by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
Dáithí Ó hÓgáin
Peadar Bairéad
(This week we remember, Dáithí Ó hÓgáin, a former Lecturer at Daonscoil Osraí)
Cloch ar a Charn
Laoch eile ar lár
.
Peadar Bairéad
An Drochscéal
Níorbh aon strainséar sna bólaí seo é, Daithí ciúinbhriathrach,séimh, Ó hÓgáin., nó ba bhreá leis i gcónaí freastal ar ár nDaonscoil fhéinig fadó, Daonscoil Osraí, Ba as Cill Chainnigh dá thuistí, ar gach taobh den teach, agus sílim gur tuigeadh to maith dó, agus é ag tabhairt léachta uaidh anseo ag Daonscoil Osraí, go raibh sé i measc a mhuintire fhéin, bíodh nár rugadh sa dúthaigh seo é. Ní gá dhom a rá anseo, go raibh Daithí ar dhuine de scoláirí móra na Gaeilge. Bhí aithne mhaith ag scoláirí Dhaonscoil Osraí air, agus meas dá réir sin acu air, nó ba charraig ar chuile ghné den teanga é. Ba dhoimhin a chuaigh a spád i ngort tofa a spéise, le prátaí blasta eolais agus léinn, idir bheag agus mhór, a nochtach os ár gcomhair, agus é ag tabhairt deis dúinne, toradh a chuid rómhair a phiocadh suas go saoráideach, cruinn. Sea, agus rinne sé an gnó crúógach sin agus miongháire ar a bhéal, gan aon chur i gcéill.
Tugtha don Léann
I gContae an Chláir, a rugadh Daithí, sa bhliain 1949, rud a d’fhág nár mhórán thar na trí scór dó, nuair a cailleadh é. Bhí sé tugtha don léann ó thús, agus ba é deireadh an scéil sin é, nó gur bhain sé Céim Dochtúrachta amach sa bhliain 1976, ach i ndeireadh na dála, dhírigh sé a aire ar bhéaloideas, agus ar stair a chine, agus níor chríochnaigh sé go dtí gur shroich sé barr Dhréimire an Léinn, agus gur bhain sé amach aitheantas idirnáisiúnta dó fhéin sa ghort sin.
Ba fhile aitheanta é freisin, a chuir roinnt bhailiúchán dá shaothar ar fáil dúinn thar bhlianta a ré.
Chuir mé fhéin aithne ar Dhaithí, anseo i gCill Chainnigh, le linn blianta áirithe dár nDaonscoil áitiúil fhéin, Daonscoil Osraí. Mhothaigh mé i gcónaí go mba dhuine uasal, geanúil, cneasta, cúthail é, ach ba shoiléir a ghrá don léann agus don taighde agus é i mbun léachta, nuair a d’fheicfeá an lasair áthais ag soilsiú trína shúile beoga, agus an chaoi a dtagadh na focail amach as a bhéal ina gcaise do-stoptha, corraitheach, dáiríreach.
Cloch ar a Charn
Rinne mé iarracht ar chupla véarsa a shnadhmadh le chéile mar chloch ar a charn, agus le mo mheas ar ár Scoláire Gaelach fhéin a chur in iúl. Seo chugaibh anois é………………
.
Laoch eile ar lár
.
Trom anocht croí éigeas Osraí,
Millteach mór a chaill,
Fear dána eile sínte, caillte,
Fleasc a cheirde sciobtha ar fán.
.
Tobar eolais, Foinse eagna,
Crann taca Gael go hiomlán
Laoch sa bhearna in am an ghátair,
Ár gcosaint tréan ar scrios is ár.
.
Cé sheasfaidh feasta sa bhearna bhaoil dúinn,
Nuair a thiocfaidh géar ar chine Gael?
Cé dhéanfaidh taighde, lenar gcás a scaoileadh,
Nuair a dhéanfar ionsaí ar ár n-aos léinn.
.
Mothóidh muid uainn thú, a Dháithí oilte,
Ag léiriú is ag cíoradh dúinn ciste an Léinn,
Mar ghlac tú chugat saorántacht Osraí
Mar dhúthaigh ársa do chine ghil fhéin.
Solas na Soilse ag soilsiú na slí dhuit,
Is leaba gan chnaipe id chomhairse gach tráth,
Scoláireacht is taighde dod mhealladh le héifeacht,
Anois agus choíche, go bruinne an bhrátha.
.
Solas na soilse agus leaba i measc Naoimh Éireann go raibh ag a anam uasal, anocht, agus i dtólamh.
.
.
.
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
Dlíodóir Rógánta
Peadar Bairéad
.
Rogue Lawyer….by.…John Grisham….céadchló……2015
.
(This week we take a look at John Grishams latest legal thriller )
Scéinséir Dlíthiúil
Nach iomaí scéal breá atá leagtha os ár gcomhair ag an údar sciliúil, tréitheach, sin, John Grisham, agus is féidir liom a mhaíomh anseo gur scríobh mé píosa faoi chuile cheann acu, geall leis. Ní call dom a rá, go bhfuil an Grishamach ar cheann de mhór úrscéalaithe an domhain. Rugadh é in Arkansas, sa bhliain 1955, rud a fhágann go bhfuil breis agus trí scór blianta bailithe aige faoi’n am seo . B’fhéidir gur cuimhin leat cuid de na húrscéalta atá curtha ar fáil aige cheana féin, leabhair cosúil le – The Last Juror, The Racketeer, The Summons, agus Sycmore Row. Más cuimhin, ní gá domsa a shaothar a mholadh, nó tá sin molta agus mise i mo thost. Ach ag tagairt don leabhar seo, caithfidh mé a admháil nach bhfuil sé cosúil leis na leabhair eile a shil óna pheann.
