Léirmheas Scannáin – An tIarmharán

Tugann clár faisnéise Netflix, Shipwrecked: Nightmare at Sea, léargas úr ar thubaiste long chúrsála an Costa Concordia sa bhliain 2012 amach ó chósta na hIodáile, trí chuimhní cinn marthanóirí, baill den chriú agus imscrúdaitheoirí. Is scannán corraitheach, fíordhaonna é, agus molaim go láidir é. Tá an t-alt seo bunaithe ar a gcuid scéalta.

Choinnigh John Scimone a iníon, nach raibh ach bliain d’aois, go docht ina bhaclainn agus an troscán ag sleamhnú síos an dorchla ina dtreo.

Bhí a bhean chéile, Meghan, díreach ina dhiaidh.

Cúpla uair an chloig roimhe sin, bhí Lilah bheag á hiompar acu trí tholglanna geala an Costa Concordia, agus iad ag baint taitnimh as laethanta deireanacha a saoire san Eoraip.

Anois, ní raibh an t-urlár cothrom a thuilleadh.

Agus bhí sé chomh dubh le pic.

D’fhógair baill den chriú go raibh fabht leictreach ann agus dúirt siad le gach duine fanacht socair agus filleadh ar a gcábáin.

Faoin am ar thuig John agus Meghan go raibh rud éigin thar a bheith mícheart, bhí an long ag claonadh go dona. Bhuail táblaí in aghaidh na mballaí. Chloígh teaghlaigh leis na ráillí láimhe.

Shroich siad bád tarrthála.

Níorbh fhéidir é a ísliú.

D’fhéach John síos ar an uisce dubh agus smaoinigh sé an bhféadfadh sé léim agus a iníon fós ina bhaclainn aige.

Ní raibh seans ar bith ann.

D’éirigh siad amach arís agus chuaigh siad sa tóir ar bhád tarrthála eile.

Ceithre bliana déag ina dhiaidh sin, is cuimhin le John gach uile shoicind.

Níl aon chuimhne ag Lilah ar aon chuid de.

Is damhsóir bailé í anois agus í ina déagóir.

⸻

In áit eile ar an long, bhí Manrico Giampedroni ag déanamh an ruda a bhí déanta aige le breis agus daichead bliain.

Ag tabhairt aire do phaisinéirí.

Mar bhainisteoir óstáin, bhí sé freagrach as na céadta ball den chriú. Tar éis an imbhuailte, chabhraigh sé leis an aslonnú a eagrú.

Ach bhí na ballaí ag iompú ina n-urláir agus na doirse ina ndoirse gaiste.

D’oscail ceann acu faoina chosa.

Thit Manrico fiche troigh síos sa dorchadas.

Nuair a tháinig sé chuige féin, bhí a chos briste.

Bhí sé sáinnithe.

Mhair sé ar cheapaire agus ar channa Coca-Cola.

Nuair a chuala sé guthanna, ghlaoigh sé amach.

Níor fhreagair aon duine.

D’aimsigh sé friochtán agus bhuail sé den urlár é.

Fós féin, níor tháinig aon duine.

⸻

Chuaigh Stefania Vincenzi, a bhí seacht mbliana déag d’aois, ar bord na loinge lena máthair, Maria Grazia.

Níos luaithe an tráthnóna sin, bhí leannán Stefania tar éis magadh a dhéanamh go raibh an Costa Concordia cosúil leis an Titanic.

Ní raibh sé greannmhar anois.

Le linn an aslonnaithe, theastaigh ó Maria Grazia filleadh ar a cábán chun a cuid rudaí a fháil.

Dhiúltaigh Stefania dul léi.

Scar siad ó chéile.

Ní fhaca Stefania a máthair arís.

⸻

Bhí Rose Metcalf ag damhsa.

Ba é sin a post.

Bhuail na paisinéirí bos.

Sheinn an ceol.

Go dtí gur stad sé.

Tar éis an imbhuailte, chabhraigh sí leis na paisinéirí agus an long ag claonadh níos géire fós.

Faoi dheireadh, bhí Rose gar d’imeall na loinge. Dhírigh sí solas a lampa póca ar héileacaptar tarrthála a bhí ag eitilt i gciorcal os a gcionn.

Chas an héileacaptar ina treo féin agus i dtreo na ndaoine eile a bhí in éineacht léi.

Sna cistineacha i bhfad thíos, bhí faitíos ar Manoj Singh.

Bhí sé ag obair ar cheann de na longa cúrsála ba mhó ar domhan, ach ní raibh sé in ann snámh.

