{"id":18379,"date":"2026-10-20T12:00:00","date_gmt":"2026-10-20T12:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/?p=18379"},"modified":"2026-10-20T20:25:19","modified_gmt":"2026-10-20T20:25:19","slug":"leirmheas-leabhair-said-the-dead","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/leirmheas-leabhair-said-the-dead\/","title":{"rendered":"L\u00e9irmheas Leabhair \u2013 Said the Dead"},"content":{"rendered":"<p><a hidden aria-hidden=\"true\"><\/p>\n<style id=\"kp2639-image-layout\">body.postid-18379 #post-18379 .et_post_meta_wrapper > img{content:url(\"https:\/\/mickgb.com\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/leirmheas-leabhair-said-the-dead.jpg\");display:block!important;width:min(100%,360.2285714285714px)!important;height:auto!important;aspect-ratio:0.5628571428571428!important;max-width:100%!important;max-height:640px!important;object-fit:contain!important;margin-left:auto!important;margin-right:auto!important}<\/style>\n<p><\/a><a hidden aria-hidden=\"true\"><\/p>\n<style id=\"kp2639-search-style\">\nbody.postid-18379 #sidebar .wp-block-latest-posts{list-style:none!important;padding:0!important;margin:0!important}\nbody.postid-18379 #sidebar .wp-block-latest-posts > li{display:grid!important;grid-template-columns:80px minmax(0,1fr);column-gap:12px;row-gap:4px;align-items:start;margin:0 0 20px!important;float:none!important;width:100%!important}\nbody.postid-18379 #sidebar .wp-block-latest-posts__featured-image{display:block!important;grid-column:1;grid-row:1 \/ span 2;width:80px!important;height:80px!important;margin:0!important;float:none!important;overflow:hidden}\nbody.postid-18379 #sidebar .wp-block-latest-posts img{display:block!important;width:80px!important;height:80px!important;max-width:80px!important;max-height:80px!important;object-fit:contain!important}\nbody.postid-18379 #sidebar .wp-block-latest-posts > li > a{grid-column:2;grid-row:1;font-size:18px!important;line-height:1.35!important;font-weight:600!important;color:#263c40!important;text-decoration:none;overflow-wrap:normal!important;word-break:normal!important;hyphens:none!important}\nbody.postid-18379 #sidebar .wp-block-latest-posts > li{grid-template-columns:64px minmax(min-content,1fr);column-gap:10px}\nbody.postid-18379 #sidebar .wp-block-latest-posts__featured-image,body.postid-18379 #sidebar .wp-block-latest-posts img{width:64px!important;height:64px!important;max-width:64px!important;max-height:64px!important}\nbody.postid-18379 #sidebar .wp-block-latest-posts time{grid-column:2;grid-row:2;font-size:13px!important;line-height:1.4!important;color:#666!important}\n@media(min-width:981px){\nbody.postid-18379 #top-header .container{display:flex!important;align-items:center;justify-content:flex-start!important;gap:24px;padding-top:3px;padding-bottom:3px}\n#kp2639-search{display:flex!important;flex:0 0 auto;gap:5px;margin:0!important}\n#kp2639-search input{box-sizing:border-box;width:210px;height:26px;background:#fff;color:#222;border:1px