by Peter Barrett | 2017/04/09 | Uncategorized
i gcúl mo ghlaice, in the back of my fist; Ní raibh an dara suí sa bhuaile agam, I had no alternative; folúntas, vacancy; láithreach bonn, immediately; an fuíollach, the remainder; clabhsúr a chur ar rud, to bring matters to a close.
********************************
.
.
Eachtraigh Dúinn 34
Peadar Bairéad
“God will provide”
Ar deireadh thiar, bhí mé ar ais arís i mbaile na Druime, in Iorras Domhnann, Contae Mhaigh Eo, tar éis dom bliain mhór, fhada, a chaitheamh amuigh ansin sa tsaol mór, sea, agus bhí Cáilíocht Múinteoireachta, ó Roinn an Oideachais, in Ollscoil na Gaillimhe, i gcúl mo ghlaice anois agam, agus mé lán-ullamh le dul i mbun an tsaoil, le greim mo bhéil a shaothrú dom fhéin, feasta. Ní haon ionadh, go raibh faitíos orm dul i ngleic leis an saol mór céanna sin, nó nár cuireadh fainic na bhfainic orainne, sa Chliarscoil, faoin saol diabhalta, mioscaiseach, mealltach, damnaitheach, céanna sin, ach, i ndáiríre, ní raibh an dara suí sa bhuaile agamsa. Ní raibh mórán fáltais, nó saibhreas, nó tada dá leithéid, taobh thiar de Bhairéadaigh Iorrais, agus dá bhrí sin, bheadh ormsa déanamh as dom fhéin, agus pingneacha a shaothrú, le teacht i dtír, i ndomhan nach raibh aon chleachtadh ró-mhór agamsa air. Ach, mar ba ghnách, thug an tOllamh, Peat Larkin, comhairle barainneach mo leasa dom, ar an ócáid. “Deus providebit” ar seisean. Bíodh muinín agat as Dia, agus ní bheidh cailleadh ar bith ort! Ghlac mé lena chomhairle, agus ní raibh a chathú sin orm riamh ó shoin. Ach ba scéal eile ar fad é an Samhradh fada, fánach sin, sa bhliain 1951.
Job hunting
Thosaigh mé orm ag léamh na bhfógraí sna páipéir nuachta, chuile lá. Agus caithfear a rá, go mbíodh roinnt mhaith folúntais do mheánmhúinteoirí á bhfógairt, an tráth úd, ach níor phostanna domsa a bhí á bhfógairt, nó ní oiriúnfadh a mbunús mór domsa, dubh, bán, nó riabhach. Chuir mé roinnt mhaith iarratais isteach chuig scoileanna áirithe, ach b’in a bhí agam dá bharr, nó tá mé ag fanacht le freagra ó na scoileanna céanna sin, anuas go dtí an lá atá inniu fhéin ann, agus tá mé ag ceapadh, go dtiocfadh lá Philib a’ Chleite fhéin, sul a bhfaighinn freagra ó na scoileanna céanna sin! D’fhógair scoil áirithe i gContae Mhaigh Eo folúntas do mhúinteoir Gaeilge, agus tuigeadh dom, go mbeinn sásta tabhairt faoina leithéid de phost, go háirithe ó tharla, go raibh an folúntas céanna sin chomh cóngarach dom bhaile dhúchais. Fuair mé freagra uathusan. Glaodh chun agallaimh mé. Cuireadh agallamh orm, agus tugadh le fios dom, go raibh an post faighte agam, agus go ndéanfaí é sin a dheimhniú, i litir tríd an bpost, i gcionn cupla lá. Ach mo mhairg, ba é an seanscéal céanna arís é. Níor chuala mé tada uathusan fós!
