by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
féith an ghrinn, sense of humour; ag luí leis an bhfírinne, being true; scáile an bháis, the shadow of death; snáthaidí móra, dragon-flies; spraoi, play; tuar, a sign; tairngreacht, prophecy; athlua, quote.
.
I mBéal an Phobail
Áilleacht an tSaoil seo 7
Peadar Bairéad
.
Sense of Humour?
Minic adeirtear nach raibh féith an ghrinn sa bPiarsach, olc, maith, nó dona, agus tríd is tríd, chaithfeadh duine a admháil go raibh an cuma sin ar an scéal, go minic. Ach bíodh sin mar atá, is fiú breathnú ar a shaothar, féachaint an bhfuil an tuairim sin ag luí leis an bhfírinne, agus caithfear a admháil, go bhfuil cumas grinn le tabhairt faoi deara, anseo is ansiúd, in a shaothar. Ach, nuair a chuireann tú chuile shórt san áireamh, go háirithe nuair a smaoiníonn tú go raibh a dhán fhéin feicthe ag an bPiarsach, ó chéad chuir sé a lámh le chéachta an Náisiúnachais, bíodh an céachta sin cam, nó díreach! Ba dhuine é, mar sin, a raibh scáile an bháis mar chomhluadar aige minic go maith, agus ní fonn grinn a chuirfeadh an comhluadar céanna sin ar dhuine, geallaimse dhuit é. Ag an am gcéanna, breathnaigh ar a bhfuil le rá aige i… “From a Hermitage”…….
“I have two qualities in common with a real hermit…I am poor, and I am merry…. I am in reality a genial and large-hearted person.”
Agus arís, i litir oscailte chuig an Dochtúir Dubhghlas de hÍde, scríobh sé……
“My dear Hyde…..laugh your great genial laugh now….Let your laughter shake the clock-tower in Earlsfort Terrace.”
Agus ansin i bhfonóta leis an litir sin, fonóta a scríobh sé tamall ina dhiaidh sin, deir sé….
“I observe that the clock-tower has since collapsed!
.
Humour?
In áit eile, scríobh sé faoi shnáthaidí móra, scríobh sé go dtroideann na créatúir sin go dtí nach mbíonn fágtha ach na cinn, agus mar aguisín le sin, scríobh sé..
“So ferocious an eater-up is the dragon-fly that it is said that in the absence of other bodies to eat up, it will eat up its own body until nothing is left but the head and it would doubtless eat its own head if it could! – A feat which would be as remarkable as the feat of the saint, recorded by Carlyle, and recalled by Mitchel – The Saint who swam across the channel carrying his decapitated head in his own teeth!”
Agus arís, ag scríobh dó i, “From a Hermitage”, (Deireadh Fómhair 1915) deir sé…
“I frankly admit that I am well fed. Being a hermit I limit myself to four square meals a day, except on feast days when for the greater glory of God, I allow myself five !”
The Final Insult!
I Samhain na bliana 1913 scríobh sé …
In Belfast they are selling chair cushions with Sir Edward Carson’s head emblazoned upon them….-
One should not put a sacred emblem where it is certain to be sat on…Only an Orangeman would think of honouring their chief by sitting on his head.”
Níl sa mhéid sin ach cupla sampla den chineál ruda atá i gceist agam, agus mé ag caint ar chumas grinn an Phiarsaigh.
.
Gloom or Doom?
Tuigeadh don Phiarsach, go raibh beirt fhear ina gcónaí taobh istigh dá chraiceann fhéin. Fear acu meidhreach, agus an fear eile dubhach go maith. Ní fheictí an fear meidhreach, áit ar bith, ach i measc a dhaltaí fhéin, thart ar Choláiste Éanna, fhad is a d’fheictí an fear dubhach, ar ócáidí poiblí.
Céard faoin bPiarsach fhéin? Ar shubhach, nó dubhach é?
Ní dóigh liom, go raibh freagra na ceiste sin ag an bPiarsach fhéin. Dá mairfheadh sé sa lá atá inniu ann, is dócha go mbainfeadh sé spraoi anois, as cuid de na rudaí a scríobh sé i “From a Hermitage”. Tóg mar shampla, rud a scríobh sé sa bhliain 1913. Ní dócha gur cheap sé an t-am sin, go bhfíorófaí bunús dá raibh i gceist aige ag an am, ach nach gcuirfeadh sé duine ag smaoineamh ar na línte eile úd a scríobh sé…
“O Wise men riddle me this,
What if my dreams come true?”
