3-fhada Baile Vioc\u00e1ire, n\u00f3 D\u00fan Chaoin fh\u00e9in, \u00f3n mBlascaod c\u00e9anna, go h\u00e1irithe le linn soininne.  Bh\u00ed Peig tr\u00ed bliana is tr\u00ed sc\u00f3r, ag an am sin.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Nuair a chuirtear na d\u00e1ta\u00ed sin uilig san \u00e1ireamh, tuigtear ansin an t\u00e1bhacht faoi leith a bhaineann leis an saothar seo is d\u00e9ana\u00ed \u00f3 phobal an Bhlascaod.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Tuige, an ea?<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Bhuel, ar an gc\u00e9ad dul s\u00edos, is sp\u00e9isi\u00fail gur duine \u00f3g a scr\u00edobh an C\u00edn Lae seo, n\u00f3 n\u00ed raibh Eibhl\u00edn N\u00ed Sh\u00failleabh\u00e1in ach tr\u00ed bliana is fiche, ag an am, \u00f3 tharla gur rugadh \u00ed sa bhliain 1900.   Sa tsl\u00ed sin, faigheann muid l\u00e9argus eile ar fad ar shaol an oile\u00e1in, thar mar at\u00e1 le f\u00e1il againn sna leabhair eile, n\u00f3 c\u00e9 gur scr\u00edobh Muiris \u00d3 S\u00failleabh\u00e1in a leabhar fh\u00e9in, <strong>Fiche Bliain ag F\u00e1s<\/strong>, agus \u00e9 s\u00e1ch \u00f3g, ag an am gc\u00e9anna, bh\u00ed tionchar an domhain amuigh dulta i gcionn air, ag an am ar dhein s\u00e9 a shaothar a chur ar ph\u00e1r, agus n\u00ed call dom a r\u00e1, go raibh Tom\u00e1s \u00d3 Criomhthain agus Peig Sayers imithe anonn sna blianta, tr\u00e1th thosaigh siadsan ar a saothar.  Don bhean \u00f3g seo, d\u2019Eibhl\u00edn \u00d3 S\u00failleabh\u00e1in \u00e1fach, ba \u00ed an tOile\u00e1n a \u2018baile\u2019, agus <strong><em>deir s\u00ed fh\u00e9in linn insa chuntas n\u00e1 braitheadh s\u00ed riamh ar a suaimhneas in aon \u00e1it ach age baile, agus n\u00e1 raibh aon namhaid aice ach an tarna ho\u00edche a thabhairt in aon \u00e1it eile, d\u00e1 mb\u2019\u00e9 D\u00fan Chaoin f\u00e9in \u00e9, mar go mb\u00edodh s\u00ed marbh ag an uaigneas <\/em><\/strong>(t\u00f3gtha as an R\u00e9amhr\u00e1.}<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">N\u00e1r mh\u00f3r an trua, mar sin, go raibh ar an mbean \u00f3g seo dul ar imirce go Springfield Mass. i ndeireadh na bhfichid\u00ed, agus gur cailleadh ansin \u00ed sa bhliain 1949.  Is d\u00f3cha gur mhinic a smaointe ar an Oile\u00e1n sceirdi\u00fail mara sin i gc\u00e9in, ba bhaile di, le linn a h\u00f3ige, agus \u00ed ag cur f\u00faithi i gcathair strains\u00e9artha Springfield.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">T\u00e1 rud eile a scarann an saothar seo \u00f3 na saothair eile, agus sin gur scr\u00edobhadh an C\u00edn Lae seo, ag tr\u00e1th sula raibh daoine ag smaoineadh nach raibh todhcha\u00ed i nd\u00e1n do phobal an Bhlascaod, agus ar deireadh thiar, go mbeadh orthu an tOile\u00e1n, ba bhaile d\u00f3ibh, a thr\u00e9igint, agus  c\u00f3na\u00ed a dh\u00e9anamh feasta ar an dt\u00edr mh\u00f3r.  Sa Ch\u00edn Lae seo, t\u00e1 cur s\u00edos ar rince agus sp\u00f3rt, ar spraoi agus cuileachta, ceol, cleasa agus c\u00fairt\u00e9ireacht, sea, agus an d\u00fail mhallaithe a bh\u00ed ag an \u00f3ige i misle\u00e1in, an tr\u00e1th \u00fad!  