To no avail
Chláraigh mé le Comhlacht speisialta, a raibh sé d’aidhm acu, postanna a fháil dóibh siúd a chláródh leo. Rinne siad a ndícheall, ach arís ba é an scéal céanna é, agus ní raibh ar a gcumas post a chur ar fáil domsa. Anois, ba chóir a lua anseo, nár saor in aisce a dhéanaidís siúd beart dá leithéid, nó bhí de nós oibre acu, 5% den tuarastal bliantúil, a bhaint díot, dá n-éireodh leo, post a fháil duit! Ar aon nós, rinne mé mé fhéin a dhí-chlárú, chomh luath is a tuigeadh dom, nach n-éireodh leo faic oiriúnach a fháil dom, agus thug mé fhéin faoi ngnó sin arís. Dúirt duine eicínt liom, sílim gurbh é mo sheanmháistir, An Máistir Ó Cróinín, é, agus dúirt seisean liom, gur chóir dom CV a sheoladh chuig Coláiste Mhuireadhaigh, i mBéal an Átha, nó bheadh seans ann, go mbeadh folúntas acusan. Rinne mé rud air, ach ag an am gcéanna, lean mé orm ag cur isteach ar phostanna, faoi mar a dheintí iad a fhógairt sna páipéir. Chonaic mé go rabhthas ag lorg múinteoirí thall i Sasain, agus chuir mé isteach ar chupla post thall. Bhuel! Ní chreidfeá é, ach d’éirigh liom an dá phost sin a fháil. Anois, bíodh go raibh mé trom tuirseach de bheith ag cur isteach ar phostanna, ag an am gcéanna, bhí orm anois a shocrú ar phost a dhiúltú! Ar deireadh thiar, shocraigh mé ar phost acusan a ghlacadh. Scríobh mé litir, ag glacadh leis an bpost sin, ach ó tharla go raibh sé déanach go maith sa tráthnóna, ag an am, níor chuir mé an litir sin sa phost, an lá sin.
A Letter from the “Doc”
An mhaidin dár gcionn, sula raibh deis agam mo litir a chur tríd an bpost, fuair mé litir ó Bhéal an Átha, ag rá, go mbeadh folúntas acusan do mhúinteoir Fraincíse, don bhliain reatha sin, agus lena chois sin, dúradh sa litir, gur mhaith le hUachtarán an Choláiste sin bualadh liom, an lá dár gcionn. Choinnigh mé an litir, go bhfeicfinn céard a bheadh le rá ag an “Doc. Loftus”, faoi mar a thugtaí, coitianta, ar Uachtarán Choláiste Mhuireadhaigh, ag an am, nuair a bhuailfeadh sé liom, an lá dár gcionn.
Bhí go maith, is ní raibh go holc, mar adeireadh lucht scéalaíochta fadó. Tháinig an “Doc” agus casadh ar a chéile sinn. Chuaigh an “Doc” céanna sin i gcionn go mór orm, nó b’fhear grinn, géarchúiseach, léannta, ildánach é, an Doc céanna sin. Ní call dom a rá, go mba shagart é an Dochtúir Ó Lachtnáin, a bhain Céim Dochtúireachta sa Dhiagacht amach dó fhéin, amuigh sa Róimh, mar ar cuireadh léann an tsagairt air, roinnt blianta roimhe sin. Caithfidh go raibh seisean sásta liomsa freisin, nó ba é deireadh an scéil sin é, gur thairg sé post mar mhúinteoir Gaeilge dom i gColáiste Mhuireadhaigh, láithreach bonn.
I accept
Ní gá dom a rá leat anois, go mbfhearr liomsa go mór fada, post a ghlacadh i dtír seo na hÉireann, ná mo dhúthracht a chaitheamh i mbun mo cheirde, thall i gCríocha Gall. Níor thóg sé i bhfad ormsa mo fhreagra a thabhairt don Doc! Chraitheamar lámh air. Bhí an margadh déanta. Shocraíomar cúrsaí pá ar ball, agus geallaimse dhuit é, a chara na gcarad, nár ró-dheacair an gnó é, an socrú céanna sin a dhéanamh. Ba é an margadh a rinneamar nó go ndéanfadh an Coláiste seomra a chur ar fáil dom, istigh sa Choláiste fhéin, agus go mbeadh mo bhéilí uilig le fáil agam ansin, ag bord na sagart istigh, agus chomh maith le sin, thabharfaí £160 sa bhliain, mar thuarastal bliantúil dom. Daichead punt um Shamhain, daichead eile um Nollaig, an tríú daichead um Cháisc, agus an fuíollach, faoi dheireadh na scoilbhliana. Ní call dom a rá, nach mbíodh faic na ngrásta le fáil againn ón Stát, don chéad bhliain sin, nó ba bhliain phrofa í, chomh fada is a bhain sé leosan é.
Chuir mé litir chuig an dá Scoil úd i Sasana, ag gabháil buíochais leo as na postanna a thairiscint dom, ach, tharla go raibh mé tar éis glacadh le post múinteoireachta anseo in Éirinn, agus nach mbeadh ar mo chumas freastal orthusan faoi Mheán Fómhair na bliana sin. Bhuel, tuigeadh dom go raibh sin ar a laghad tuillte acu.