Ach seo mar a scríobh sé sa bhliain úd 1913….
“Before God I believe that the rest of the matter lies in foreign domination. A free Ireland would not, and could not, have hunger in her fertile vales, and squalor in her cities. Ireland has resources to feed five times her population, a free Ireland would make those resources available. A free Ireland would drain the bogs, would harness the rivers, would plant the wastes, would nationalise the railways and the waterways, would improve agriculture, would protect fisheries, would foster industeries, would promote commerce, would diminish extravagant expenditure, would beautify our cities, would educaate our workers (and also the non-workers who stand in direr need of it), would, in short, govern herself as no external power – nay, not even a government of angels and archangels could govern her.”
Bí ag caint faoin tuar a theacht faoin tairngreacht!
.
.
As his Pupils saw him
Ach le críoch a chur leis an bpíosa beag seo, agus é a thabhairt suas chun dáta, mar adéarfá, ba mhaith liom athlua a dhéanamh ar rud adúirt Des Rushe ina cholún san Irish Independent, 18 Meán Fómhair 1979, áit a bhfuil cumas grinn an Phiarsaigh, i gcuimhne na ndaltaí a bhí aige i Scoil Éanna, faoi chaibidil aige..
“There are contradictions in the memories, as is only to be expected. “Fear mór ard ab ea é, dár liomsa, an uair sin” says Frank Bourke; “he wasn’t very tall, I thought,” says Síle Uí Dhonncha, who goes on to recall: I never remember seeing his smile.” On the other hand, Joe Sweeney states: He used to smile a lot.”
Well I wouldn’t say now he had a sense of humour.” Frank Bourke again, while Feardorcha Ó Dochartaigh comments, “ he had a great sense of humour” and adds by way of explanation..”Listening to jokes and everything like that he would never laugh out loud. He had a kind of a :- ho, ho, ho, do you know, and he would kind of cover his mouth with his hand – any kind of a joke at all he used to enjoy thoroughly”
Bhuel, sin sin. “You pays your money and you takes your pick!”
.
.
.
.
.
.
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
I mBéal an Phobail
Peadar Bairéad
(Seo piosa a scríobh mé, breis is sé bliana ó shoin anois, faoi chuairt a thug mé ar roinnt áirithe Misin Spáinneacha, fan chósta Chalafóirnia. Cheap mé go mb’fhéidir go gcuirfí spéis ann, ag an am áirithe seo)
.
A r n a M i s i n .
An Luan, an 18ú Lúnasa, 2003.
Ar deireadh thiar, bhí an lá mór tagtha, an lá a bhí socraithe againn don turas ó thuaidh le breathnú ar roinnt áirithe de Mhisin Spáinneacha Chalafóirnia, agus ó tharla go raibh fúinn ár seolta a ardú, roimh nóin, ghlacamar an mhaidin Luain sin go deas réidh. D’ullmhaíomar sinn fhéin chun bóthair, agus rinneamar pé pacáil a bhí le déanamh againn don turas, nó bhí beartaithe againn, thart ar sheachtain a chaitheamh as baile. Ar deireadh thiar, bhíomar réidh, agus bhí sé ag tarraingt ar a haon a chlog, san iarnóin, nuair a bhuaileamar bóthar.
Santa Bairbre in aghaidh na toirní!
Dheamhan a raibh basctha den trácht ag an am sin, agus ghluaiseamar linn ó Encinitas i dtreo Santa Barbara, gan trioblóid, gan tranglam tráchta ar bith le sárú againn. Agus ó tharla gur luaigh mé Santa Barbara, cuireann sé sin nath cainte a bhíodh ag mo Mham fhéin, fadó, i gcuimhne dhom….
“Santa Bairbre in aghaidh na toirní.”
adeireadh sí, le sinn a chosaint ar thoirneach is ar thintreach. Ach fillimis ar an scéal.