Dlíodóir Corr
Is é, Sebastian Rudd, an príomhcharactar sa scéal seo. Dlíodóir is ea Sebastian, ach dlíodoir nach bhfuil cosúil leis na dlíodóirí éagsúla a mhaireann agus a fheidhmíonn taobh istigh de chlúdaigh scéinscéalta Ghrisham, nó i gcás Rudd, is dlíodóir corr é, a chaitheann a dhúthracht ag cosaint coirpigh nach mbacfadh dlíodóirí measúla leo, agus dá thoradh sin, is beag meas atá ag a chomhdhlíodóirí, nó ag lucht an dlí frí chéile, nó ag na gnáthchathróirí fiú, air. Éan cuideáin isea Sebastian, gan dabht ar domhan. Ní oibríonn sé as oifig i mbaile mór, ach as veain piléardhíonach speisialta, agus gan de fhoireann cabhrach aige ach fear amháin, a fheidhmíonn mar thiománaí, mar rúnaí, agus mar bhalcaire tréan cosanta, fear atá thar a bheith dílis do Rudd toisc gur dhein Rudd é a shábháil ón bpríosún, tráth a raibh an tiománaí céanna os comhair na cúirte agus chuile sheans go gcuirfí isteach sa phríosún é murach gur tháinig Sebastian i gcabhair air.
Feiceann muid cúrsaí an scéinscéil seo trí shúile an dlíodóra chorr seo, agus i dtús an scéil tá baol ann go gceapfadh an léitheoir, nach úrscéal atá os a chomhair amach ach cnuasach gearrscéalta. Ní mar sin atá áfach, ach an t-udar ar a dhícheall ag iarraidh charachtar agus saothar an dlíodóra chorr seo a léiriú dúinn trí na cúiseanna éagsúla a dhéanann sé a chosaint os comhair na gcúirteanna. Breathnaigh ar chuid de na cúiseanna sin. Tóg, mar shampla, cúis ‘Gardy’, an té ar cuireadh dúnmharú ina leith. Maraíodh beirt chailín, agus dár le madraí an bhaile fiú, ba é Gardy a mharaigh iad. Bhí ar Rudd a sheacht ndícheall a dhéanamh le cruthú nárbh eisean an dúnmharfóir in aon chor. Anois, níorbh é Gardy an scian ba ghéire sa tarraiceán! agus cuir le sin, nach raibh aon dlíodóir eile sa cheantar toilteanach é a chosaint, ach Rudd amháin, ach b’in an cineál cliaint a thaitin leis, agus bhíodh sé sásta chuile chleas, a bhí sa mhála aige, a tharraingt chuige, leis an gcliant sin a chosaint.
Ciontach, nó neamhchiontach?
Bhíodh bunús a chliant ciontach, ach ba rí-chuma le Sebastian faoi sin, nó tuigeadh dó-san, go raibh cosaint den scoth tuillte ag chuile dhuine a gcuirfí an dlí air. Bhí cliant aige darb ainm ‘Tadeo’, ar ‘Cage Fighter’ é, spórt a raibh Rudd an-tugtha dó, agus tharla i dtroid amháin nár shásaigh breith an mholtóra Tadeo, ba é toradh a bhí ar sin nó gur ionsaigh sé, agus gur mharaigh sé, an moltóir sin. Ní call dom a rá, gur dhein Rudd é a chosaint os comhair na cúirte.
Bhí cliant eile aige a mharaigh ball den ‘Homeland Security’ tar éis dóibh iarracht a dhéanamh ar é a ghabháil, toisc gur tuigeadh dóibhsean, go mba dhíoltóir drugaí é. Bhí ualach asail de chliaint eile aige, agus chuile cheann acu sáite go dtí na cluasa i dtrioblóid amháin, nó i dtrioblóid eile, ach, taobh amuigh den obair sin uilig, ba fhear dealaithe é, a bhí i dtrioblóid lena iar–bhean go minic, toisc nach raibh ar a chumas dea–shampla a thabhairt dá mac, tráth ar bith a mbíodh sé ina bhun.
An-leabhar, an-chur-chuige. Sárscéal corraitheach eile ó pheann an mháistir. Faigh agus léigh é, nó tá mé ag ceapadh, go mbainfidh tú taitneamh nach beag as.
.
.
.
.
.
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
coscrach, shattering; scaoth dabhtanna, a flock of doubts; cuimil ceirín den díchuimhne leis, forget about it; sna bólaí sin, thereabouts; sláimín den Ghaeilge, a handful of Irish; blianta an ghanntain, the years of want; ba mhór an gar é, it was a great help.
.
Blianta an Ghanntanais ?
.
Peadar Bairéad.
.
Changing House and Job
Is coscrach go deo an rud é aistriú ó theach amháin go teach eile, agus ó phost amháin go post eile, nó don mbeart sin, bíonn tréimhse fhada pleanála, agus tréimhse fhada ullmhúcháin i gceist, sul má choraíonn tú fiú cos thar tairseach, agus i rith an ama sin uilig, bíonn scaoth dabhtanna do do chéasadh, agus do do chrá, agus iad ag iarraidh cur ina luí ort go raibh botún do-leigheasta á dhéanamh agat, agus nach n-éireodh leat sa phost nua, nó sa timpeallacht nua a bhí roghnaithe agat. Bhuel, chuamarna tríd an gcrá agus tríd an gcéasach sin uilig, agus ba é an lá ba mheasa ar fad nó an lá ar chasamar an eochair sa seanteach den uair dheiridh, agus go ndeachamar ar bord na traenach go Baile Átha Cliath, le ré nua dár saol a thosnú ansin.
