{"id":12329,"date":"2017-04-04T11:00:00","date_gmt":"2017-04-04T11:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/mickgb.com\/?p=12329"},"modified":"2024-04-08T01:14:54","modified_gmt":"2024-04-08T01:14:54","slug":"deoraithe-le-donall-mac-amhlaigh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/deoraithe-le-donall-mac-amhlaigh\/","title":{"rendered":"Deoraithe le Donall Mac Amhlaigh."},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-weight:bold;font-size:24pt\">I  mB\u00e9al  an  Phobail<\/p><p style=\"margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">Peadar Bair\u00e9ad<\/p><h1 style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-weight:bold;font-size:18pt\"> (This week I mBeal an Phobail takes a look at an article that appeared in this column 25 years ago.) <\/h1><h1 style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-weight:bold;font-size:18pt\">D\u00f3nall Mac Amhlaigh<\/h1><p style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-style:italic;font-weight:bold;font-size:14pt\"><span style=\"height:1em\"><span>.<\/span><\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">Bh\u00ed m\u00e9 ag breathn\u00fa siar ar altanna a scr\u00edobh m\u00e9 don chol\u00fan seo, blianta \u00f3 shoin, agus chuir m\u00e9 sp\u00e9is faoi leith sa cheann seo th\u00edos, a foils\u00edodh anseo c\u00faig bliana is fiche \u00f3 shoin anois. Alt faoin\u00e1r scr\u00edbhneoir fh\u00e9in, faoi Dh\u00f3nall Mac Amhlaigh, fear a bh\u00ed br\u00f3d\u00fail as a cheangal leis an gcathair \u00e1rsa s\u2019againne. \u201c<strong>Scr\u00edbhneoir Cruthaitheach\u201d<\/strong> an teideal a bh\u00ed ar an alt sin, agus seo chugaibh anois \u00e9.<\/p><h1 style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-weight:bold;font-size:18pt\">Scr\u00edbhneoir Cruthaitheach<\/h1><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-size:14pt\">\u201cBh\u00ed m\u00e9 i l\u00e1thair ag Merriman \u201986, anseo i gCathair Chainnigh, mar ar seoladh \u00farsc\u00e9al nua Mhic Amhlaigh. \u00d3c\u00e1id ghradam\u00fail ba ea \u00ed, agus Gaeil mh\u00f3ra \u00c9ireann ar an bhf\u00f3d, leis an seoladh oifigi\u00fail a bhlaiseadh. Bh\u00ed an t-\u00fadar fh\u00e9in linn, chomh maith le, Se\u00e1n s\u00e9imh Mac R\u00e9amainn, Proinsias deisbh\u00e9alach Mac Aonghusa, agus Leon d\u00edograiseach \u00d3 Broin. <\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"><span style=\"font-size:14pt\">Labhair an t-\u00fadar  linn. \u00c9 sp\u00e9isi\u00fail, greannmhar, mar is dual d\u00f3. N\u00ed raibh duine den cheithre sc\u00f3r a bh\u00ed sa l\u00e1thair nach raibh c\u00f3ip shnasta de \u2018DEORAITHE\u2019 faoina ascaill aige. Bh\u00ed grein an fhir bh\u00e1ite agam fh\u00e9in ar an gc\u00f3ip \u00far-nua, \u00fadar-sh\u00ednithe, den leabhar, a bh\u00ed folaithe sa mh\u00e1la plaisteach, a neadaigh go cluthair ar mo ghl\u00fain.<\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"><span style=\"font-size:14pt\">Chomh fada is a bhaineann s\u00e9 liomsa, n\u00edl scr\u00edbhneoir sa t\u00edr chomh sp\u00e9isi\u00fail, n\u00e1d\u00fartha, corraitheach, le D\u00f3nall na sc\u00e9alta Mac Amhlaigh. Bh\u00ed \u201cSchnitzer \u00d3 Shea cr\u00edochnaithe agam. Sea, agus l\u00e9irmheas ar an \u00farsc\u00e9al sin scr\u00edofa, agus curtha chun bealaigh agam, cheana f\u00e9in. T\u00e1 an t-\u00fadar seo tagtha chun foirfeachta go m\u00f3r, le scathamh anuas. Tuigeann s\u00e9 anois an difir at\u00e1 idir iriseoireacht agus scr\u00edbhneoireacht chruthaitheach. N\u00ed