Preparations to be made
Ní raibh fágtha agam ach coicíos roimh thús na scoilbhliana nua, agus bhain mé leas as an am sin, le roinnt ullmhúcháin a dhéanamh don ghnó a bheadh le déanamh agam feasta, nó tuigeadh dom, dá n-éireodh liom an chéad bhliain sin a chur isteach, go sásúil, go leanfainn liom i mbun na Gaeilge feasta, nó bhí mo chroí sáite sa teanga chéanna sin, ó laethe m’óige anall, agus seo anois an deis agam, mo chion fhéin a dhéanamh, ar son na cúise, mar adeireadh daoine an t-am sin. Ach b’fhéidir gur chóir dom clabhsúr a chur ar an ngála seo. Ach bí liom arís, nuair a bheidh mé ag cur síos ar mo laethe, agus ar m’imeachtaí, i gColáiste Mhuireadhaigh, ar bhruacha méithe na Muaidhe, I gContae mealltach Mhaigh Eo.
by Peter Barrett | 2017/04/09 | Uncategorized
.
I m B é a l a n P h o b a i l
Peadar Bairéad
Jim Carew remembered
Tharla go raibh mé i Má Nuat, ón 24ú go dtí an 29ú Bealtaine, agus dá bharr sin, ní raibh ar mo chumas bheith i láthair ag tórramh nó ar shochraid seanchara liom, a cailleadh ar an Aoine, an 25ú Bealtaine 2007. Ni bhfuair mé amach go raibh Jim Carew básaithe go dtí gur léigh mé an drochscéal sa Kilkenny People, ar an gCéadaoin, an 30ú Meitheamh.
Ní chuile lá a chasfadh fear cosúil le Jim Carew leat, nó ba dhuine uasal é go smior na gcnámh. É carthannach, comharsanúil, cabhraitheach. Dáiríreach, nuair a bhí gá le dáiríreacht, ach taobh leis an dáiríreacht sin bhí féith fuascailteach an ghrinn ann freisin. Ba dhuine é Jim, a dtabharfaí aird ar a thuairim chuile lá riamh. Ní go minic a labhradh sé i lúb chruinnithe, ach nuair a dhéanadh, d’éistfí leis. Ní bréag ar bith a rá go n-aireoimid uainn é, sna laethe atá romhainn amach. Rinne Jim freastal ar Choláiste an Chroí Ró-Naofa, i mBéal an Átha Fhada, i gContae Mhaigh Eo, áit ar chaith mé fhéin seal freisin, rud a d’fhág ceangal caradais agus tuisceana eadrainn, le linn ár mblianta le chéile, i gColáiste Chiaráin.
A leader
Mar is eol do chách anois, chaith Jim a shaol gairmiúil, mar mhúinteoir, i gColáiste Chiaráin. Ní raibh mé fhéin ró-fhada i mbun oibre sa Choláiste céanna sin, nuair a tháinig Jim Carew isteach chugainn mar mhúinteoir, sa bhliain 1971, déarfainn. Fear breá, óg, ard, scafánta, a bhí ann, ag an am. É fuinniúil, fearúil, friothálach. Ba ghearr go raibh a thionchar chiúin le tabhairt faoi deara ó cheann ceann na scoile. Ar an bhFraincis a dhírigh sé a scileanna múinteoireachta, agus ní call dom a rá, gur éirigh go geal leis sa bhfiontar sin, ach le himeacht aimsire, d’éirigh le Jim a thionchar a leathadh i ngoirt eile múinteoireachta, agus ba ghearr go raibh sé ag traenáil fhoireann sacair an Choláiste, agus dá ndéarfainn é, níorbh aon ghobán é an Jim céanna i mbun na hoibre sin, agus bhain sé cáil amach dó fhéin freisin, mar imreoir, sna bólaí seo. Is iomaí uair freisin a sheol Jim buíon daltaí ó Choláiste Chiaráin go tíortha i bhfad i gcéin, fiú chomh fada ó bhaile leis an Rúis fhéin. Bhí sé ullamh i gcónaí teacht i gcabhair ar dhaltaí, nó ar mhúinteoirí, nuair a bheadh a chúnamh ag teastáil uathu.
Níor phíobaire an aon phoirt é Jim s’againne, ach oiread, nó chaith sé a dhúthracht freisin ag saothrú le Clubanna Chumann Lúthchleas Gael.