solid #bbb;border-radius:3px;padding:3px 8px;font-size:14px;font-family:inherit}\n#kp2639-search button{height:26px;background:#fff;color:#205880;border:1px solid #bbb;border-radius:3px;padding:2px 9px;cursor:pointer}\n}@media(max-width:980px){#kp2639-search{display:none}}\n<\/style>\n<p><\/a><br \/>\n<script type=\"text\/javascript\" >\r\nvar cab={\r\n\r\n\turlStart: \"https:\/\/www.teanglann.ie\",\r\n\r\n\tclickify: function ($n) {\r\n\t\tvar $=jQuery;\r\n\t\tif(!$n) $n=$(document);\r\n\t\tif(!$n.jquery) $n=$($n);\r\n\t\tfor(var y=0; y<$n.toArray().length; y++){\r\n\t\t\tvar n=$n.toArray()[y];\r\n\t\t\tthis.cleanTuairisc(n);\r\n\t\t\tfor(var i=0; i<n.childNodes.length; i++) {\r\n\t\t\t\tnode=n.childNodes[i];\r\n\t\t\t\tif(node.nodeType==1 && node.nodeName!=\"a\" && node.nodeName!=\"A\") {\r\n\t\t\t\t\tnosplit=$(node).hasClass(\"nosplit\");\r\n\t\t\t\t\tthis.clickify(node);\r\n\t\t\t\t}\r\n\t\t\t\telse if(node.nodeType==3 && $.trim(node.nodeValue)!=\"\") {\r\n\t\t\t\t\tvar replace=document.createElement(\"span\");\r\n\t\t\t\t\treplace.innerHTML=this.clickifyText(node.nodeValue);\r\n\t\t\t\t\tn.replaceChild(replace, node);\r\n\t\t\t\t}\r\n\t\t\t}\r\n\t\t}\r\n\t},\r\n\t\r\n\tclickifyText: function(str) {\r\n\t\tvar ret=\"\";\r\n\t\tvar buffer=\"\";\r\n\t\tfor(var i=0; i<str.length; i++) {\r\n\t\t\tvar c=str.charAt(i);\r\n\t\t\tif(\"a\u00e1bcde\u00e9fghi\u00edjklmno\u00f3pqrstu\u00favwxyzA\u00c1BCDE\u00c9FGHI\u00cdJKLMNO\u00d3PQRSTU\u00daVWXYZ'\u2019-\".indexOf(c)>-1) {\r\n\t\t\t\tbuffer+=c;\r\n\t\t\t} else {\r\n\t\t\t\tif(buffer!=\"\") { ret+=this.text2click(buffer); buffer=\"\"; }\r\n\t\t\t\tret+=c;\r\n\t\t\t}\r\n\t\t}\r\n\t\tif(buffer!=\"\") { ret+=this.text2click(buffer); buffer=\"\"; }\r\n\t\treturn ret;\r\n\t},\r\n\t\r\n\ttext2click: function(str) {\r\n\t\tvar s=\"<span\";\r\n\t\ts+=\" style=\\\"cursor: pointer\\\"\";\r\n\t\ts+=\" onmouseover=\\\"this.style.color='#993300'; this.style.textDecoration='underline'\\\"\";\r\n\t\ts+=\" onmouseout=\\\"this.style.color=''; this.style.textDecoration=''\\\"\";\r\n\t\ts+=\" onclick=\\\"cab.lexclick(this)\\\"\";\r\n\t\ts+=\">\"\r\n\t\ts+=str;\r\n\t\ts+=\"<\/span>\";\r\n\t\treturn s;\r\n\t},\r\n\t\r\n\tcleanTuairisc: function(n){\r\n\t\tvar $=jQuery;\r\n\r\n\t\t\/\/remove Tuairisc.ie <span class=\"s1\"> etc:\r\n\t\t$(n).children(\"span.s2\").each(function(){ $(this).replaceWith(this.innerHTML); })\r\n\t\t$(n).children(\"span.s1\").each(function(){ $(this).replaceWith(this.innerHTML); })\r\n\t\t\r\n\t\t\/\/merge text nodes:\r\n\t\tvar prevNode;\r\n\t\tfor(var i=0; i<n.childNodes.length; i++) {\r\n\t\t\tvar node=n.childNodes[i];\r\n\t\t\tif(node.nodeType==3 && prevNode && prevNode.nodeType==3){\r\n\t\t\t\tprevNode.nodeValue+=node.nodeValue;\r\n\t\t\t\tnode.nodeValue=\"\";\r\n\t\t\t} else {\r\n\t\t\t\tprevNode=node;\r\n\t\t\t}\r\n\t\t}\r\n\t},\r\n\t\r\n\tlexclickOrigin: 0,\r\n\t\r\n\tlexclick: function(a){\r\n\t\tvar $=jQuery;\r\n\t\tvar