Bh\u00ed saol d\u00e1 gcuid fh\u00e9in ag an \u00f3ige, agus dhealr\u00f3dh s\u00e9 nach gcuireadh na daoine f\u00e1sta isteach go r\u00f3-mh\u00f3r orthu. Is speisi\u00fail freisin, smaointe na mn\u00e1 \u00f3ige seo a thabhairt faoi deara, agus iad a chur i gcompar\u00e1id, b\u2019fh\u00e9idir, le dearcadh lucht a comhaoise sa l\u00e1 at\u00e1 inniu ann.  M\u00f3r idir inn\u00e9 agus inniu, gan aon ag\u00f3!<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Breathnaigh mar a chuireann s\u00ed t\u00fas lena C\u00edn Lae..<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;margin-left:36pt\"><strong><span style=\"text-decoration:underline\">\u201cBealtaine a 1, 1923.<\/span><\/strong><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;margin-left:36pt\">C\u00e9ad moladh agus bu\u00edochas le Dia t\u00e1 an ch\u00e9ad l\u00e1 don samhradh againn inniu agus maidir le sp\u00f3rt, is againn at\u00e1 s\u00e9 \u00f3 mhaidin.  Timpeall l\u00e1r an lae do chonaic gach duine an naomh\u00f3g ag teacht agus struip si\u00fail aici d\u00e1 dh\u00e9anamh, agus tri\u00far fear ag r\u00e1mha\u00edocht agus tri\u00far eile d\u00edomhaoin.  Bh\u00ed gach duine d\u00e1 r\u00e1 gur p\u00f3il\u00edn\u00ed iad \u2018bhi ag teacht timpeall gadhar&#8230;..\u201d<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Bh\u00ed go maith.  Ar deireadh, chuir na p\u00f3il\u00edn\u00ed iad fhein in aithne d\u00f3ibh, agus chomh luath is a dhein, si\u00fad chun si\u00fail iad, chuile dhuine a raibh gadhar de shaghas ar bith aige, agus ba \u00e9 deireadh an sc\u00e9il \u00e9 gur caitheadh roinnt mhaith de na gadhair ch\u00e9anna sin le faill, agus t\u00f3gadh roinnt eile d\u00edobh chun an chnoic, ar eagla go dtiocfa\u00ed orthu agus madra\u00ed gan chead\u00fanas acu.  Bhuel, ba ghearr go bhfuarthas amach, n\u00e1r shuim leis na p\u00f3il\u00edn\u00ed seo na gadhair ch\u00e9anna sin, toisc go mba lucht an phinsin iad.  Nuair a chuala na p\u00f3il\u00edn\u00ed an sc\u00e9al, ba iad a bh\u00ed ag steallamhagadh faoi na daoine a theich uathu. <\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;margin-left:36pt\">\u201cD\u2019fhanadar ar an gcnoc go dt\u00ed dubh agus dall na ho\u00edche agus mara raibh sp\u00f3rt ag an mbaile orthu nuair a ghaibheadar ch\u00fainn anuas tr\u00e1thn\u00f3na thiar agus iad fliuch b\u00e1ite, mar dhein s\u00e9 cith b\u00e1ist\u00ed orthu agus gach duine againn d\u00e1 casadh leo \u00f3 shin \u201ct\u00e1 na p\u00f3il\u00edn\u00ed ag teacht\u201d, agus is d\u00f3igh liom go mb\u2019fhearr leo go bhfanfaid\u00eds age baile.  Agus an dream a chaith le haill iad go bhfuil ana-chath\u00fa go l\u00e9ir orthu.\u201d<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Bhuel, sin an ch\u00e9ad sc\u00e9al agat anois, agus cuimhnigh freisin, gurbh iad \u00e1r bp\u00f3il\u00edn\u00ed fh\u00e9in a thug cuairt orthu an L\u00e1 Bealtaine \u00fad, sa bhliain sin 1923!<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Sea, bh\u00ed sp\u00f3rt, magadh agus caitheamh aimsire acu mar phobal, ar an mBlascaod Mor, ag an am sin.