A Man of Many Skills
Chuir Jim ionadh orainn freisin lena scileanna mar thógálaí, nó nach ndeirtear linn gur dhein sé éacht i dtógáil a thí fhéin? Sea, b’ildánach an Críostaí é, agus mar dhuine a d’oibrigh taobh le taobh leis, thar achar maith blianta, is féidir liom a rá, go raibh meas thar na bearta agam air, mar chomhleacaí, mar chomrádaí, agus mar chara.
léirigh Coláiste Chiaráin an meas a bhí acu ar a n-iarmhúinteoir, nó bhí idir fhoireann agus scoláirí na scoile sin, i láthair i Ardeaglais Mhuire, anseo i gCill Chainnigh, len é a chur faoi bhrí na guí, agus chomh maith leo siúd, bhí ar an bhfód freisin, baill de na Cumainn éagsúla spóirt, a raibh sé bainteach leo, lena meas siúd a chur in iúl freisin. Chomhcheiliúir thart ar dháréag sagart Aifreann na Marbh, san Ardeaglais, maidin na sochraide, agus dáileadh an chré leis i Reilg Chiaráin, anseo sa Chathair Álainn, i ndiaidh an Aifrinn chéanna sin.
Is oth linn uilig bris a mhuintire, nó is mór an chaill orthu a bhás agus é fós ina fhear óg. Ba mhaith liom ár gcomhbhrón a chur in iúl dá bhean, dá chlann, dá chairde agus dá ghaolta.
Solas na soilse dá anam uasal, agus áit ag Bord an Tiarna, go raibh aige anois agus i dtólamh.
Farewell
Slán go Fóill
.
Aniar aduaidh, gan trua,
Sea d’éalaigh an bás, gan trup,
Gur sciob sé uainne ár gcara
Is d’fhág muid buartha gan sos.
.
Mothóimid uainn thú, a chara,
Do ghreann, do spórt, is do chiall,
B’fhearúil, Críostaí, do dhearcadh,
Gan fuath, gan fearg, gan fíoch.
.
.
Mar lia os do leacht mo dhánsa,
Ag scaoileadh do sceoil do chách,
Ag buanú do chuimhne id dhúthaigh,
Is ag ceiliúradh do rath agus d’ágh.
.
Anois is d’oilithreacht déanta,
Is fóda na bhFlaitheas geal fút,
Go raibh solas na soilse dod’ stiúradh
I gcomhluadar naomh agus sua.
.
.
by Peter Barrett | 2017/04/09 | Uncategorized
Saolaíodh Áilleacht Uafar 4
.
Peadar Bairéad
(This week we consider The Language and The Rising)
.
The Irish Mode
o tharla go bhfuil comóradh an Éiri Amach le ceiliúradh ó cheann ceann na tíre seo, i mbliana, is dócha go bhfuil sé in am againn anois breathnú siar ar an eachtra sin, agus chuile shórt a chur sa mheá arís. Is dócha gur chóir dúinn aire faoi leith a thabhairt do fhís lucht eagraithe an Éiri Amach céanna sin. De ghnáth, dírítear ar thrí aidhm faoi leith a chuireadar rompu, agus b’in iad, Poblacht saor, gaelach, agus aontaithe, a bhaint amach dá muintir anseo in Éirinn, agus sin a dhéanamh trí neart airm. An babhta seo, áfach, díreoidh mé ár n-aire ar…Éire Ghaelach, mar chuspóir…
Nuair a smaoinimid ar chúrsaí na teanga, faoi mar a bhí, an tráth úd, tuigtear dúinn, nár ró-bhuacach a bhí an teanga chéanna anseo ag an am. Is cinnte go raibh Gaeltacht i bhfad níos leithne agus níos fairsinge acu ansin ná mar atá againne, sa lá atá inniu ann, agus is cinnte freisin, go raibh roinnt mhaith daoine ann ar mhór acu an teanga chéanna sin. Ach faoi bheith ag caint ar athbheochaint na teanga sin, mar ghnáth theanga labhartha na ndaoine, is dócha nár tuigeadh cé chomh deacair is a bheadh sé cuspóir dá leithéid a bhaint amach, ach gan dabht ar domhan, bhí an fhís sin coitianta i measc náisiúntóirí an tráth sin.
Ach céard faoi lucht eagraithe an Éirí Amach? An raibh siadsan meáite ar an teanga a chur i mbéal an phobail arís, mar a dteanga laethúil?