Turas thart ar dhá chéad míle a bhí romhainn amach, agus dár ndóigh, luigh Los Angeles fhéin díreach sa mbealach romhainn, sa chaoi go mbeadh orainn coinneáil cóngarach don chósta, le bealach áisiúil a fháil tríd an gcathair ollmhór chéanna sin. Trí Carlsbad agus Oceanside linn, gan stró, agus leanamar fan Shaorbhealaigh a Cúig. Cheapfá nach dtiocfá amach as Los Angeles riamh, nó tá an chathair sin an-leata-amach, mar murab ionann is Nua Eabhrac, ní dheachaigh muintir Los Angeles i muinín na scríobairí spéire, le tithíocht a chur ar fáil dá dhaonra.
Trí Thousand Oaks
Ar deireadh thiar, tar éis tamaill a chaitheamh ag taisteal ar Saorbhealach 405, agus tar éis dul taobh le Beverly Hills agus Hollywood, tháinig muid ar ár seanchara, Saorbhealach 101 athuair. Chasamar ar chlé ansin, agus leanamar ar aghaidh trí thír a raibh seanaithe againn uirthi. Chuamar trí Thousand Oaks, mar ar chaitheamar saoire iontach, thart ar chúig bliana déag ó shoin, agus chun tosaigh linn ansin, trí Oxnard agus Ventura. Stopamar seal, i mbaile beag taobh amuigh de Ventura, le scíth a ligean, agus le lón beag a chaitheamh, agus ansin bhuaileamar bóthar arís, ag tarraingt ar Santa Barbara, agus shroicheamar an ceann scríbe sin, roimh titim na hoíche, agus d’éirigh linn ár dTeach Ósta, i mBath Street, a aimsiú, gan aon ró-stró. Thógamar isteach ár málaí taistil, agus tar éis seal a chaitheamh in ár seomraí, agus tar éis dúinn an tuirse bóthair a chur dínn, ghléasamar sinn fhéin, agus thugamar aghaidh ar an mBialann, a bhí mar chuid den Óstan, ina rabhamar ag cur fúinn.
Dóthain Fathaigh!
Shuíomar chun boird ansin, ag a hocht, agus dheineadar freastal fial orainn, nó níl dabht a domhan, ach go dtugtar dóthain fathaigh, ar do phláta dhuit, sa tír seo, sa chaoi gur chuireamar cúl ar ár n-ocras, agus ar ár dtart, i ngearr-aimsir. Ní call dom a rá, gur bhaineamar sult agus sásamh as an mbéile céanna sin, nó bheadh sé deacair é a shárú. Ar ball, chuamar ar ais chuig ár seomraí. Rinneamar ár gcomhrá. Rinneamar pleananna don lá dár gcionn, agus ansin, chaitheamar seal ag breathnú ar an teilifís, agus thugamar an sop orainn fhéin, roimh mheánoíche. B’in an chéad lá dár dturas críochnaithe, agus shocraíomar síos tar éis an aistir dhá chéad míle fada sin a bheith curtha dínn againn. Ní gá a rá, gur chodlaíomar go maidin, gona lánsoilse arna mhárach.
Tuilleadh le teacht
B’fhéidir gur leor sin don iarraidh seo, ach bí cinnte, go mbeidh mé ar ais anseo arís an tseachtain seo chugainn, le scéal agus eachtraí an 19ú Lúnasa a ríomh daoibh. Go dtí sin………..Slán……….
.
.
.
.
.
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
A r n a M i s i n 1 6 .
***********************
.
An Satharn, 23 Lúnasa 2003.
In Beautiful Ventura.