A Roof over our Heads
Bhí an t-ádh orainn go raibh muintir mo chéile sásta díon a chur os ár gcionn, fhad is a bhíomarna ag iarraidh teach dár gcuid fhéin a roghnú agus a cheannacht. Ó! a Thiarcais! dá gceapfainn go mbeadh an obair seo go léir le déanamh againn san Ardchathair, chuile sheans go bhfanfainn mar a rabhamar thíos ansin cois na Muaidhe, i mBéal an Átha, ach bhí sé ró-dhéanach ansin, mar bhí an crann curtha, agus ní raibh le déanamh againn feasta, ach ceirín den díchuimhne a chuimilt leis an eachtra ar fad, agus an bóthar rómhainn a bhualadh, go dian, dásachtach.
Ní raibh aon tuairim againn roimh ré, cé chomh daor is a bhí tithe san Ardchathair, agus cé chomh deacair is a bhí sé teach a fháil in aon áit cóngarach don Scoil s’againne, i nDroichead na Dothra, nó tá’s ag madraí an bhaile fhéin, go gcosnaíonn teach sna bólaí sin pingin mhaith, ach tá faitíos orm go rabhamarna dall ar fad ar na cúrsaí sin, ag an am. Ar deireadh thiar thall áfach, nuair a bhí an chathair uilig siúlta againn ar thóir tí, d’éirigh linn ceann a fháil amuigh i gCluain Tairbh, ar imeall na farraige.
Transport was of the Essence
Bhí rud eile i gceist freisin i roghnú tí dúinn, agus sin go gcaithfeadh sé a bheith gar go maith do stad bus, nó ní raibh gluaisteán, nó tada dá leithéid, le cur faoi mo thóin agam fós. Cheannaíomar an teach sin, agus shocraíomar ár dtroscán ann, bíodh go raibh sin éasca go leor, nó ba bheag den earra chéanna sin a bhí againn, ag an am, ach cibé scéal é, bhí ár n-áit fhéin againn anois, ár seoladh fhéin, agus uimhir ghutháin mar sméar mhullaigh ar an iomlán, agus tuigeadh dúinn go raibh muid ar mhuin na muice, agus saol an mhada bháin os ár gcomhair amach sna laethe a bhí rómhainn amach. Tuigeadh dúinn freisin, go raibh teach againn anois don chuid eile dár saoil. Ach sin scéal eile ar fad, agus dár ndóigh, ní mar a shíltear a bhítear, ach mar a chinntítear, ach fillfimid ar an scéal céanna sin arís, amach anseo.
Teacht tús Mheán Fómhair, bhí chuile shórt in ord is in eagar, agus bíodh go raibh amhras eicínt orainn fós faoin gcéim ollmhór a bhí tógtha againn fan oilithreacht na beatha, ag an am gcéanna bhíomar sásta glacadh leis an gcinneadh a bhí déanta againn, agus tabhairt faoin saol mór, nua, corraitheach, a bhí thart orainn. Nuair a osclaíodh Coláiste Mhuire Cois Abhann, mar a baisteadh ar Marian College, i nDroichead na Dothra, bhí orm aghaidh a thabhairt ar an Scoil sin go breá luath ar maidin.
That First Morning
Fuair mé an bus thíos ag bun Ascaill Bhearnon, ar bhruach na mara. Isteach liom ansin go dtí Stáisiún na Traenach ag Sráid Amiens, agus uaidh sin ar an traein to dtí Stáisiún Dhroichead na Dothra, agus bhí an Stáisiún sin i ngiorracht urchar méaróige don Choláiste. Ní raibh ach ceataí amháin sa scéal, agus b’in go mbeadh orm bheith amuigh le giolc an ghealbhain, chuile mhaidin, nó níor theastaigh uaim bheith déanach, mar cuireadh i dtuiscint dom go raibh Cluain Tarbh píosa fada ón gColáiste, agus gurbh fhearr le húdaráis na Scoile sin, dá n-éireodh liom teach a fháil níos cóngaraí don Choláiste, sea, agus bhí sin go maith, ach ní raibh an oireadh sin airgead agamsa le go bhféadfainn teach dá leithéid a cheannach, ach is dócha go raibh sé deacair sin a chur abhaile ar Ord Rialta, nach raibh aon tuiscint ró-chruinn acu ar chumas ceannaithe tí an té atá ar bheagán fháltais, agus geallaimse dhuit é, nach raibh siadsan ag baint na sál dá chéile, ag iarraidh teacht i gcabhair orm, bealach ar bith. Ach ní haon mhaith bheith ag caoineadh agus an anachain déanta. Bhí orm cur suas leis an gcrann a thit orm. Ní gá a rá, go raibh deacrachtaí taistil le sárú agam le freastal ceart a dhéanamh ar an bpost nua a bhí tógtha agam, san Ardchathair. Sea, agus ní raibh ansin ach a leath, nó bhí orm anois dul i dtaithí ar ghasúir na cathrach móire, gasúir nach raibh an dearcadh céanna acu ar an saol is a bhí agamsa, nó ag na daltaí a raibh cleachtadh agamsa orthu, ó chuaigh mé i gcionn cheird na múinteoireachta, a chéaduair. Ach, tríd is tríd, d’éirigh liom na deacrachtaí sin uilig a shárú, agus sílim gur éirigh liom sláimín den Ghaeilge a mhúineadh do dhuine anseo is ansiúd, agus chomh maith le sin, d’éirigh liom grá eicínt don Ghaelachas a thabhairt don chorrdhuine eile.
Seven Years…. of Want, or of Plenty
D’fhan mé i mbun mo dhualgais ansin i nDroichead na Dothra ar feadh seacht mbliana, nó mar sin, n’fheadar mé anois, ar bhlianta an ghanntain nó ar bhlianta na flúirse a bhí sna seacht mbliana céanna sin, ach ní dóigh liom gur chruinnigh mé aon stór le linn an ama chéanna sin, agus b’fhéidir gur leor sin mar fhreagra ar mo cheist!