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">T\u00f3gaimis iontr\u00e1il eile&#8230;<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Is minic na laethe seo daoine ag cur s\u00edos ar an aimsir agus iad ag r\u00e1 nach cuimhin leo samhradh chomh hainnis \u00f3 th\u00e1inig ann d\u00f3ibh.  Bhuel, breathnaigh ar an bp\u00edosa seo a scr\u00edobh Eibhl\u00edn, an tr\u00e1th seo den bhliain 1923&#8230;<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;margin-left:36pt\"><strong><span style=\"text-decoration:underline\">\u201cI\u00fail a 30, 1923. <\/span><\/strong><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;margin-left:36pt\">N\u00edl an l\u00e1 inniu r\u00f3chneasta ach oiread, agus n\u00ed bheidh.  Is d\u00f3cha n\u00e1r th\u00e1inig a leith\u00e9id do shamhradh le cuimhne na ndaoine.  Is minic at\u00e1 s\u00e9 r\u00e1ite ages na seandaoine nach cuimhin leo a leith\u00e9id d\u2019aimsir a theacht n\u00e1 go dtiocfadh tamall \u00e9igin do bre\u00e1, ach, d\u00e1 oilceas a th\u00e1inig a thosach, is measa n\u00e1 san a dheireadh.  <\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;margin-left:36pt\">N\u00ed chuaigh aon naomh\u00f3g ar an bhfarraige \u00f3 mhaidean le g\u00e1la, agus \u00f3 chianaibh a chonaiceamair an naomh\u00f3g ag teacht agus g\u00e1la gorm gaoithe ann, agus chuir s\u00e9 iontass ar gach \u00e9inne \u00ed a bheith ag teacht insa scr\u00edb a bh\u00ed ann.  Do bh\u00ed tri\u00far fear ag r\u00e1mha\u00edocht agus fear eile d\u00edomhaoin suite ar an dtochta inti, agus bh\u00ed s\u00e9 cos\u00fail le sagart mar bh\u00ed hata m\u00f3r ard air, agus chuaigh gach \u00e9inne s\u00edos roimis ag f\u00e9achaint cad \u00e9 an \u00f3c\u00e1id a bh\u00ed orthu.  Is amhlaidh a bh\u00ed n\u00e1 col\u00e1iste\u00e1nach \u00f3g ab ea \u00e9 a bh\u00ed ag teacht ag foghlaim Gaelainne, agus mise d\u00e1 r\u00e1 leat n\u00e1 cloisfidh aon n\u00ed eile anso ach \u00ed, ach n\u00edlim a r\u00e1 n\u00e1 go bhfuil B\u00e9arla acu  ach, m\u00e1s ea, n\u00edor thugadar aon taith\u00ed d\u00f3ibh f\u00e9in ar a bheith d\u00e1 labhairt.  \u2018S\u00ed teanga \u00e1r sinsear \u00ed agus n\u00ed m\u00f3r d\u00fainn \u00ed do choime\u00e1d suas an uair n\u00e1 fuilimid \u00e1balta ar aon n\u00ed eile a dh\u00e9anamh d\u00e1r nd\u00fathaigh, ach d\u00e1 bhf\u00e9adfaim\u00eds do dh\u00e9anfaim\u00eds, mar n\u00edl \u00e9inne n\u00e1 go mb\u00edonn ar a dh\u00edcheall ag iarraidh \u00ed do chur chun treafa.\u201d<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Gan dabht ar domhan b\u2019olc an samhradh a bh\u00ed acu, sa bhliain sin, 1923, ach cheana f\u00e9in, tugaimid faoi deara, go bhfuil daoine ag tarraingt ar an Oile\u00e1n, ag foghlaim Gaelainne, agus is d\u00f3cha go bhfuil Eibhl\u00edn ag iarraidh a ch\u00fais sin a mh\u00edni\u00fa di fh\u00e9in.  Is d\u00f3cha freisin, go raibh an t-iomaire sin baslaithe go maith ag Brian \u00d3 Ceallaigh, agus ag cuairteoir\u00ed eile d\u00e1 shaghas.  Ach cib\u00e9 faoi sin, n\u00edl aon easpa misnigh, faoi  thodhcha\u00ed na t\u00edre, n\u00f3 na teanga, le tabhairt faoi deara san iontr\u00e1il sin.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">T\u00e1 dh\u00e1 iontr\u00e1il sp\u00e9isi\u00fala le f\u00e1il faoi na d\u00e1ta\u00ed, 24 agus 25 Meitheamh 1923.  