In ár suí go breá moch, i gcathair álainn seo Ventura, agus tar éis dúinn ár gcuid a chaitheamh, agus cibé eile a bhí le déanamh againn a dhéanamh, bhuaileamar bóthar, thart ar a deich, an mhaidin álainn Sathairn sin. Agus ó tharla gur ar Mhisin Spáinneacha Chalafóirnia a bhí ár n-aird dírithe againn, le linn na laethe a chaitheamar ar ár dturas, shocraíomar ar chuairt a thabhairt ar Mhisean breá Buenaventura, ag 211 E. Main Street. Ba é seo an naoú Misean, den Mhisean is fiche, a thóg na Spáinnigh fan chósta Chalafóirnia. Bunaíodh an Misean seo sa bhliain 1782, agus ba é Aspal Chalafóirnia fhéin, an tAthair Junipero Serra, a bhunaigh an Misean seo. Dódh an séipéal orthu, sa bhliain 1790, agus deineadh é a atógáil arís, agus ath-choisriceadh é, sa bhliain 1809. Baineann an turasóir taitneamh, is dhá thaitneamh, as an séipéal céanna sin, sa lá atá inniu fhéin ann. Tabhair faoi deara Turas na gCros thart ar na fallaí. Nach iad atá galánta? Sea, agus an gcreidfeá go bhfuil 250 bliain caite acu ag spreagadh chreideamh na bhfíréan. Leag Crith Talún an Misean sa bhliain 1812, ach tógadh arís é, agus deineadh é a choisricean athuair, sa bhliain 1816, ach faoin mbliain 1834, deineadh an Misean a dhíeaglaisiú ag an Meicsicigh. Leag Crith Talún eile an díon, sa bhliain 1857, agus cuireadh díon nua air, go gairid ina dhiaidh sin.
The Restoration of the Mission.
Tar éis do Chalafóirnia a bheith fógartha ina Stát san Aontas, sa bhliain 1850, d’iarr an tEaspag Joseph Sadoc Alcemany ar an Rialtas, Gabhaltas an Mhisin, sé sin, an foirgneamh, teach na sagart, an reilg, an t-úllord agus an fíonghort, a thabhairt ar ais don Eaglais Chaitliceach. Bhronn an tUachtarán, Abraham Lincoln, an gabhaltas sin orthu, trí ghairm scoile a eisiúint, ar an 23 Bealtaine, sa bhliain 1862. Deineadh an Misean a athcóiriú, faoi mhaoirseacht an Athar Aubrey J. O’Reilly, idir na blianta 1956 agus 1957. Sea, agus le sinn a thabhairt suas chun dáta, mar adéarfá, deineadh athcóiriú iomlán ar dhíon an tSéipéil, sa bhliain 1976, agus i Mí na Nollag na bliana sin, rinne an Cairdinéal Timothy Manning an Séipéal a choisricean go sollúnta. Rinne an Misean a dhara céad a cheiliúradh, sa bhliain 1982.
An Padre Junipero Serro.
Nach minic mé ag tagairt don Padre Junipero Serro, sa tsraith seo altanna, agus b’fhéidir nár mhiste cupla rud a rá faoin bhfear fhéin anseo. Thosaigh an gnó ar fad, breis mhaith is dhá chéad bhliain ó shoin, ar Oileán Mallorca, mar a raibh Bráthair cráifeach Proinsiascánach, ag saothrú leis go dícheallach, i ngort an Tiarna. Ba shagart diaganta, agus Ollamh ildánach Diagachta, agus scoláire den scoth é, an Padre Serro, agus thosaigh sé ag guí Dé go dúthrachtach, go gceadófaí dó an saol bog a bhí aige i Mallorca a thréigint, agus dul ag saothrú i measc bhunstoc an Domhain Úir. Tugadh aird ar a ghuí, sa bhliain 1749, agus trí bliana is triocha ina dhiaidh sin, d’ardaigh sé an Chros Chéasta, “In playa de la canal de Santa Barabara”. Rinne sé sin, ar maidin Dhomhnach Cásca, sa bhliain 1782, tar éis dó blianta fada a chaitheamh ag saothrú leis, go dícheallach, cruógach, cráite, i measc na ndúchasach, thall. D’ardaigh sé an Chros Chéasta, Cheiliúir sé Ard-Aifreann, agus thug seanmóir ar an Aiséirí uaidh, agus ansin, d’ainmnigh sé an Misean nua as Naomh Buenaventura. Ní call dom a rá, gur fhás baile thart ar na Misean sin, agus gur ainmníodh an baile as an Misean céanna sin. Fuair an sagart díograiseach a mhian, nó níl dabht ar domhan, ach gur fhág sé an saol bog taobh thiar de i Mallorca, agus gur chaith sé saol cruaidh céasta, cráite, ag saothrú leis go dúthrachtach, i measc na ndúchasach sa Domhan Úr úd ab ansa leis. Ba é an Misean sin an naoú Misean a bhunaigh an tAthair Junipero Serra fhéin, agus faoi mar a tharla sé, ba é an Misean deiridh a bhunaigh sé freisin, nó bhásaigh an fear bocht, dhá bhliain ina dhiaidh sin, sa bhliain 1784.