str=a.innerText;\r\n\t\tclean=str.replace(\/^\\s*\/, \"\").replace(\/\\s*$\/, \"\");\r\n\t\tvar url=cab.urlStart+\"\/ga\/?s=\"+encodeURIComponent(clean)+\"&quickie=true\";\r\n\t\t$(\"body\").off(\"click\", cab.lexclickOff);\r\n\t\tif($(\"body\").width()>450) {\r\n\t\t\t$(\"#lexclick\").remove();\r\n\t\t\tvar $a=$(a);\r\n\t\t\t{\r\n\t\t\t\tvar leftOffset=$a.offset().left;\r\n\t\t\t\tvar className=\"\";\r\n\t\t\t}\r\n\t\t\tif(leftOffset>$(\"body\").width()\/2) {\r\n\t\t\t\tleftOffset=leftOffset-280;\r\n\t\t\t\tvar className=\"rightAnchored\";\r\n\t\t\t}\r\n\t\t\t\r\n\t\t\tvar css=\"position: absolute; z-index: 100; width: 300px; height: 370px; background-color: #dddddd; border: 1px solid #333333; padding: 5px; box-shadow: 0px 0px 5px #999999; border-radius: 2px; line-height: 1.5em;\";\r\n\t\t\tvar cssArrow=\"position: absolute; top: -9px; left: 10px; width: 15px; height: 9px; background-image: url(\\\"\"+cab.urlStart+\"\/cab\/lexclick-callout.gif\\\"); z-index: 101;\";\r\n\t\t\tif(className==\"rightAnchored\") cssArrow+=\" left: auto; right: 10px;\"\r\n\t\t\t\r\n\t\t\t$(\"<div id='lexclick' class='\"+className+\"' style='\"+css+\"; line-height: 1em;' onclick='cab.lexclickOrigin=123'><div class='arrow' style='\"+cssArrow+\"'><\/div><iframe name='lexclickFrame' style='width: 298px; height: 348px; border: 1px inset #333333;' src='\"+url+\"' frameborder='0'><\/iframe><div style='font-family: sans-serif; font-size: 12px; text-align: left; margin-top: 3px;'><a href='\"+url+\"' target='_blank' style='color: #336699; text-decoration: none; position: relative; top: -3px; text-shadow: 1px 1px 0px #eeeeee;' onmouseover='this.style.color=\\\"#4477aa\\\"' onmouseout='this.style.color=\\\"#336699\\\"'><img src='\"+cab.urlStart+\"\/cab\/application.png' width='16' height='16' style='position: relative; top: 3px; margin-right: 2px; margin-left: 2px;'\/> www.teanglann.ie \u00bb<\/a><\/div><\/div>\").appendTo(\"body\").offset({top: $a.offset().top+$a.height()+10, left: leftOffset});\r\n\t\t\tcab.lexclickOrigin=123;\r\n\t\t\t$(\"body\").on(\"click\", cab.lexclickOff);\r\n\t\t} else {\r\n\t\t\twindow.open(url);\r\n\t\t}\r\n\t},\r\n\r\n\tlexclickOff: function(){\r\n\t\tvar $=jQuery;\r\n\t\tif(cab.lexclickOrigin==0) {\r\n\t\t\t$(\"#lexclick\").remove();\r\n\t\t\t$(\"body\").off(\"click\", cab.lexclickOff);\r\n\t\t}\r\n\t\tcab.lexclickOrigin=0;\r\n\t},\r\n\t\r\n};\r\n\t\t\t<\/script>\r\n\r\n<script type=\"text\/javascript\">jQuery(document).ready(function(){ cab.clickify(); });<\/script><\/p>\n<p>T\u00e1 s\u00e9 beagnach a haon ar maidin, agus t\u00e1 an Dr Lucia Strangman ag tabhairt bainne te do bhean at\u00e1 ag f\u00e1il bh\u00e1is.<\/p>\n<p>Tugadh moirf\u00edn do Mary. T\u00e1 a cuisle lag. N\u00ed f\u00e9idir leis an docht\u00fair m\u00f3r\u00e1n a dh\u00e9anamh ach a fulaingt a mhaol\u00fa. C\u00faig l\u00e1 ina dhiaidh sin, cuireann docht\u00fair eile tr\u00ed fhocal leis an gcuntas uirthi sa ch\u00e1sleabhar, ina dtaifeadann docht\u00fair\u00ed riocht, c\u00f3ire\u00e1il agus dul chun cinn gach othair.