Tar éis dom cupla bliain a chaitheamh ag taisteal chun oibre le Córas Iompair Éireann, agus mé tuirseach traochta ar shroichint m’ionad oibre dom, chuile mhaidin, shocraíomar go raibh an t-am tagtha le gluaistean, de chineál eicínt, a chur faoi mo thóin ghaelach, agus tar éis roinnt mhaith cuardaigh, d’éirigh linn seanghluaisteán Ford a cheannach, ó Oifigeach Airm, a raibh an tír uilig taistealta sa seanghluaisteán céanna sin aige, sa chaoi gur bheag croí nó misneach a bhí fanta sa seanchréatúr céanna sin, ach, arsa mise liom fhéin, faoi mar adúirt Sean Phádraic Ó Conaire tráth, déanfaidh sé cúis, iompróidh sé mé fhéin, is mo chóta mór, is chuile shórt a bhíonn le hiompar ag múinteoir ar a thuras chun na scoile.
Wheels, at last!
D’éirigh leis an ngluaisteán, ar ball, cúis a dhéanamh domsa, ach ní hionann sin is a rá, gur éirigh leis saol sona, sásta, a chur ar fáil dom, ar deireadh thiar, nó níor dhein, ach is amhlaidh a d’éirigh leis liosta cúramaí nua a thabhairt dom, in áit na seanchúramaí a bhí dom chra, is dom chéasadh, roimhe sin. Ach nach ‘in an saol agat a mhac! Bíonn a ualach cúramaí le hiompar ag chuile dhuine beo, agus cuma cén iarracht a dhéanann sé fáil réidh leo, beag an baol go n-éireoidh leis! Ag an am gcéanna, is dócha gur éirigh leis an ngluaisteán céanna sin saol níos compórdaí a chur ar fáil, ní hamháin dom fhéin, ach don chlann ar fad, agus faoin am sin, bhí cúigear ar fad againn ann, mé fhéin is mo bhean, maraon le beirt mhac agus iníon amháin, nó bhí ar ár gcumas anois, dul ar sheilg, am ar bith a thogróimis, go háirithe, i rith na laethe saoire, agus ba mhór an chabhair é freisin, le dul isteach sa chathair, nó le dul ag siopadóireacht, nó chuig an Aifreann fiú. Sea, nuair a d’éirigh mé cleachtach air, ba mhór an gar é do dhuine ar bith, agus é ag cur faoi i gcathair. I ndáiríre, tá sé thar a bheith deacair teacht i dtír i gcathair dá cheal, sa lá atá inniu ann, cé go raibh sé indéanta, nuair a thugamarna an chathair orainn fhéin, i gcaogaidí na haoise seo caite.
A Time to Change
Ach, i ndeireadh na dála, caithfidh mé a admháil, nach mó ná sásta a bhíomar le saol na cathrach, nó dá ndéarfainn é, lem phost i nDroichead na Dothra, agus tar éis dúinn thart ar sheacht mbliana a chaitheamh ansin, agus gan cúrsaí taistil agus oibre mar a d’iarrfadh mo bhéal fhéin iad a bheith, thosaigh mé ag breathnú thar chlaí amach, féachaint an mbeadh fosaíocht níos fearr le fáil, in ionad eicínt eile. Bhí an t-ádh orm, nó thart ar an am sin, chonaic mé go raibh folúntas do mhúinteoir Gaeilge i gColáiste Chiaráin, i gCill Chainnigh. Bhuel! le scéal gairid a dhéanamh de, chuir mé isteach ar an bpost sin, agus tar éis chuile shórt a choimhlíonadh, faoi mar a iarradh orm, d’éirigh liom an post a fháil, agus socraíodh go raghainn i mbun mo chuid oibre sa Choláiste cáiliúil, cumasach, sin, i Samhain na bliana 1966. Bhí go maith is ni raibh go holc. Rinne mé a raibh le déanamh, agus ar an lá spriocáilte, chuaigh mé i mbun oibre, i Hallaí ársa na scoile sin, ach, fan ort nóiméad, nó tá rudaí eile le rá agam, faoin tréimhse a chaith mé i gColáiste Marian, i nDroichead na Dothra, agus fillfidh mé ar an ábhar sin, an tseachtain seo chugainn. Bí liom ansin, agus cuirfidh mé síos dhuit, ar chuid de na heachtraí a bhain dom, fhad is a bhí mé i mbun oibre san ionad cáiliúil sin.
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
sclaimh, a bite; cumhach, homesick; lena gcomhaoisigh, with their contemporaries; gan dochma, without privation; feitheoireacht,supervision; gan aon agó, without a lie; tairbhe, benefit; ag cur thar maoil, overflowing; damhán alla, a spider.
.
A New Life
.
Peadar Bairéad
.
Bhí deireadh go deo leis na seanlaethe, nó bhí saol nua tosaithe agam anois. Ní raibh gá ar bith feasta bheith dom ullmhú fhéin don saol a bheadh romham ar na Misin san Aifric, nó bhí a mhalairt de ród roghnaithe agam le taisteal anois. Faoi mar a chuir an File é, fadó,
“Múineadh scoile ab obair dom laethe,
Is tá’s ag an saol gurbh fholamh an cheird í.”
Sea, mh’anam, agus bhaineadh sí sclaimh mhaith as m’oícheanta freisin, nó bhíodh an t-uafás obair cheartúcháin agus ullmhúcháin le déanamh agam, an tráth sin, ach sin ráite, bhíodh taitneamh le baint as an sclábhaíocht sin uilig freisin, nó, i ndáiríre, is deacair slí bheatha níos taitneamhaí ná an mhúinteoireacht a fháil, nó nuair a éiríonn le do dhaltaí, éiríonn leatsa freisin, tríothusan.