Ventura City.
Dúirt mé, anois beag, gur ainmníodh an baile Ventura as an Misean sin San
Buenaventura, ach ní hionann sin is a rá, nach raibh aon bhaile ansin, sular tháinig na Proinsiascánaigh chun na háite sin lena Misean a bhunú ann, nó bhí, agus de réir dealraimh, bhí baile tógtha ansin, ag Indiaigh de Threibh an Chumash. Shisholop, a bhaist na hIndiaigh ar an mbaile a bhí ansin acusan san ionad sin, baile a bhunaigh siad, breis is míle cúig chéad bliain ó shoin anois. Nach minic a smaoiníonn muid sa taobh seo den domhan, nach bhfuil tada acu sna Stáit Aontaithe níos sine na ré Cholumbus, ach deir na saineolaithe, sé sin, na seandáluithe, linn, go bhfuil an t-uafás iarsmaí faighte acusan, in ait a bhfuil tochailt seandálaíochta ar siúl acu, at 113 Main Street, mar a bhfuil an “Albinger Archeeological Museum”, iarsmaí i bhfoirm potadóireachta, a théann siar chomh fada le 1600 R. C. agus sin breis mhaith is trí mhíle bliain siar sa stair!
Thóg sé roinnt mhaith ama orainn, turas iomlán an Mhisin a thabhairt, nó bhí an oiread sin d’iarsmaí suimiúla, spreagúla, ón tsean-am, le fáil i ngach coirnéal agus i ngach clúid, gur dheacair cúl a thabhairt leo. Caithfidh mé a admháil, gur chuir sé ionadh orm, tríd is tríd, a bhfuil d’iarsmaí ré na Misean curtha ar teaspáint acu sa timpeall, nó de ghnáth, ní smaoiníonn muid ar an Meiriceánaigh, mar dhream a chuirfeadh spéis i seandachtaí dá leithéid. Ach i ndáiríre, tá sé le feiceáil, go soiléir, nach é amhain gur dhein siad na seandachtaí sin a chaomhnú, ach ag an am gcéanna, tá sé níos soiléire fós, go bhfuil áthas agus bród orthu, as a bheith ábalta iad a chur ar teaspáint, do dhuine ar bith ar spéis leis a leithéid.
Time to go.
Nuair a bhí ár dturas ar an Misean críochnaithe againn, tuigeadh dúinn, go raibh sé in am againn bheith ag ardú ár seolta, mar tuigeadh dúinn go mbeadh an trácht ag dul i méad, de réir mar a bheadh an Satharn ag druidim chun críche. Chuaigh cúrsaí ar aghaidh go seoigh, agus ba bheag ní i bhfoirm tráchta a bhí le tabhairt faoi deara againn ar na Saorbhealaí. Chuamar trí Los Angeles gan stró dá laghad, agus ansin, stopamar tamall, le lón a chaitheamh, i mbaile beag, taobh amuigh den chathair ollmhór sin.
Chomh luath is a chuamar amach ar an Saorbhealach arís, tuigeadh dúinn, go raibh cúrsaí athraithe, iad imithe chun an donais, amach is amuigh, agus ón bpointe sin ar aghaidh, ba bheag pléisiúr a bhaineamar as ár dturas ó dheas go Cardiff by the Sea, nó ní raibh ann ach ag snámhaíl linn, go mall, réidh, go dtí gur shroicheamar an baile, ar deireadh thiar thall, thart ar a seacht a chlog sa tráthnóna, nuair a bhí an dorchadas ag titim ar muir is ar tír. Ach, má sea fhéin, bhí áthas orainn bheith ar ais arís, tar éis na laethe glórmhara a chaitheamar ag fánaíocht trí Mhisin Spainneacha Chalafóirnia. Thugamar an leaba orainn fhéin go breá luath, an oíche sin, agus ní call dhom a rá, gur chodlaíomar go sámh, go maidin gona lánsoilse arna mhárach.