<\/p>\n<p>\u201cDied this morning.\u201d<\/p>\n<p>Breis is c\u00e9ad bliain ina dhiaidh sin, t\u00e1 bean ina su\u00ed i gcartlann i gCorcaigh ag l\u00e9amh an chuntais sin. T\u00e1 dh\u00e1 l\u00edne curtha aici faoi ainm Mary. T\u00e1 s\u00ed chomh gafa leis an l\u00e9amh nach dtugann s\u00ed faoi deara duine ag teacht chun an leabhar a bhaili\u00fa. T\u00e1 an chartlann ag d\u00fanadh.<\/p>\n<p>Ansin feiceann an cartlanna\u00ed a cuid n\u00f3ta\u00ed. M\u00e1 t\u00e1 s\u00e9 ar intinn aici scr\u00edobh faoi na hothair seo, caithfidh s\u00ed a n-ainmneacha a athr\u00fa. Gach aon cheann acu.<\/p>\n<p>Aonta\u00edonn s\u00ed. Amuigh, su\u00edonn s\u00ed ina carr agus na leathanaigh scaipthe aici ar an roth sti\u00fartha. Motha\u00edonn s\u00ed cheana f\u00e9in gur feall \u00e9 an gealltanas.<\/p>\n<p>In <em>Said the Dead<\/em>, meascann Doireann N\u00ed Ghr\u00edofa stair at\u00e1 bunaithe ar thaighde cartlainne, beathaisn\u00e9is agus gn\u00e9ithe d\u00edrbheathaisn\u00e9ise le radhairc agus comhr\u00e1ite samhlaithe. Leanann an leabhar na saolta a nochtann s\u00ed agus an bhean at\u00e1 \u00e1 lorg. An L\u00e9itheoir a thugtar uirthi.<\/p>\n<p>T\u00e1 cos\u00falachta\u00ed idir saol an L\u00e9itheora agus saol an \u00fadair: p\u00e1ist\u00ed, n\u00edoch\u00e1n, scr\u00edbhneoireacht, teach i gCorcaigh. Os cionn na cathrach t\u00e1 an seanospid\u00e9al meabhairghalar, agus \u00e1ras\u00e1in d\u00e9anta de chuid de. T\u00e1 a sh\u00e9ip\u00e9al ar d\u00edol. Mar gheall ar an anacair mheabhrach a d\u2019fhulaing s\u00ed f\u00e9in, fiafra\u00edonn s\u00ed di f\u00e9in an gcuirf\u00ed faoi ghlas laistigh de na balla\u00ed sin \u00ed i r\u00e9 eile.<\/p>\n<p>Socra\u00edonn s\u00ed cuairt a thabhairt ar an s\u00e9ip\u00e9al.<\/p>\n<p>Fad at\u00e1 gn\u00edomhaire east\u00e1it ag cur s\u00edos ar na f\u00e9idearthachta\u00ed a bhaineann leis an s\u00e9ip\u00e9al a iomp\u00fa ina theach, b\u00edonn sise ag lorg rianta den \u00e1it mar a bh\u00edodh. Amuigh, bail\u00edonn s\u00ed bl\u00fair\u00ed gloine dhaite. Ar an mbealach ar ais chuig a carr, tuisl\u00edonn s\u00ed agus titeann pain\u00e9al uaithi ar an talamh. Briseann an ghloine, agus f\u00e1gtar p\u00edosa luaidhe i gcruth na litreach L.<\/p>\n<p>Glacann s\u00ed leis mar chomhartha.<\/p>\n<p>Tarraing\u00edonn an cuardach isteach sna cartlanna \u00ed, \u00e1it a bhfuil c\u00e1sleabhair an ospid\u00e9il f\u00f3s ann. Tagann s\u00ed ar ainmneacha sna c\u00e1sleabhair agus t\u00e9ann s\u00ed ar a dt\u00f3ir. Tugann grianghraf aghaidh do dhuine nach raibh feicthe aici ach ina samhla\u00edocht. Spreagann c\u00fapla focal i dtaifead leighis ceisteanna a chuireann ag cuardach in \u00e1iteanna eile \u00ed.<\/p>\n<p>Is \u00e9 an fiosr\u00fach\u00e1n seo a chuireann an sc\u00e9al chun cinn. Leanaimid \u00ed agus \u00ed ag teacht ar leideanna agus ag dul i ngleic le constaic\u00ed. Is leor ceist faoi chinni\u00faint othair n\u00f3 docht\u00fara len\u00e1r n-aird a choinne\u00e1il agus muid ag l\u00e9amh tr\u00edd an taighde. Faoi pheann N\u00ed Ghr\u00edofa, is eachtra ann f\u00e9in \u00e9 teacht ar ch\u00e1ip\u00e9is.