Scoil chónaithe ba ea Coláiste Mhuireadhaigh, agus ba scoláirí cónaithe bunús na ndaltaí a bhíodh againn sa Choláiste céanna sin, an tráth úd. Ní bhíodh saoire dheireadh seachtaine acu, nó aon tsaoire lár-téarma, ach oiread. Théadh na daltaí isteach ansin i dtús Mheán Fómhair, agus ní raghaidís abhaile arís go dtí an Nollaig. Nár chrua an cás é ag dalta chéad bliana, agus gan é ach thart ar dhá bhliain déag d’aois, ag an am? Níl dabht ar domhan, ach go mba chrua an saol é ag gasúr ar bith, agus níl dabht ar domhan, ach oiread, ach gur luigh an dán sin go trom ar bhunús na scoláirí cónaithe, a bhíodh ag freastal ar na Coláistí Cónaithe, ag an am sin, ach caithfear a chur san áireamh, agus an scéal seo idir chamáin ag duine, go raibh an saol mór fhéin, a bhí thart orainn, dian go maith ar óg agus ar aosta, an t-am sin. Bíodh sin fíor bréagach, ba bheag an sólás é sin don ghasúr óg, agus é cumhach, deorach, i ndiaidh a mhuintire. Caithfidh mé a admháil, go mbíodh trua agam do na gasúir chéanna sin, ach, ag an am gcéanna, le himeacht aimsire, d’imíodh an cumha deorach céanna sin, agus shnadhmadh na gasúir sin caradas lena gcomhaoisigh, agus dár ndóigh, bhíodh deis ag na tuismitheoirí teacht ar chuairt chucu, anois agus arís, lena gcroí a thógáil, agus le hualach asail de dheasa deasa a iompar isteach chucu! Sea, bhíodh cluichí agus caitheamh aimsire acu, bhíodh ceachtanna agus staidéar, bhíodh béilí agus am saor acu, le toit agus taitneamh a bhaint as an saol, agus nuair a chuirfeá na tionchair sin uilig le chéile, is iontach mar a d’éiríodh leo carachtar agus pearsantacht na ndaltaí a fhorbairt agus a sciomradh, a shnasadh agus a dhealbhú, sa tslí, tar éis dóibh a dtéarma a chur isteach ag freastal ar an gColáiste, go mbeifeá bródúil as chuile mhac an pheata acu, geall leis.
Winning, not everything
Labhair mé faoi na cluichí, agus gan dabht ar domhan, ba chuid tábhachtach de shaol an scoláire iad na cluichí céanna sin, agus lena scileanna sna cluichí sin a chruthú, bhíodh cluichí comórtais acu le Coláistí eile. Uaireanta thagadh siadsan chugainne, lena bhfoireann agus lena lucht leanúna, idir mhúinteoirí agus daltaí, agus geallaimse dhuit é go mbíodh spórt agus spraoi againn ag na cluichí céanna sin, ach má bhí fhéin, níor dhada é sin i gcomórtas leis an bhféasta a bhíodh againn i ndiaidh an chluiche chéanna sin. Bhíodh nua gach bidh agus sean gacha dí ar bord againn, gan gorta gan dochma, sea, agus múchadh ár dtart go fial is go flaithiúil dúinn, freisin. Ba é an nós a bhí ag Coláiste Mhuireadhaigh, ag an am sin, nó gan aon pháirt a ghlacadh sna Comórtaisí Oifigiúla, nó dár leo, mharódh comórtas dá leithéid spiorad an spóirt i gcroí na ndaltaí, agus tuigeadh d’Údaráis an Choláiste, go mba olc an margadh é sin ag aonach ar bith. Agus mar fhonóta, b’fhéidir go bhféadfadh duine a rá go raibh tionchar ag an dearcadh céanna sin ar dhearcadh Mhaigh Eo ar Chomórtaisí Peile, anuas go dtí an lá atá inniu fhéin ann. Tuigtear dóibhsean, gurbh é an ghné is tábhachtaí den imirt, nó taitneamh a bhaint as, agus má bhuann tú, bhuel sin rud sa bhreis, ach is é an chuid is tábhachtaí nó srian a ligint le do scileanna imeartha, agus led’ shamhlaíocht, i spiorad an chluiche fhéin. Agus cé déarfadh nach raibh cuid mhaith den cheart acu?
Supervising Examinations in Dublin
Ag deireadh mo chéad bhliana sa Choláiste, chuir mé isteach ar Fheitheoireacht a dhéanamh ar na Scrúduithe Teistiméireachta. Fuair mé an post sin, agus cuireadh i mbun oibre mé i Scoileanna Uí Chonaill i mBaile Átha Cliath. Anois, bíodh go ndeachaigh mé trí Bhaile Átha Cliath cupla babhta roimhe sin, b’in an chéad uair agam cur fúm tamall sa chathair sin. Fuair mé loistin i ngar don Scoil, agus bhí mé ar an bhfód go breá luath, chuile mhaidin, le dul i mbun mo dhualgais mar Fheitheoir. Ba ghearr gur thug mé faoi deara an difríocht ollmhór a bhí idir an Scoil seo, agus an cineál meánscoile, a raibh cleachtadh agamsa uirthi. Tuigeadh dom, nár ró-spéis le húdaráis na Scoile mé, dubh, bán, nó riabhach, agus níor mhothaigh mé go raibh aon ró-dhifir idir na húdaráis sin, agus na daltaí a bhí faoina gcúram acu. Tuigeadh dom freisin, go raibh an rogha ceart déanta agam, nuair nár thóg mé post múinteoireachta sa chathair, go dtí go mbeadh tuilleadh taithí agam ar cheird na múinteoireachta!