Bí liom arís, an tseachtain seo chugainn, nuair a bheidh gála eile sa tsraith seo, á ríomh agam daoibh!
**************
Peadar Bairéad.
**************
.
.
.
.
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
Ag Súil
Ag súil le dán atá mé,
Le naoi mí fhada righin,
Mé ag iompar liom go foighdeach,
Ag súil le toradh caoin.
.
Amhras na máthar dom chéasadh,
Is an dabht ag creimeadh mo chroí,
An dtiocfadh an ghin seo slán dom,
An sroichfidh sé port gan bhaol
.
Cuimhní ar iompair eile
Ina rás trí m’aigne ghlinn,
Níl marbhghin eile uaimse,
Ach gasúr ina pháistín fionn.
.
Gasúr a d’fhásfadh ard,
Is é díreach, cothrom, cóir,
Gasúr lán éigse is cultúr,
A leathfadh a cháil gan stró.
.
Ach níor bheoghin a saolaíod domsa,
Nó ní raibh san iompar ach scáil,
Scáil nach mbogfadh croíthe
Le véarsaí neamhaí, go brách.
.
.
.
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
I mBéal an Phobail
Peadar Bairéad
(This week, I mBéal an Phobail checks out some of the challenges facing Democracy.)
An Daonlathas faoi Léigear
Is dócha go bhféadfá a rá, go bhfuil a thuiscint fhéin ag gach éinne ar an nDaonlathas, ach, tríd is tríd, is í ciall a bhaintear as, nó pobal á rialú fhéin, le leas an phobail sin a dhéanamh. Tá go breá, ach conas a dhéanann an pobal iad fhéin a rialú? Is dócha go bhféadfá a leithéid a dhéanamh dá mbeadh an pobal sin sách beag, agus go bhféadfaí iad uilig a shlógadh in aon áit amháin, le dlí a achtú, nó a chealú, ach fiú amháin sa chás sin, d’fhéadfá an cheist a chur, cé dhéanfadh an dlí úd a dhréachtú agus a chur os comhair an phobail, agus cé dhéanfadh an pobal a shlógadh? Agus ní pobail bheaga dá leithéid atá idir chamáin againn anseo. Ní hea in aon chor, ach pobail ollmhóra nach bhféadfaí a shlógadh in ionad faoi leith, ar mhaithe le dlithe nó rialacha a achtú. Ach, ní fál go haer é, nó ní bhíonn fadhb ar bith do-scaoilte don té a bhíonn sásta tabhairt faoi réiteach na faidhbe sin a lorg. Is í an fhuascailt is fearr a dtángthas air, go nuige seo, nó ionadaíocht chionmhar, is é sin, go ndéantar an tír a roinnt ina dhoghlaigh bheaga, agus go dtoghann pobail na dtoghlach sin ionadaí, nó ionadaithe, lena dtuairimí-sean a chur i láthair Dála, nó Párlaiminte Náisiúnta. Sin an córas atá againne sa tír s’againne, agus is é an dála céanna é i gcás bhunús thíortha na hEorpa. Go teoiriciúil, ba dheacair an córas sin a shárú, ach, sa saol lochtach, neamhfhoirfe seo, bí cinnte go mbeidh daoine ann a dhéanfaidh chuile dhícheall le leas a bhaint as, ar mhaithe leo fhéin, dála an chait is a chrónan! Feiceann muid uilig conas is cóir córas dá leithéid a oibriú, agus feiceann muid freisin, na buntáistí a bhaineann leis, ach, nach bhfuil sé de dhualgas orainn freisin, súil a chaitheamh ar na lochta atá ar chóras dá leithéid.