Is dócha gur tuigeadh do roinnt mhaith acu, go raibh cath le troid i dtosach, ach chomh luath is a bheadh an cath sin buaite, bhuel! ansin d’fhéadfaí tabhairt faoi na cúrsaí sin i ndáiríre. I gcás an Phiarsaigh áfach, is dócha go raibh seisean den tuairim, go bhféadfaí a leithéid a dhéanamh, nó chonaic seisean céard a d’féadfaí a dhéanamh tríd an teanga a mhúineadh don óige. Ach caithfimid a thabhairt faoi deara, go mba scoláirí faoi leith a bhí ag freastal ar scoil an Phiarsaigh, Scoil Éanna, agus chomh maith le sin, bhí staidéar déanta aige fhéin ar chóras dhátheangach faoi mar a oibríodh é i dtíortha eile, sa Bheilg, mar shampla, agus tríd an modh sin, d’éirigh leis an teanga, maraon le Gaelachas, a mhúineadh dá dhaltaí, agus sa tslí sin, tuigeadh dó, céard a d’fhéadfaí a dhéanamh nuair a bheadh inneallra an Stáit taobh thiar d’iarracht ar an nGaeilge a athbheochan agus a chur á labhairt ó cheann ceann na tíre arís. Ach, déarfadh duine anois, b’fhéidir, go mba fhís inmholta í an fhís chéanna sin, agus fís a bhí an-oiriúnach mar chuspóir don Éiri Amach. Bhí dearcadh eile ag daoine eile, áfach. I gcás Thomáis Mhic Dhonncha mar shampla, bhí dearcadh difriúil aigesean. Ag caint dó ar an ’Irish Mode’, – sin filíocht scríofa ar bhealach Éireannach, bealach a léireodh smaointe, dearcadh, agus ceol agus rithim an chine, ba é a theastaigh uaidhsean nó go gcoinneofaí an Ghaeilge beo sa Ghaeltacht. Shásódh sin é, sílim, agus ba leor é freisin, mar bheadh tobar fíor-ghlan agus síor-ghlan na nGael ansin i gcónaí le Béarla Gall-Ghaelach na nÉireannach a leasú agus a shaibhriú. Níor ghnáth-athbheochantóir é Tomás. Thiocfadh an náisiún i dtír ar Bhéarla, ar choinníoll go mbeadh an tobar fíor-ghlan sin ar fáil ag domhan an Ghall-Ghaelachais. Is dócha gurbh é sin an fáth ar tuigeadh dó, nach raibh gá feasta le Conradh na Gaeilge sa Ghalltacht, nó ba sna bólaí sin a d’fhásfadh an teanga speisialta nua seo, an teanga Angla-Éireannach, agus san idirlinn, bheadh gá le haistriúcháin, le saibhreas na Gaeilge a chur ar fáil dóibh siúd a bhí ina héagmais. Chuige sin, agus le dea-shampla a thabhairt, thug sé fhéin faoi aistriú a dhéanamh ar dhánta aithnidiúla Gaeilge. Nach cuimhin libh a aistriú ar ‘An Bonnán Buí’…
The yellow bittern that never broke out
In a drinking bout, might as well have drunk;
His bones are thrown on a naked stone
Where he lived alone like a hermit monk
O yellow Bittern! I pity your lot,
Though they say that a set, like myself is curst –
I was sober a while, but I’ll drink and be wise
For I fear I should die in the end of the thirst.
Féach nár bhac sé le meadaracht na filíochta Béarla san aistriúchán seo, ach rinne sé aithris ar an mheadaracht a d’úsaid Cathal Buí fhéin. B’in sampla den ‘Irish Mode’, dár le Tomás.
.
Tuilleadh le teacht.
by Peter Barrett | 2017/04/09 | Uncategorized
I mBéal an Phobail
Peadar Bairéad
(This week, I mBéal an Phobail interviews Séimí an Droichid concerning his views on the forthcoming Presidential Election.)
Roghnú agus toghadh Uachtaráin
Sea mh’anam! Here we go again! ualach asail d’airgead á chaitheamh againn ar thoghchán eile! Nach méanar dúinn agus gan sciúrtog sa spaga againn? B’in iad na smaointe a bhí ag plódú isteach i gcistin mo cuimhne agus mé ar mo bhealach síos an baile le buaileadh le mo sheanchara, Séimí an Droichid. Nuair a chuaigh mé isteach ar dhoras tosaigh an Smugairle Róin, cé bheadh ansin le fáilte is fiche a fhearadh romham, ach mo leathbhádóir, Séimí. Tar éis na gnáthchuirtéisí a mhalartú, chuamar isteach sa chúlsheomra, sa chaoi go mbeadh deis againn ár gcaint, agus ár gcomhrá, a dhéanamh ar ár sáimhín só.
“Aon tuairim agat, a Shéimí, faoinár n-iarrthóirí don Uachtaránacht?”
“ Bí cinnte go bhfuil, agus seacht gcinn de thuairimí troma.”
“B’fhéidir go scaoilfeá cupla ceann acu chugainn, nó caithfidh mé a admháil nach bhfuil cinneadh cinnte déanta agam fhéin fós, bíodh gurb í seo an t-aonú huair déag.”