Labhair m\u00e9 cheana faoi sp\u00f3rt agus rince, bhuel, seo sampla\u00ed den rud a bh\u00ed i gceist agam&#8230;<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;margin-left:36pt\"><strong><span style=\"text-decoration:underline\">\u201cMeitheamh a 24, 1923.<\/span><\/strong><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;margin-left:36pt\">Do  bh\u00edos f\u00e9in agus Eibhl\u00eds Bheag ar an gcnoc inniu ag v\u00e1lcaeireacht, agus n\u00edor bhraitheamar an l\u00e1 ag imeacht n\u00f3 go dt\u00ed go raibh an tr\u00e1thn\u00f3na thiar ann&#8230;..Nuair a th\u00e1namair go dt\u00ed Ceann Cnoic do bh\u00ed beirt bhuachaill\u00ed bheaga \u2019\u00e1r gcoinne agus mara raibh si\u00fal ch\u00fathu ag dul ag triall ar na ba, agus an ch\u00e9ad rud ad\u00faradar linn go raibh an l\u00e1 caillte againn.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;margin-left:36pt\">  \u2018A leith\u00e9id do Dhomhnach daoine n\u00ed th\u00e1inig riamh.  T\u00e1 siad \u00f3s gach aon \u00e1it f\u00e9n mbaile agus rinnce acu ar bharra na tr\u00e1\u2019 arsa iad san&#8230;..N\u00ed abhaile a thugamar \u00e1r n-aghaidh in aon chor ach gabh\u00e1il lom d\u00edreach an talamh garbh siar agus teacht orthu anuas \u00f3n gcnoc&#8230;.N\u00edor chuaigh a bhfurmh\u00f3r abhaile in aon chor agus is docha go nd\u00e9anfaidh s\u00ed ardo\u00edche anocht, le c\u00fanamh D\u00e9.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"> Bhuel, nach maith \u00ed an \u00f3ige!  N\u00edorbh fhearr leo rud ar bith n\u00e1 seal maith den o\u00edche a chaitheamh ag rince ansin ar bharra na tr\u00e1. Ach leanann Eibhl\u00edn lei in iontr\u00e1il an lae d\u00e1r gcionn.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;margin-left:36pt\"><strong><span style=\"text-decoration:underline\">\u201cMeitheamh a 25, 1923.<\/span><\/strong><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;margin-left:36pt\">A leith\u00e9id d\u2019o\u00edche \u2013 is d\u00f3cha n\u00e1r th\u00e1inig s\u00ed riamh agus n\u00e1 tiocfaidh go deo ar\u00eds \u2013 is \u2019 bh\u00ed againn ar\u00e9ir.  Bh\u00ed a rian air;  d\u2019fhan an baile \u2018na gcodladh inniu nach m\u00f3r go dt\u00ed l\u00e1r an lae.  T\u00e1 ag \u00e9iri\u00fa ar na seandaoine f\u00e9in agus ar na seanamhn\u00e1 an aimsir seo, agus bh\u00edd\u00eds sin riamh agus n\u00ed m\u00f3r n\u00e1 go mar\u00f3id\u00eds t\u00fa d\u00e1 bhfanf\u00e1 amuigh \u00f3na haon dh\u00e9ag a chlog amach ach, d\u00e1r nd\u00f3igh, b\u00edonn siad f\u00e9in amuigh anois chomh maith leis na daoine \u00f3ga.  Bh\u00ed rince agus ceol agus amhr\u00e1in ag dul sa sp\u00e9ir, agus ba dh\u00f3igh leat n\u00e1 raibh mairg insa saol orthu agus gan aon chuimhneamh ag \u00e9inne ar dhul abhaile agus an o\u00edche d\u00e1 chaitheamh, ach ba chuma \u00e9, n\u00ed fh\u00e9achadh \u00e9inne do.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;margin-left:36pt\">   \u2018Nach o\u00edche d\u00e1r saol is ea \u00ed?\u2019 a deireadh gach \u00e9inne, \u2018agus b\u2019fh\u00e9idir gur m\u00f3 duine a bheadh insan uaigh  \u2018 an dtaca seo ar\u00eds agus t\u00e1 s\u00e9 chomh maith againn b\u00fas maith a bhaint as an saol.