Máthair an Ghoir
Ar an gcéad dul síos, feictear dúinn uilig, nach n-oibreodh córas dá leithéid, mura mbeadh na hionadaithe tofa uilig sásta, agus réidh, le feidhmiú ar mhaithe lena bpobail fhéin agus ar mhaithe leis an bpobal náisiúnta, frí chéile, freisin. Sin an áit a bhfuil máthair an ghoir le fáil, nó ní chuile ionadaí a bhíonn sásta, réidh, i gcónaí, leis an dá dhualgas sin a choimhlíonadh faoi mar ba chóir. Cuir leis an leagan amach sin, an nós atá ag Daonlathais, Freasúra ionsaitheach, naimhdeach, a bheith acu, le súil seabhaic a choinneáil ar an Rialtas, agus feicfidh tú ansin, gurb ionann sin agus madra a fháil leis an tír a chosaint, agus ansin chuile iarracht a dhéanamh gobán a chur ann. Agus ní hé sin amháin é, nó sa tslí sin, scaoiltear rúin an Stáit, agus nach bhfuil a fhios againn uilig, nach maith an rud é poll a bheith ar theach ar bith, bíodh an teach sin príobháideach, nó náisiúnta.
Nach é an scéal céanna é i gcás léirsithe?
Déanann an pobal náisiúnta Rialtas a thoghadh leis an dtír a rialú ar feadh tréimhse áirithe, agus chomh luath is atá sin déanta acu, tosaíonn an Freasúra ag cur ina gcoinne, chomh tréan is atá ar a gcumas a dhéanamh. Nach mbeifeá ag súil, go nglacfadh an Dáil ar fad le breith an Phobail, agus nach n-ionsófai an Rialtas tofa, chomh géar, binibeach, eascairdiúil, sin, go háirithe nuair a bheadh an Stát fhéin i gcruachás? Sea, agus tosaítear láithreach freisin, ar léirsithe a eagrú, le hiachall a chur ar an Rialtas toil na léirseoirí a dhéanamh, cuma faoi leas an phobail. Ní beart ró-chiallmhar nó ró-dhaonlathach é madra a cheannacht le bheith mar chosaint agat in aghaidh na robálaithe, agus ansin tú fhéin an tafaint a dhéanamh, in ionad bheith ag súil go ndéanfadh an madra é sin duit. Leis an scéal sin a dhéanamh níos measa fós, minic go leor is féidir le lucht léirsithe slua ón dtaobh amuigh a earcú, le téagar a chur sa léirsiú sin. Baineann a leithéid de dháiríreacht an léirsithe sin.
Lucht na Meán
Sea, agus céard faoi lucht na meán? Caitheann siadsan freisin a ndúthracht ag iarraidh gníomhartha an Rialtais a dhíspeagadh. Anois, d’fhéadfadh duine a mhaíomh gur maith an rud é sin, nó coinníonn sé tóirse an phobail dírithe ar an Rialtas, le déanamh cinnte dhe, nach mbeadh aon uisce faoi thalamh ar siúl acu i gcoinne leas an phobail, ach tá faitíos orm, go bhfuil an baol ann, go ndhéanfadh siad a leithéid, ar mhaithe le páipéir a dhíol, nó stáisiúin teilifíse, nó raidió, a chur i mbéal an phobail, nó fiú, le cos i bpoll a chur le polaiteoir áirithe. Níl dabht ar domhan, ach go bhfuil deis ag lucht na meán tionchar míchuíosach a bheith acu ar iompar Rialtais, bíodh sin le leas an phobail, nó a mhalairt. Nach minic a fheictear polaiteoir á chur faoi agallamh ag láithreoir agus é á chroscheistiú faoi mar ba choirpeach déanta é.
Deacrachtaí
Is soiléir, mar sin, go bhfuil deacrachtaí iomadúla le sárú ag Rialtas a thoghtar go daonlathach, más uathu a ndualgaisí a choimhlíonadh, agus leas an phobail frí chéile, a dhéanamh, ar bhealach daonlathach, agus cuir le sin, an claonadh chun oilc agus breabaireachta atá neadaithe, go háirithe iontu siúd a dtugtar cumhacht de chineal ar bith dóibh, ach go háirithe, dóibh siúd a dtugtar cumhacht rialaithe dóibh. Nach cuimhin libh uilig an nath adeir go dtruaillíonn cumhacht, ach go ndéanann lánchumhacht ollthruailliú. Anois an t-am le prionsabail agus cleachtais ár ndaonlathais a scrúdú, a scagadh, agus a chur sa mheá, féachaint an féidir linn, mar phobal, é a chur in oiriúint, agus faoi úim, dár riachtanais iomaí, ag uair seo na cinniúna dár náisiún?
.
.
.
English 
Gaeilge