“Nach fearr go deireannach ná go brách! Ach gabh i leith, nóiméad! Nach deacair rogha nó díogha a bhaint as an dream a bheidh ar an bpáipéar vótála amárach.”
“Bíodh sin amhlaidh, nó ná bíodh, sin an beart a bheidh le déanamh againn uilig. Ach cé gheobhaidh do vóta fhéin, a Shéimí?”
Iarrthóirí don Uachtaránacht
“ Bhuel, tar éis dom cupla seachtain a chaitheamh ar mo mharana, i dtosach, shocraigh nach dtiúrfainn m’uimhir a haon do dhuine ar bith de na mná, an babhta seo, agus mar sin, go raibh sé in am agam mo vóta a thabhairt do dhuine de na fir, an turas seo.”
“Ach a Shéimí, nach bhfuil beirt bhan ansin againn, a mbeadh pobal ar bith bróduil astu, mná a d’fhéadfadh an fód a sheasamh dúinn áit ar bith sa mbith críoch. Tuige ar shocraigh tú gan vóta a thabhairt do dhuine ar bith acu? Caithfidh mé a admháil, go raibh mé fhéin ag smaoineamh ar vóta an duine a bhronnadh orthu.
“Bheul! sin an saghas duine mé.” arsa mo Shéimí bocht, “nó ghlac mé leis, nach bhféadfainn an dá thrá a fhreastal, agus thit an crann ar na fir, an t-am seo.”
“Cé roghnaigh tú, mar sin, le do vóta a thabhairt dó?”
My Number One goes to…
“Cheap mé i dtosach go dtabharfainn vóta don Mhistéalach, ach ar ball, shocraigh mé gan uimhir a haon a bhronnadh air. Ansin shorcaigh mé gan m’uimhir a haon a thabhairt do Mhac Aonghusa, nó do Norris, ach oiread.”
“Ach, a Shéimí, nach daoine den scoth chuile dhuine den triúr céanna sin, agus nárbh fhiú vóta, chuile dhuine acu?”
“D’fhéadfadh an ceart a bheith agat agus beatha dhuine a thoil! ach nach bhfuil fhios ag madraí an bhaile fhéin nach mbeadh ar mo chumas m’uimhir a haon a thabhairt do chuile dhuine acu, rud a fhágann nach bhfuil fágtha ach beirt, sin Micheál D. agus Ó Gallchobair, agus dá gcuirtheá chugam é, rogha a bhaint astu sin, déarfainn go bhfuil chuile sheans gurb é Gallagher a gheobhadh m’uimhir a haon, agus ansin thiúrfainn m’uimhir a dó do Micheál D. “
“Agus an bhfuil tú ag rá liom nach dtiúrfá oireadh na fríde fhéin do na hiarrthóirí eile?”
“Níl tada dá leithéid á rá agam, nó níl sa mhéid sin ach an tús, mar tá socraithe agam uimhir eicínt a bhronnadh ar chuile dhuine de na hiarrthóirí eile, nó thoiligh chuile dhuine acu, dá dheoin fhéin, seasamh mar iarrthóir sa toghchán seo, agus leis an mbeart sin, chuir siad chuile dhuine againn faoi chomaoin mhór. Ach, faoi mar adúirt Mártan a’ Tairbh liom, an lá cheana, chuile sheans gur duine den bheirt sin a roghnaigh mé, a thoghfar, Ach, ní raghaidh mé sa tseans leis, Mar sin, tabharfaidh mé uimhir eicínt do chuile dhuine den seachtar acu. Ach tá sé thar am agamsa bheith ag giorrú an bhóthair abhaile. Oíche mhaith agat anois, agus na déan dearmad ar do vóta a chaitheamh, lá an toghcháin.”
Slán abhaile!
Leis na focail sin bhí mo Shéimí bocht glanta leis an doras amach.
“Slán abhaile”! a chuir mé fhéin ina dhiaidh, ach chuile sheans nár chuala sé focal uaim, nó bhí sé scuabtha an doras tosaigh amach faoin am sin.
“Ná déan dearmad ar do vóta a chaitheamh lá an toghcháin.”
Nach maith an chomhairle í sin?
.
by Peter Barrett | 2017/04/09 | Uncategorized
C Á B H F U I L Á R d T R I A L L F E A S T A ?
.