<\/p>\n<p>Ceangla\u00edonn sc\u00e9al Lucia Strangman, a thagann go dt\u00ed an ghealtlann sa bhliain 1896, sc\u00e9alta na n-othar le ch\u00e9ile. De r\u00e9ir a ch\u00e9ile, cuirimid aithne uirthi tr\u00edna cuid oibre, a caidrimh teaghlaigh agus a huaillmhianta gairmi\u00fala. Sna barda\u00ed, n\u00ed leor a cumas n\u00e1 a comhbh\u00e1 i gc\u00f3na\u00ed chun faoiseamh a thabhairt d\u00e1 hothair.<\/p>\n<p>N\u00ed furasta breithi\u00fanas simpl\u00ed a thabhairt ar na docht\u00fair\u00ed eile ach oiread. Cuireann iontr\u00e1lacha gearra an Dr Scanlan sna c\u00e1sleabhair d\u00edom\u00e1 ar Lucia. Ar\u00eds agus ar\u00eds eile, scr\u00edobhann s\u00e9 \u201cNo change.\u201d Ach chonaic s\u00ed \u00e9 ag tabhairt aire d\u2019othair le linn taomanna trith\u00ed, m\u00e1ine agus r\u00e1igeanna tobanna for\u00e9igin. Ina chuid ama saor, seinneann s\u00e9 an pian\u00f3 freisin d\u2019othair at\u00e1 r\u00f3thinn lena leapacha a fh\u00e1g\u00e1il. Is ar riocht agus ar dhul chun cinn na n-othar a dh\u00edr\u00edonn na n\u00f3ta\u00ed. Astu f\u00e9in, n\u00ed ins\u00edonn siad m\u00f3r\u00e1n d\u00fainn faoi na docht\u00fair\u00ed a scr\u00edobh iad.<\/p>\n<p>Uaireanta, breacann na docht\u00fair\u00ed s\u00edos focail na n-othar f\u00e9in. \u00c1it\u00edonn bean amh\u00e1in go bhfuil a naimhde ag cur cosc lena scaoileadh saor. Labhra\u00edonn bean eile faoin l\u00fach\u00e1ir a bhaineann s\u00ed as an saol. T\u00f3gann N\u00ed Ghr\u00edofa na bl\u00fair\u00ed sin, agus \u00fas\u00e1ideann s\u00ed taighde agus samhla\u00edocht chun pearsantachta\u00ed na n-othar agus a saol laistigh agus lasmuigh den ghealtlann a l\u00e9iri\u00fa.<\/p>\n<p>T\u00e1 an chartlann ag iarraidh pr\u00edobh\u00e1ideachas na n-othar a chosaint tr\u00edna n-ainmneacha a cheilt. T\u00e1 an L\u00e9itheoir ag iarraidh go gcuimhneofa\u00ed ar na mn\u00e1 f\u00e9in. Sin \u00e9 an f\u00e1th a gcuireann an gealltanas isteach uirthi: agus \u00ed ag tabhairt a sc\u00e9alta chun solais, caithfidh s\u00ed a bhf\u00edorainmneacha a fh\u00e1g\u00e1il ar l\u00e1r.<\/p>\n<p>Is file \u00ed N\u00ed Ghr\u00edofa freisin, agus t\u00e1 a guth fileata le haithint go minic ina pr\u00f3s. Sa s\u00e9ip\u00e9al at\u00e1 f\u00e1gtha lom, scr\u00edobhann s\u00ed: \u201cNo candle, no statue, no altar, no pew.\u201d Tugann an t-athr\u00e1 rithim don chuntas ar a bhfuil caillte. In \u00e1it eile, f\u00e1sann bl\u00e1thanna i mbuic\u00e9ad ardaithe tochalt\u00f3ra at\u00e1 tr\u00e9igthe. Bogann a haird go r\u00e9idh idir stair fhairsing agus mionsonra beag a ins\u00edonn m\u00f3r\u00e1n.<\/p>\n<p>Is f\u00e9idir leis an scr\u00edbhneoireacht samhnas a chur orainn freisin. Tagann an tinneas, an gort\u00fa agus scr\u00fad\u00fa ar chorp an-ghar d\u00fainn. B\u00edonn pr\u00f3s N\u00ed Ghr\u00edofa \u00e1lainn fi\u00fa nuair a chuireann s\u00ed s\u00edos ar ruda\u00ed pianmhara.