\u2019 \u201d<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Nach m\u00f3r idir na p\u00edosa\u00ed sin, agus a bhfuil le l\u00e9amh againn sna leahair eile, a d\u2019eascair as ithir an oile\u00e1in.  Ach nach \u00ed seo an \u00f3ige ag labhairt linn, agus b\u00edodh gur tuigeadh di, ina cro\u00ed istigh, nach raibh i nd\u00e1n di f\u00e9in, ar ball, ach an imirce, ag an am gc\u00e9anna, bh\u00ed s\u00ed s\u00e1sta toit a bhaint as an saol, d\u00edreach mar a bh\u00ed s\u00e9, an tr\u00e1th sin.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Ait nach nd\u00e9anann s\u00ed tagairt ar bith do Pheig Sayers, b\u00edodh go raibh breis is sc\u00f3r bliain caite ag Peig ar an Oile\u00e1n ag an am a raibh Eibhl\u00edn N\u00ed Sh\u00failleabh\u00e1in i mbun pinn ar a C\u00edn Lae.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">L\u00e9itheoireacht \u00e9igeantach is ea an leabhar seo d\u2019\u00e9inne a bhfuil litr\u00edocht an Bhlascaod Mh\u00f3ir l\u00e9ite, tuigthe, meas\u00fanaithe, aige, agus gan aon ag\u00f3, t\u00e1 muid uilig faoi chomaoin ag Mair\u00e9ad N\u00ed Loingsigh, as a scol\u00e1ireadcht agus a taighde i saothr\u00fa an Ch\u00edn Lae seo don saol Gaelach. Sladmhargadh ar \u00a35.00 (\u20ac6.35 Euro).  N\u00e1ra fada go gcloisfear uaithi ar\u00eds.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">****************<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">Peadar Bair\u00e9ad.<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\">****************<\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"> <span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;margin-left:36pt\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p><p style=\"margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:1.2\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N \u00ed B h e i d h a L e i t h \u00e9 i d \u00ed a n n A r \u00ed s . ************************** C\u00edn Lae Eibhl\u00edn N\u00ed Sh\u00failleabh\u00e1in&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;.An ch\u00e9ad chl\u00f3&#8230;&#8230;.2000. Eagarth\u00f3ir&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;&#8230;.Mair\u00e9ad N\u00ed Loinsigh. ************************************ Nach gcuirfeadh s\u00e9 ionadh ar dhuine ar bith, gur eascair an oiread sin litr\u00edochta as ithir cinealta, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":13435,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-13007","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gan-chatagoir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13007","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13007"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13007\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13008,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13007\/revisions\/13008"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13007"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13007"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13007"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}