Caithfear a admháil nach bhfuil an saol chomh bog, réidh, ag an Eaglais Chaitliceach is a bhíodh, cupla scór bliain ó shoin. Ní thugtar an aird chéanna ar dhearcadh na n-easpag is na sagart is a dhéantaí blianta ó shoin. Agus ní hé sin amháin é, ach le tamall de bhlianta anois, tá tobar na ngarimeacha crábhaidh ag dul i ndísc, ó bhliain go chéile. Má chuireann tú leis an méid sin, na scanaill uilig a chráigh an Eaglais sin le suim de blianta anuas, tuigfidh tú an cruachás ina bhfuil an Eaglais chéanna sin i láthair na huaire seo. Ní haon ionadh go bhfuil daoine áirithe á thuar, go bhfuil a caiscín meilte, agus go bhfuil muid in ár gcónaí anois ar thairseach na ré iarchríostaí, sé sin, mura bhfuil muid inti, cheana féin, agus cé thógfadh orthu é, a leithéid de thuairim a chaitheamh, nó ní comharthaí fáis in aon chor iad na comharthaí sin, a luaigh mé thuas. Ach caithfear a chur san áireamh, sa cheist seo, gur minic cheana adúradh an rud céanna faoin Eaglais chéanna sin, agus féach í beo beathaíoch fós inár measc. I rith a tréimhse ar an saol seo, tháinig impirachtaí, agus d’imigh impireachtaí, d’fhorbair náisiúin agus mheath rnáisiúin, tháinig ríochtaí ar an saol agus shéathlaigh ríochtaí, ach má dhein fhéin, tá sise fós ar mairthean. Duine ar bith a dhéanfadh staidéar ar an eagraíocht chéanna sin, bheadh air a admháil nár ghnátheagraíocht saolta a bhí i gceist anseo, agus go raibh chuile chosúlacht ar an scéal, go raibh cumhacht eicínt osnádúrtha i mbun oibre anseo, nó murach sin, bheadh a cosa nite na céadta bliain ó shoin, agus cos i bpoll curtha lei ag dream eicínt dá naimhde. Ach
bíodh nach bhfuil sí i mbarr na sláinte, faoi láthair, mar sin fhéin, maireann sí.
.
Céard a chuir ag tochrais ar an gceirtlín sin mé, adéarfadh duine, b’fhéidir?
Bhuel, ba é ba chúis leis, i ndáiríre, nó píosa a léigh mé ar an Western People, dár dáta 16 Bealtaine, 2001, píosa leis an sagart cáiliúil sin, Fr. Brendan Hoban, fear a mbíonn píosa breá uaidh ar an nuachtán céanna sin, chuile sheachtain. Cúrsaí creidimh, nó cúrsaí sóisialta , nó fiú cúrsaí poilitíochta, a bhíonn ar an inneoin aige, seachtain i ndiaidh seachtaine, agus caithfidh mé a admháil, go mbainimse idir thaitneamh agus tairbhe as a cholún a léamh, go rialta. Ach san eagrán áirithe atá i gceist agam anseo, tá a aird dírithe aige ar thodhchaí na hEaglaise Caitlicí, i bhfianaise na ndeacrachtaí úd atá luaite agam fhéin thuas. Féach mar a chuireann sé tús lena phíosa ..…
“It’s no secret that this is a very fragile time for priesthood. Ordinations are few and far between. Priests are leaving the ministry. Few are entering seminaries. The status of religion in Irish life has declined. Fewer practice, in the sense of church attendance. The clerical sexual abuse scandals have traumatised priests. There is a sense, that for priests, we’re several goals behind and we’re facing into a stiffening breeze in the second half. Little wonder that in such circumstances there is talk of declining morale among priests.”
Sea, mh’anam, tá sé uilig ráite aige ansin, agus níor chuir sé fiacail ann, ach oiread. Nach gcuireann na fíricí sin uilig sinn ag smaoineamh ar chéard tá i ndán dúinn, sa todhchaí. “Cá bhfuil ár dtriall feasta?”, a déarfadh duine ar bith, tar éis dó a leithéid a léamh. Nó nach bhfuil chuile chosúlacht ar an scéal go bhfuil tobar na ngairmeacha crábhaidh beagnach imithe i ndísc ar fad orainn. I gcás deoisias Chill Alaidh, abraimis, deir an tAthair Brendan linn go raibh dáréag ábhar sagairt acu, nuair a bhí seisean sa Chliarscoil, agus sa lá atá inniu ann, níl ach fear amháin acu i mbun na hoibre sin! Sea, agus i ndeoise átha Cliath, níl ach fear amháin le hoirniú I mbliana. Nach leor sin le cruachás seo na hEaglaise a léiriú go soiléir dúinn?