Mór idir inné agus inniu! Tharla oíche amháin, tráth raibh mé ag feitheoireacht i Scoileanna Uí Chonaill, san Ardchathair, go ndeachaigh mé amach, i gcomhluadar duine eicínt, go himeall thuaidh na cathrach. Ar bhus isea chuaigh mé, ach bhí ceataí sa scéal, nó nuair a thosaigh mé ar mo thuras arais go lár na cathrach, thug mé faoi deara, go raibh na busanna deireannacha bailithe leo! Bhuel, ní raibh an dara rogha agam, nó ó tharla nár smaoinigh mé fiú ar thacsaí, bhí orm dul abhaile de shiúl na gcos. D’éirigh go breá liom, ar feadh scathaimh, ach ar deireadh thiar, chuaigh mé amú!
Lost, at night, on Dublin Streets
Bhí mé caillte istigh i ngréasán casta, achrannach, na sráideanna, i ngréasán a bhí thart orm anois, faoi mar a bheadh téadracha iomadúla dhabháin alla. Ar ball beag, chonaic mé scata fear ina seasamh, ag comhrá, ar thaobh sráide. Déarfainn go raibh thart ar sheachtar acu ann. Rinne mé orthu, gan faitíos, nó eagla orm, agus mhínigh mé mo chás dóibh. D’éist siad liom, agus nuair a bhí mé críochnaithe, rinneadar chuile iarracht mé a chur ar an eolas, agus chuile shórt a mhíniú dom, sa chaoi go raibh ar mo chumas a dtreoracha a leanúint, agus Cúinne na gCúig Lampaí a bhaint amach, gan dua. Níor stró ar bith orm an teach lóistín a bhaint amach ansin. Ach, nuair a smaoiním anois ar an oíche sin, agus nuair a dhéanaim cúrsaí an tráth úd a chur i gcomórtas le saol an lae inniu, is ansin a fheictear dom, gur mór go deo idir inné agus inniu. Dá ndéanfainn inniu, faoi mar a dhein mé an t-am sin, an gceapfá go dtiocfainn abhaile slán? Ní dóigh liom go ndéanfainn.
Wonderful Churchgoers
Sea, agus rud eile a thug mé faoi deara, nó an oireadh sin daoine a théadh ar Aifreann, chuile mhaidin, sa Ardchathair, an tráth úd. Ba bheag nach mbíodh na séipéil ag cur thar maoil, ag Aifrinntí na maidine. Caithfidh mé a rá leat, gur thaitin na Bleácliathaigh go mór liom, an tráth úd, nó dár liomsa, ba dhream soineanta, lách, cabhraitheach, iad, agus dream a bhí foighdeach, agus iad ag iarraidh méar an eolais a dhéanamh do lucht na tuaithe, tráth gcaillfidís a slí sa Chathair, agus b’in rud a tharlaíodh, minic go leor, an tráth úd. Sea, mh’anam, mór idir inné agus inniu.
Le críoch a chur le gála na seachtaine seo, ba chóir dom a lua, go ndeachaigh mé go mullach Bhinn Éadair i rith na tréimhse sin freisin. Ar an dTram, is ea chuaigh mé go dtí an Bhinn, agus caithfidh mé a rá leat, gur bhain mé taitneamh agus tairbhe as an lá breá, gréine, a chaith mé amuigh ansin, nó chaith mé seal freisin ag bádóireacht, thíos ag an gCé. Ba lá dem’ shaol é, gan aon agó.
Agus murab ionann agus an gnáth BhleáCliathach, d’éirigh liom barr Cholún Nelson a bhaint amach freisin. Lá breá, brothallach, greine, a bhí ann freisin, agus bíodh go raibh sé tuirsiúil go maith na céimeanna iomadúla sin a dhreapadh, ag an am gcéanna, b’fhiú an tairbhe an trioblóid, nó nuair a shroich mé an barr, bhuel, ba bheag nár bhain an radharc an anáil díom, nó leata os mo chomhair amach ansin, bhí Cathair ollmhór Átha Cliath, agus bhí radharc le fáil agam freisin, ar na cuanta sa timpeall, maraon le habhainn na Life, agus í ag sníomh a bealaigh trí nead siongán na cathrach, ar a bealach chun na farraige síos. Sea, fanann cuimhne an lae sin liom, anuas go dtí an lá atá inniu fhéin ann. Sin iad na cuimhní a ritheann liom anois, agus mé ag smaoineamh siar ar na blianta úd, a chaith mé mar mhúinteoir i gColáiste Mhuireadhaigh, i mBéal álainn an Átha, i gCaogaidí na haoise seo caite.
.
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
F i l l e a n n a n F e a l l …..
.
*****************************
T H E K I N G O F T O R T S …………….F o i l s i t h e…………2 0 0 3 .
l e
J O H N G R I S H A M ……………………………………………………..€ 2 7 . 4 0 .
.
******************************
.