haon ionadh, mar sin, gurbh fhada liom go mbeinn ag l\u00e9amh leabhar Dh\u00f3naill, le go n<\/span><span style=\"font-size:14pt\">di\u00fagfainn s\u00fa na beatha as, le go mbainfinn pl\u00e9isi\u00far as, m\u00e1 bh\u00ed a leith\u00e9id folaithe i dtobar doimhin na bhfocal ann. Luigh m\u00e9 isteach ar an obair an o\u00edche sin. Cuireann an t-\u00fadar duine d\u00e1 phr\u00edomhcharachtair in aithne dh\u00fainn sa ch\u00e9ad leathanach. Luaitear a ainm c\u00faig huaire sa leathanach tosaigh sin. Niall \u00d3 Conaill, iarshaighdi\u00fair \u00f3n Rinn Mh\u00f3r, an ch\u00e9ad charachtar a chuirtear in aithne d\u00fainn. <\/span><\/p><h1 style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4;font-weight:bold;font-size:18pt\">Tr\u00ed Shn\u00e1ithe<\/h1><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"><span style=\"font-size:14pt\">Tr\u00ed shn\u00e1ithe a \u00fas\u00e1ideann D\u00f3nall sa sc\u00e9al seo, le taip\u00e9is ildathach an sc\u00e9il a shn\u00edomh astu. Ceann de na sn\u00e1<\/span><span style=\"font-size:14pt\">itheanna sin is ea Niall. Luafaidh m\u00e9 an  p\u00e9ire eile, ar ball. Is \u00e9 bun agus barr an leabhair seo, n\u00f3 an t-\u00fadar ag iarraidh sc\u00e9al a <\/span><span style=\"font-size:14pt\">shn\u00edomh as tubaiste eacnama\u00edoch na gcaogaid\u00ed. Cad a tharla don phobal \u00e1iti\u00fail, nuair a thit an t\u00f3in as an saol thiar?<\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"><span style=\"font-size:14pt\">An Niall seo, a luaigh m\u00e9 thuas, n\u00ed ar an mb\u00e1d b\u00e1n a bh\u00ed a thriall, n\u00edorbh ea mh\u2019anam, ach ar chathair Chainnigh cois Feoire, \u00e1it a maol\u00f3fa\u00ed, de r\u00e9ir a ch\u00e9ile, ar a dh\u00edograis agus ar a mhisneach. Tharraing s\u00e9 ar Chill Chainnigh, mar bh\u00ed bearthaithe aige fh\u00e9in ag<\/span><span style=\"font-size:14pt\">us ag Ciar\u00e1n Buitl\u00e9ar, dul i bp\u00e1irt, le gn\u00f3 beag a bhun\u00fa d\u00f3ibh fh\u00e9in. Tr\u00ed sc\u00e9al N\u00e9ill a lean\u00faint, t\u00e1 an   t-\u00fadar \u00e1balta an d\u00e1 thr\u00e1 a fhreastal, tr\u00ed bhreathn\u00fa ar ch\u00farsa\u00ed anseo in \u00c9irinn, agus ag an am gc\u00e9anna, ar ch\u00farsa\u00ed thall. Tarraing\u00edonn D\u00f3nall sn\u00e1ithe eile chuige sa dara caibidil. Bean \u00f3g, a thug an b\u00e1d b\u00e1n uirthi fh\u00e9in an l\u00e1 c\u00e9anna ba ea Nano N\u00ed Chath\u00e1in, n\u00f3 Nano Mh\u00e1ire Choilm, mar a thugta\u00ed uirthi thiar. Bh\u00ed Nano m\u00f3r le M\u00e1irt\u00edn Bhid Antaine, agus \u00f3 tharla nach raibh M\u00e1irt\u00edn ag cur cuma ar bith air fh\u00e9i<\/span><span style=\"font-size:14pt\">n, bhearthaig Nano ge\u00e1bh a thabhairt an an \u00e1it thall, \u00f3 tharla go raibh s\u00ed sa bhealach ar a dearth\u00e1ir abhus. Fuair s\u00ed post mar bhanaltra neamhoilte in Ospid\u00e9al Norwold. Is ioma\u00ed sin \u00f3igbhean d\u00e1 leith\u00e9id a thr\u00e9ig an Ghaeltacht, thart faoin am sin, agus b\u2019ioma\u00ed duine acu si\u00fad a chuaigh le banaltracht, mar sin, is sn\u00e1ithe f\u00edrinneach, inchreidthe, at\u00e1 \u00e1 sn\u00edomh anseo ag an \u00fadar.