Is dócha go bhféadfaí ceisteanna áirithe a chur i dtaobh na gcúrsaí sin. Céard is cúis leis an athrú ollmhór seo i gcás na ngairmeacha crábhaidh? D’fhéadfadh duine a rá go bhfuil na saolta ag athrú, agus go gcaithfimidne athrú leo. Nó d’fhéadfadh duine eile a rá, go bhfuil ré an chreidimh caite, geall leis, agus go gcaithfear tabhairt faoi athchraoibhscaoileadh an chreidimh chéanna sin arís, ach é a dhéanamh ar bhealach eile ar fad, sé sin, go gcaithfimid dul siar go dtí na préamhacha arís, agus tosú as an nua. Táid ann freisin adeir, nach bhfuil tada cearr le cúrsaí, agus nach bhfuil ann ach go bhfuil an Spiorad ag iarraidh sinn a threorú treo eile ar fad,, agus gurb é seo a bhealach, le sin a chur in iúl dúinn.
Ní gá a rá, go bhfuil daoine ansin, ag iarraidh a chur ina luí orainn, gurb é leigheas ár ngarla nó fáil réidh le riail na haontumhachta, scun scan, agus go mbeadh chuile short ceart arís. B’fhéidir go dtabharfadh socrú dá leithéid réidhe an achair dúinn, ar feadh scathaimh, ach i ndáiríre, is dócha nach mbeadh ann ach ón bhfuacht go dtí an teas. An bhfuil leigheas i ndán dár ngalar, mar sin? Bí cinnte go bhfuil, agus níl le déanamh againn ach teacht air! B’fhéidir gurb é socrú atá I ndán dúinn, i ndeireadh na feide, nó go dtabharfaí deis do chaitliceach ar bith, fear nó bean, a mbeadh na cáilíochtaí cuí, agus na tréithe riachtanacha aige nó aice, seal a chaitheamh le sagartóireacht. Ansin, nuair a cheapfadh sé nó sí go raibh a chion féin déanta aige, nó aice, don Eaglais, d’fhéadfadh siad filleadh arís ar shaol an tuata. D’fhágfadh sin go mbeadh bansagairt againn, taobh istigh de thréimhse áirithe, nó chaithfí spriocdhátaí a leagan síos i dtosach báire, i dtreo is go mbeadh deis ag daoine dul i gcleachtadh an leagain amach sin. Ar an dtaobh eile den scéal, d’fhéadfaí glacadh le socrú eile ar fad, sé sin, go leanfadh cúrsaí sagartachta díreach faoi mar atá i láthair na huaire, ach amháin go nglacfaí feasta le mná mar ábhair sagairt, ach go gcaithfeadh siad cloí leis na coiníollacha atá I bhfeidhm faoi láthair, i gcás na bhfear. Ach, i ndáiríre, ní fúmsa atá sé tuairimí dá leithéid a chaitheamh, caithfimid an scéal a fhágáil faoin Spiorad,fhéin, agus séidfidh seisean faoi mar is rogha leis.
Sa ghearrthéarma áfach, caithfidh muid glacadh leis, go mbeidh ganntanas sagart ann, gan aon ró-mhoill, agus dá thairbhe sin, nach mbeidh an oiread céanna Aifrinntí á cheiliúradh inár n-eaglaisí . Beidh an t-ádh linn, má bhíonn Aifreann Domhnaigh amháin á léamh dúinn, inár bparáiste fhéin. Féach mar a chuireann an tAthair Brendan é….
Again, if present patterns continue, we’ll be doing well if in 10 years time we have one weekend Mass in each church.
In future, when a priest dies or a priest is changed, the question we’ll be asking is will we get a priest at all and if we do how many other parishes will we have to share him with?
Is dócha, adeir sé, go bhfuil an Fear Thuas ag iarraidh sinn a ullmhú don chineál sagartachta a bheidh riachtanach, san aois, agus sa mhílaois, atá ag breacadh rómhainn, sna laethe atá le teacht
Ach is dócha, gurb é is riachtanaí dúinn uilig, i láthair na huaire seo, nó cúrsaí a ghlacadh go réidh, nó má tá an creideamh againn, tuigtear dúinn go bhfuil lámh láidir, chinnte ar an roth stiúrach, agus nach baol dúinn, ach ag an am gcéanna, tuigtear dúinn freisin, go bhfuil orainn uilig ár gcion fhéin a dhéanamh i ngnó seo ár slánaithe.
D’fhéadfadh muid trácht ar roinnt mhaith ábhar eile in alt mar seo, ach, b’fhéidir gur leor sin do thuras na huaire seo, agus fillfidh mé ar na cúrsaí céanna, amach anseo arís.
Go dtí sin, …Slán……..
.
Peadar Bairéad.
.
.
.
.
.
English 
Gaeilge