<\/p>\n<p>Bogann N\u00ed Ghr\u00edofa idir an chartlann agus na saolta at\u00e1 taifeadta inti. N\u00f3im\u00e9ad amh\u00e1in, t\u00e1 an L\u00e9itheoir ag d\u00e9anamh staid\u00e9ir ar n\u00f3ta\u00ed docht\u00fara. An ch\u00e9ad n\u00f3im\u00e9ad eile, t\u00e1imid sa bharda, ag breathn\u00fa ar radharc samhlaithe at\u00e1 bunaithe ar na n\u00f3ta\u00ed sin. Taobh le teanga lom na dtaifead, t\u00e1 pr\u00f3s l\u00e1n de ghluaiseacht, d\u2019fhuaim agus de moth\u00fach\u00e1in coirp.<\/p>\n<p>Tugann na haistrithe seo idir an t-am at\u00e1 thart agus an l\u00e1 inniu atmaisf\u00e9ar sc\u00e9il taibhs\u00ed don leabhar. N\u00ed hamh\u00e1in go bhfuil na mairbh i smaointe an L\u00e9itheora, ach t\u00e9ann sise isteach ina saol si\u00fad mar chuairteoir taibhsi\u00fail freisin. Seasann s\u00ed ina seomra\u00ed, leanann s\u00ed a ngluaiseachta\u00ed agus uaireanta is cos\u00fail go bhfuil s\u00ed s\u00e1ch gar le cur isteach orthu. Is taibhs\u00ed d\u00e1 ch\u00e9ile iad.<\/p>\n<p>T\u00e1 duine \u00e9igin ag breathn\u00fa ar an L\u00e9itheoir f\u00e9in freisin.<\/p>\n<p>I sleachta gearra ar thaobh na l\u00e1imhe deise den leathanach, d\u00e9antar meas\u00fan\u00fa clinici\u00fail ar a hiompar. Tuigimid a sceitim\u00edn\u00ed agus \u00ed ag teacht ar an ngloine dhaite. Sna n\u00f3ta\u00ed a ghabhann leis an gcuntas, \u00e1fach, luaitear bruscar bailithe agus seachr\u00e1in fh\u00e9ideartha.<\/p>\n<p>Bh\u00ed m\u00e9 ag iarraidh n\u00edos m\u00f3 a fh\u00e1il amach faoin L\u00e9itheoir f\u00e9in. In <em>A Ghost in the Throat<\/em>, t\u00e1 cuardach N\u00ed Ghr\u00edofa ar fhile \u00f3n ocht\u00fa haois d\u00e9ag fite go dl\u00fath lena saol f\u00e9in mar mh\u00e1thair. Anseo, foghlaim\u00edmid cuid mh\u00f3r faoi Lucia agus faoi na mn\u00e1 a chuireann s\u00ed c\u00f3ire\u00e1il orthu, ach is l\u00fa a fhaighimid amach faoi stair an L\u00e9itheora f\u00e9in. Cabhra\u00edonn a hanacair linn a nasc leis na hothair a thuiscint, agus feicimid an taighde agus \u00e9ilimh shaol an teaghlaigh ag teacht salach ar a ch\u00e9ile. F\u00e1gtar ceisteanna f\u00f3s, \u00e1fach, faoin gciall a bhain s\u00ed f\u00e9in as a taighde. Cad a d\u2019aithin s\u00ed di f\u00e9in sna n\u00f3ta\u00ed? C\u00e9n tionchar a d\u2019imir an t-eisp\u00e9ireas uirthi?<\/p>\n<p>Is \u00e9 \u00e9acht <em>Said the Dead<\/em> an chaoi a dtugann N\u00ed Ghr\u00edofa beocht do na daoine sna c\u00e1sleabhair. Tr\u00edna cuid taighde agus a samhla\u00edocht, cuirimid aithne ar na mn\u00e1, ar na saolta a bh\u00ed acu agus ar na docht\u00fair\u00ed a rinne iarracht cabhr\u00fa leo. D\u00e1 mh\u00e9ad a fhoghlaim\u00edmid f\u00fathu, is ea is m\u00f3 a thuigimid an m\u00e9id nach bhf\u00e9adfadh na n\u00f3ta\u00ed gearra leighis a insint d\u00fainn.<\/p>\n<p>Sa ch\u00e1sleabhar, taifeadtar b\u00e1s Mary i dtr\u00ed fhocal. Cuireann N\u00ed Ghr\u00edofa ar \u00e1r gcumas an bhean bheo bheathach taobh thiar de na focail sin a shamhl\u00fa.