<\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"><span style=\"font-size:14pt\">T\u00f3gann Nano lei, anonn go Sasana, tr\u00e9ithe an tsaoil thiar. D\u00edlseacht d\u00e1 creideamh, d\u00e1 t\u00edr, agus d\u00e1 buachaill b\u00e1n fh\u00e9in, M\u00e1irt\u00edn Bhid An<\/span><span style=\"font-size:14pt\">taine. N\u00edorbh aon Romeo ar  rotha\u00ed \u00e9 an M\u00e1irt\u00edn c\u00e9anna sin, mar, gan dabht ar domhan, is \u00e9 peata a Mhama\u00ed \u00e9. Oibr\u00edonn an t-\u00fadar ar chruach\u00e1s seo Nano. Ar ch\u00f3ir di fanacht d\u00edlis do Mh\u00e1irt\u00edn? N\u00f3 ar ch\u00f3ir di saol nua a mh\u00fanl\u00fa di fh\u00e9in thall? Is <\/span><span style=\"font-size:14pt\">g\u00e9ar agus is f\u00edochmhar mar a throideann Nano chuile chath\u00fa a thagann ina treo, ach timpeall uirthi, bh\u00ed a l\u00e1n eile n\u00e1r throid chomh d\u00edograiseach c\u00e9anna, n\u00e1 chomh minic c\u00e9anna, ach a ghlac le n\u00f3sanna an tsaoil thall, ach, ag an am gc\u00e9anna, bheadh trua agat do Nano bhocht<\/span><span style=\"font-size:14pt\">, cail\u00edn a bh\u00ed \u00e1 tarraingtr idir dh\u00e1 chult\u00far. <\/span><\/p><p style=\"text-align:center;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"><strong><span style=\"font-size:18pt\">Treabhar Bheartla Bhill\u00ed<\/span><\/strong><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"><span style=\"font-size:14pt\">I gCaibidil a tr\u00ed, l\u00e9ir\u00edonn an t-\u00fadar an tr\u00ed\u00fa sn\u00e1ithe d\u00fainn. Sin Treabhar \u00d3 Nia, n\u00f3 Treabhar Bheartla Bhilli, agus c\u00e9 go mba churadh Chonamara \u00e9 an Treabhar c\u00e9anna, ar\u00eds, bheadh trua agat don bhfear bocht seo, ag saothr\u00fa a choda ar shr\u00e1ideanna Londain. <\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"><span style=\"font-size:14pt\">An-chreidi\u00faint ag dul do Chl\u00f3chomhar Teoranta, a chuiir cl\u00f3 so-l\u00e9ite,  eala\u00edonta, ar an leaabhar bre\u00e1 seo. \u00c1r mbu\u00edochas tuillte ag an gComhairle Eala\u00edon, as ucht an deontais a chuir siad ar f\u00e1il don leabhar seo. Rud eile a sh\u00e1sa\u00edonn go m\u00f3r m\u00e9, n\u00f3 gburb \u00e9 seo an ch\u00e9ad gh\u00e1la de thr\u00edol\u00f3g at\u00e1 idir cham\u00e1in ag an \u00fadar ild\u00e1nach seo. Sladmharghadh ar \u00a34.00.\u201d <\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"><span style=\"font-size:14pt\">Faraoir g\u00e9ar! N\u00edor chuir D\u00f3nall an d\u00e1 leabhar eile den tr\u00edol\u00f3g ar f\u00e1il d\u00fainn, n\u00f3 fuair s\u00e9 b\u00e1s sula raibh deis aige cur lena mhian. <\/span><\/p><p style=\"text-align:justify;margin-top:0pt;padding-top:0;margin-bottom:0pt;padding-bottom:0;line-height:2.4\"><span style=\"font-size:14pt\">Solas na bhFlaitheas d\u00e1 anam d\u00edlis, Gaelach.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I mB\u00e9al an Phobail Peadar Bair\u00e9ad (This week I mBeal an Phobail takes a look at an article that appeared in this column 25 years ago.) D\u00f3nall Mac Amhlaigh . Bh\u00ed m\u00e9 ag breathn\u00fa siar ar altanna a scr\u00edobh m\u00e9 don chol\u00fan seo, blianta \u00f3 shoin, agus chuir m\u00e9 sp\u00e9is faoi leith sa cheann seo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":13435,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-12329","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gan-chatagoir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12329","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12329"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12329\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12330,"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12329\/revisions\/12330"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12329"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12329"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12329"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}