Bhí coigilteas a shaoil i bhfolach faoina leaba ar dheic níos ísle. Rinne sé iarracht filleadh air, ach chuir garda slándála bac air.

Chuaigh Manoj isteach i mbád tarrthála agus d’fhág sé gach a raibh aige ina dhiaidh.

⸻

Ar feadh sé huaire an chloig is tríocha, d’fhan Manrico sáinnithe laistigh den long bhriste.

Ghlaoigh sé amach gach uair a chuala sé na tarrthálaithe.

Faoi dheireadh, chuala duine éigin é.

Ghearr siad tríd an smionagar agus shroich siad an áit a raibh sé ina luí.

Iompraíodh amach as an long é.

An t-iarmharán.

⸻

Roimh an imbhualadh, i bhfad os cionn na bpaisinéirí, bhí an stiúrthóir Indinéiseach Jacob Rusli Bin i mbun an rotha.

Tháinig orduithe an chaptaein go gasta, i mBéarla, agus an long ag druidim leis na carraigeacha.

Rinne Jacob cuid de na horduithe a athrá go mícheart.

Cheartaigh na hoifigigh é.

Ag pointe cinniúnach amháin, chas sé an roth sa treo mícheart.

Pléadh níos déanaí an bhféadfadh an cúpla soicind sin an t-imbhualadh a chosc.

Ach ní raibh aon amhras ach go raibh mearbhall ar an droichead.

Bhí na mílte duine ar bord loinge Iodálaí, faoi cheannas captaen Iodálach, agus í á stiúradh ag stiúrthóir Indinéiseach a raibh deacracht aige na horduithe a bhí á scairteadh air a thuiscint.

Tháinig clú ar Jacob mar an fear a chas an roth sa treo mícheart.

Ach cé a chuir oiliúint air?

Cé a chinn go raibh sé réidh leis an long a stiúradh le linn ainliú den sórt sin?

Cé a bhí freagrach as a chinntiú go dtuigfeadh gach duine ar an droichead an teanga chéanna?

⸻

Bhí an Captaen Francesco Schettino tar éis dó an long a dhíriú gar d’oileán Giglio.

Tar éis an imbhuailte, chuir sé moill ar an rabhadh ginearálta a thabhairt.

Dúirt sé le garda an chósta go raibh cliseadh leictreach ar an long.

Bhí an long ag dul go tóin poill.

D’fhág Schettino an long fad a raibh paisinéirí agus baill den chriú fós ar bord.

I nglao gutháin a taifeadadh, d’ordaigh oifigeach de chuid gharda an chósta dó filleadh.

Níor fhill Schettino.

Gearradh téarma príosúin sé bliana déag air faoi dheireadh.

⸻

Blianta ina dhiaidh sin, chuaigh Alessandro Cantelli-Forti isteach sa longbhriseadh ar bhealach eile.

Innealtóir óg ríomhaireachta a bhí ann agus é ag obair leis an bhfoireann fhóiréinseach a bhí ag fiosrú na tubaiste.

Ní raibh aon chuntas iomlán soiléir le fáil i gcórais taifeadta na loinge. Bhí an fhaisnéis scaipthe ar fud ríomhairí agus trealamh leictreonach damáistithe.

Bhí iarracht déanta ag daoine eile í a aisghabháil.

Lean Alessandro ag obair.

D’aisghabh sé taifeadtaí ón droichead, faisnéis ó na hinnill, aláraim, gearrthacha cumhachta agus stampaí ama.

I measc na dtaifead a aisghabhadh bhí orduithe an chaptaein agus freagraí éiginnte Jacob.

Ansin tháinig fuaim na loinge ag bualadh na carraige.

⸻

Ceithre bliana déag ina dhiaidh sin, tosaíonn Manrico ag caoineadh agus é ag cur síos ar a tharrtháil.

Is cuimhin le John fós a bheith ag féachaint síos ar an bhfarraige agus a iníon ina bhaclainn aige.

Is cuimhin le Stefania fós gur dhiúltaigh sí a máthair a leanúint ar ais go dtí an cábán.

Is cuimhin le Rose an héileacaptar ag casadh i dtreo a solais.

Is cuimhin le Manoj coigilteas a shaoil a fhágáil faoina leaba.

Is beag trácht poiblí a dhéantar anois ar Jacob Rusli Bin, seachas mar an fear a chas an roth sa treo mícheart.

D’aisghabh Alessandro Cantelli-Forti na taifeadtaí ríthábhachtacha.

Tá Schettino fós sa phríosún.

Tá an Costa Concordia bainte as a chéile.

Níor fhill beirt is tríocha abhaile riamh.