Leabhar mór-ráchairte eile ó pheann líofa an tsár-údair Mheiriceánaigh sin, John Grisham. “The King of Torts” a bhaist sé ar an gceann seo, agus bíodh gur leabhar spéisiúil, lán teannais, corraitheach, é, ag an am gcéanna, ní dóigh liom, gurb é an leabhar is fearr fós óna pheann é. Ní call dom a chur i gcuimhne dhaoibh, gurb é seo a cheathrú úrscéal déag, nó scríobh mé píosa faoi chuile cheann acu cheana, anseo I mBéal an Phobail. Is dócha gur cuimhin libh roinnt acu fós…A time to Kill, The Firm, The Chamber, The Runaway Jury, The Street Lawyer, The Summons, agus ansin, an péire eile úd, nach raibh baint ar bith acu leis an dlí, A Painted House, agus Skipping Christmas. Ní beag nó suarach an méid atá curtha i gcrích ag an údar seo, cheana féin, agus seo anois chugainn é agus leabhar suimiúil eile á leagan os ár gcomhair amach aige. Is dócha gurb é atá idir chamáin aige sa cheann seo, nó go bhfuil tóirse a thaighde a scalladh aige ar fhadhb i measc lucht dlí sna Stáit, agus sé sin, an nós atá acu thall, cúis dlí a thógáil ó ghrúpa daoine, i gcoinne ceann ar bith de na hollchomhluchtaí móra. Tóg mar shampa, na cúiseanna a tógadh cheana, i gcoinne lucht déanta toitíní. I gcás dá leithéid, déanann dlíodóir amháin, nó comhlucht mór dlíodóirí, an dlí a chur ar an gComhlucht mór sin, ar mhaithe le fianaise an ghrúpa a chur le chéile, agus sa tslí sin, éiríonn leo cúis láidir a chruthú i gcoinne an Chomhluchta ainmnithe sin. Chualamar trácht ar bhreitheanna a thug Giúréithe sna Stáit i gcásanna áirithe dá leithéid. Bhuel, sa leabhar seo, déanann an t-údar an nós seo a scrúdú, agus a mheá. Féach mar a chuireann sé tús leis an scéal…
The shots that fired the bullets that entered Pumpkin’s head were heard by no less than eight people. Three instinctively closed their windows, checked their door locks, and withdrew to the safety, or at least the seclusion, of their small apartments.
Sea, níor tháinig éinne den chineál sin i gcabhair ar an té a scaoileadh, ach chonaic beirt áirithe a raibh ag tarlú..
And two saw almost everything. They were sitting on plastic milk crates, at the corner of Georgia and Lamont in front of a liquor store, partially hidden by a parked car so that the gunman, who glanced around briefly before following Pumpkin into the alley, didn’t see them. Both would tell the police that they saw the boy with the gun reach into his pocket and pull it out; they saw the gun for sure, a small black pistol. A second later they heard the shots, though they did not actually see Pumpkin take them in the head. Another second, and the boy with the gun darted from the alley and, for some reason, ran straight in their direction.
Ní dhearna sé aon dochar dóibh, agus tamall gearr ina dhiaidh sin, chonacthas é, píosa ón láthair sin, agus an gunna fós ina láimh aige. Rinne sé cupla iarracht ar dhuine eile a mhealladh isteach i lána, ach níor éirigh leis sna hiarrachtaí sin. Ar ball rug na póilíní air, agus thug ar ais go láthair an mharaithe é, áit ar tógadh an bheirt fhinnéithe le radharc a fháil air. “Sin an fear” adúradar beirt, as béal a chéile. Chuir na póilíní isteach ina ngluaisteán é, agus thóg chun na beairice é. Ní fhéadfaidís aon eolas a bhaint as an bhfear óg, as Tequila Watson, bhí chuile chosúlacht ar an scéal, gur rí-chuma leis céard a déarfaí faoi, nó a dhéanfaí leis. I gcás an té a maraíodh, Pumpkin bocht, thóg sé roinnt ama, sula bhfuair na póilíní amach, gurbh é Ramon Pumphrey a ainm cheart, agus gurbh í Adelfa Pumphrey, a mháthair. Fuarthas amach, ar ball, nach raibh aithne dá laghad ag an ndúnmharfóir ar an té a mharaigh sé, agus nach raibh san urchar a mharaigh é ach urchar an daill. Bhí go maith……
Tógadh Tequila os comhair na cúirte, agus toisc nach raibh aon ró-ghustal aige, nó ag a mhuintir, d’ainmnigh an Breitheamh dlíodóir, len é a chosaint os comhair na cúirte. Seo an áit a gcuireann an t-údar a phríomhcharactar in aithne dhúinn. Dlíodóir is ea an príomhcharactar sa scéal seo, agus Clay Carter is ainm dó. Tá blianta caite aige in Oifig an Chosantóra Phoiblí, faoin am seo, agus ó tharla sa chúirt é an lá áirithe seo, agus ó tharla to raibh cosantóir poiblí ag teastáil ón mbreitheamh…..
“Mr Carter?” The Judge said. It was not an order, but an invitation to step forward to do what every PD was expected to do – defend the indigent, regardless of the case. Mr Carter could not show weakness, especially with the cops and prosecutors watching…………he took the file from the Judge, quickly skimmed its rather thin contents while ignoring the pleading look of Tequila Watson, then said, “We’ll enter a plea of not guilty, Your Honor.”
“Thank you Mr Carter. And we’ll show you as counsel of record?”
“For now yes.”
B’in mar a tharla gur roghnaigh an breitheamh Clay Carter mar chosantóir don ndúnmharfóir, Tequila Watson. Bhí Clay ag ceapadh go n-éireodh leis an cás sin a thabhairt do dhuine eicínt eile san oifig, ach bhí breall air, agus b’éigean dó dul i mbun oibre, ag ullmhú don chúis úd a tugadh dó. Nuair a bhí roinnt áirithe den obair sin déanta aige, agus nuair a bhí ag teip glan air aon scil a bhaint as Tequila, nó as a dhúnmharú, casadh fear áirithe air, fear a chuir cor ina chinniúint. Ní raibh coinne ar bith aige go mbuailfeadh sé leis an bhfear seo. Féach mar a tharla …
“Mr. Clay Carter,” a strange male voice said.
“Speaking.”
“Mr Carter, my name is Max Pace. I’m a recruiter for law firms in Washington and New York. Your name has caught our attention, and I have two very attractive positions that might interest you. Could we have lunch today?”