<\/p>\n<p><script id=\"kp2639-dictionary-scope\">(function(){\nif(!document.body.classList.contains('postid-18379')) return;\nvar bar=document.querySelector('#top-header .container');\nif(bar && !document.getElementById('kp2639-search')){\n var en=document.documentElement.lang.indexOf('en')===0;\n var f=document.createElement('form');f.id='kp2639-search';f.method='get';f.action=en?'https:\/\/mickgb.com\/en\/':'https:\/\/mickgb.com\/ga\/';f.setAttribute('role','search');\n var input=document.createElement('input');input.type='search';input.name='s';input.placeholder=en?'Search articles':'Cuardaigh ailt';input.setAttribute('aria-label',input.placeholder);\n var button=document.createElement('button');button.type='submit';button.textContent=en?'Search':'Cuardaigh';f.append(input,button);bar.append(f);\n}\nif(!window.cab || !window.jQuery) return;\nvar walk = cab.clickify;\ncab.clickify = function(target){\n  var nodes = target ? jQuery(target) : jQuery('#post-18379 .entry-content');\n  nodes.each(function(){\n    if(this.nodeType !== 1 || \/^(HEAD|STYLE|SCRIPT|TITLE|TEXTAREA|INPUT|SELECT|BUTTON|IFRAME|A|NOSCRIPT)$\/.test(this.nodeName)) return;\n    if(this.closest('.'+['mgbabs','anchor'].join('-')+',.et_social_inline,[hidden],.nosplit')) return;\n    walk.call(cab,this);\n  });\n};\n})();<\/script><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Taighde cartlainne, samhla\u00edocht agus pr\u00f3s fileata in Said the Dead le Doireann N\u00ed Ghr\u00edofa.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18377,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","mgbabs_excerpt_ga":"Taighde cartlainne, samhla\u00edocht agus pr\u00f3s fileata in Said the Dead le Doireann N\u00ed Ghr\u00edofa.","mgbabs_excerpt_en":"Archival research, imagination and poetic prose in Doireann N\u00ed Ghr\u00edofa\u2019s Said the Dead.","mgbabs_study_pack_cache_key":"af38460892aa00fab7d56db3fba95303","mgbabs_study_pack_cache_version":"v16-complete-saved-bundles-only","mgbabs_study_pack_media_id":18385,"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-18379","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-leirmheasanna"],"mgbhfs_excerpt_meta":{"en":"Archival research, imagination and poetic prose in Doireann N\u00ed Ghr\u00edofa\u2019s Said the Dead.","ga":"Taighde cartlainne, samhla\u00edocht agus pr\u00f3s fileata in Said the Dead le Doireann N\u00ed Ghr\u00edofa."},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18379","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18379"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18379\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18380,"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18379\/revisions\/18380"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18379"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18379"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mickgb.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18379"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}