Bhuel, ní call a rá, go gcuirfeadh Clay spéis i dtairiscint dá leithéid, nó ní raibh an post a bhí aige, le blianta, thar mholadh beirte, i gcomparáid leis na postanna a bhí ag dlíodoirí eile dá chomhaois.
Casadh ar a chéile iad, ar ball, agus ansin, fuair Clay amach, nach raibh post ar bith i gceist, agus nach raibh sa mhéid adúirt Max, ach dearg-bhreag, ach gheall sé dó ansin, nach n-inseodh sé aon bhréag eile dó, uaidh sin amach. Ach bíodh nach raibh aon phost á thairiscint aige, ag an am gcéanna, bhí gnó rúnda aige don dlíodóir, Clay Carter, gnó, agus dá ndéanfadh sé é, thuillfeadh se na milliúin dó. Féach mar a chuirtear sa scéal é……
“Six times four is twenty four million.”
“Add ten for the lawyer.”
“Ten million?”
“Yes, that’s the deal, Clay. Ten million for you.”
Níorbh aon phingneacha beaga a bhí á dtairiscint ag Max dó, ach céard a bhí le déanamh aige, leis an airgead sin a shaothrú?
Sin an áit a dtagann Tequila Watson isteach arís sa scéal. Dhealródh sé, gur tháinig Comhlacht mór Meiriceánach ar dhruga míorúilteach, Tarvan, druga a d’fhéadfadh duine a shaoradh, ó andúil i ndrugaí, taobh istigh de ráithe, geall leis. Faoi mar a tharlaíonn go minic áfach, bhí ceataí sa scéal, nó i gcás roinnt bheag de na daoine sin a saoradh ó smacht drugaí, ag an Tarvan iontach seo, bhuaileadh fonn nimhneach fola iad, agus ní shasódh tada iad, ach duine eicínt a mharú, gan chúis gan ábhar. Ba dhuine den chéatadán beag sin é Tequila Watson. Anois, ní call dom a rá, gur theastaigh ón gComhlacht sin, cos a bhualadh ar an scéal ar fad, agus chuige sin, bhíodar sásta na milliúin, a luadh thuas, a íoc le gaolta na ndaoine a maraíodh, ar choinníoll go mbeidís sásta dearmad glan a dhéanamh den scéal ar fad, uaidh sin amach. Sin an gnó a bheadh le déanamh ag Clay Carter, dá nglacfadh sé leis an bpost a rinne Max a thairiscint dó.
Ghlac Clay leis an bpost, agus d’éirigh sé láithreach as a phost in Oifig an Chosantóra Phoiblí, agus as cosaint Tequila Watson freisin, bhunaigh a chomhlacht dlí fhéin, agus chuaigh i mbun oibre. Ba ghearr go raibh sé ina mhilliúnaí, nó ní raibh mórán deacrachta ag baint le scéal an Tarvan úd a shocrú, nó ní raibh na daoine úd ag súil go bhfaighidís tada as an marú gan chúis a deineadh ar a ngaolta.
Gheall Max Pace do Clay, go dtabharfadh sé post eile dó, dá n-éireodh leis scéal an Tarvan a chur as radharc, taobh istigh de mhí. Comhlacht mór Meiriceánach eile a raibh druga dá gcuid, Dyloft, in úsáid, le tamall maith, agus lucht airtrítis an-bhuíoch de, as an bhfaoiseamh a fuair siad uaidh, ó phianta an ghalair uafásaigh sin.
With that Pace took a seat and slid a file across. “The drug is Dyloft, manufactured by Ackerman Labs. It’s a potent anti-inflammatory drug used by sufferers of acute arthritis……It has two problems: First, it’s made by a competitor of my clients; second, it’s been linked to the creation of small tumors in the bladder.
Rinne Clay scéal Tarvan a shocrú taobh istigh den ráithe, agus ansin, thug Max an post eile sin dó, post a shaothródh i bhfad Éireann níos mó airgead fós dó. Bhí an gnó sin chomh mór, agus chomh sochrach sin, go ndéanfadh só ollmhilliúnaí de Chlay, taobh istigh d’achar gearr. Ba é an plean nó dul i dteangmháil le lucht úsáidte Dyloft, agus ansin, na mílte sin, ar dhein Dyloft dochar dá lamhnáin, agus ansin, an dlí a chur ar Ackerman Labs, thar a gceann-san.
B’in é díreach mar a tharla. Rinne Clay na milliúin. Athraíodh a stíl bheatha, Cheannaigh seo, is cheannaigh siúd, agus d’fhás agus d’fhás a ghnó. D’fhostaigh se tuilleadh agus tuilleadh fos dliodóiri, agus in áit éirí as an gnó nuair a bhí a thar a sháith airgid carnaithe aige, is amhlaidh a d’éirigh sé níos santaí fós. Ach mar adeir teideal an phíosa seo, filleann an feall ar an bhfeallaire, agus is dócha gurbh é sin a tharla, i gcás Clay Carter. Ach caithfidh tú an leabhar fhéin a léamh, le taitneamh is pléisiúr iomlán a bhaint as an scéal, scéal a mhíníonn an ghné ait seo i gcleachtadh an dlí, sna Stáit, gné a léiríodh thall, go minic, ar na mallaibh, nuair a cuireadh an dlí ar chomhlachtaí móra, ar nós lucht déanta toitíní, agus a leithéid.
Is fiú go mór an leabhar seo a léamh, nó níl dabht ar domhan, ach go bhfuil scil na scéalaíochta fréamhaithe go smior na gcnámh san údar ildánach seo, John Grisham. Taitníonn a stíl go mór liom, agus ní fearr é sin ná a scil scéalaíochta, sea, agus a chumas cumadóireachta.
Go dtí an chéad uair eile……..Slán…….
**************
Peadar Bairéad.
**************
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
English 
Gaeilge