by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
I mBéal an Phobail
Peadar Bairéad
Cairde caillte.
Denis Philpott
Ar na mallaibh a chuala mé an scéal, drochscéal gan choinne, chomh fada is a bhain sé liom fhéin, nó bíodh go raibh aithne agam ar Denis thar bhlianta fada, ón tráth ar tháinig sé go Cill Chainnigh a chéaduair, i dtús na seachtóidí, mar nach raibh muid beirt i mbun múinteoireachta i gColáiste Chiaráin anseo sa Chathair Álainn feadh cuid mhaith den am sin, ach mar sin fhéin, ba bheag an teangmháil a bhí eadrainn ó d’éirigh mé fhéin as an múinteoireacht, roinnt blianta ó shoin. Ach ní hionann sin is a rá, nár áirigh mé Denis ar dhuine dem chairde, agus dem chomhleacaithe, duine a raibh meas, agus dhá mheas, agam air, mar dhuine agus mar mhúinteoir díograiseach, dúthrachtach, dáiríreach. Ach, céard is féidir liom a rá faoin laoch seo anois, agus mé ag iarraidh cloch a chur ina leacht? Mar tuigtear dom, go bhfuil a leithéid tuillte aige, agus mar sin, seo chuige mé….
Fear breá eile sciobtha uainn ag an mbás bradach. Caithfidh mé a admháil dhuit nach raibh mé ag súil lena bhás, nó b’fhear breá, scafánta, óigeanta ab ea Denis, fear ar chaith mé blianta fada i mbun oibre in éindigh leis, agus fear a d’fhéadfá bheith ag brath ar a chúnamh, agus a chomhoibriú, chuile lá riamh, nó ba dhuine uasal, díograiseach, macánta, é, agus Gael dílis, ionraic, den chéad scoth. Ba mhór é a spéis i gcluichí agus i gcultúr an Ghaeil, agus ba mhúinteoir é a bhí réidh agus sásta, i gcónaí, a dhúthracht a chaitheamh ar mhaithe lena dhaltaí. Sea, ní chuile lá a chasfadh a leithéid ort, nó faoi mar adúirt, an tú adúirt, seans nach mbeidh a leithéid arís ann. Méala mór a bhás dá bhean, Catherine, agus dá chlann, agus is mór linn uilig a mbris.
Solas na Soilse, agus ionad i measc na Naomh Éireannach, go raibh aige anois agus i dtólamh.
Slán le Denis….
.
A Dhonncha gealgháireach mothóimid uainn thú,
Do chomhairle gaoise, is do chúnamh caoin, Do neart, do dhearcadh, is do chluas le héisteacht,
Bheith ’na n-éaghmais feasta, is buille dian.
.
Dáileadh an chré leat i Mí na Marbh,
Is fágadh do mhuintir i mbuairt ‘s i mbrón ,
Ach duitse, a chara, guím solas na soilse
I dTeaghlach an Rí, anois is go deo.
.
Mothóimid uainn thú, anois is feasta,
Agus sinn i sáinn nó i bhfadhb gan bhrí,
Ach beidh do chuimhne mar mhéar an eolais
Dár stiúradh fós trí bhuairt an tsaoil.
.
Codladh sámh dhuit i dteaghlach Chiaráin,
I bhfad ód’ dhúthaigh ar bhruach na Laoi,
Mar tá d’áit in áirithe ag Bord an Tiarna,
Is fáilteofar romhatsa i measc na Naomh.
.
**********************************************************
.
.
Laoch eile ar lár
John Glynn
Dáileadh an chré le laoch eile, anseo sa Chathair Álainn, ar na mallaibh freisin. Deoraí eile atá i gceist agam anseo, agus fear mór spóirt freisin, nó ba Ghaillimheach é, a d’imir ar Fhoireann Sinsear Peile na Gaillimhe, ina lá, agus fear a chaith blianta fada freisin, mar ghalfóir díograiseach, anseo i gClub Ghailf Chill Chainnigh.
Cé tá i gceist agam, an ea?
Cé eile, ach an duine uasal sin, John Glynn. Fear macánta, díograiseach, dúthrachtach, ab ea John, agus bíodh go raibh sé imithe anonn sna blianta, nuair a chuir mé fhéin aithne air, a chéaduair, ag an am gcéanna, bhí ar a chumas cluiche breá gailf a imirt, agus geallaimse dhuit é, nach go héasca a gheofaí an lámh in uachtar air, sa chluiche céanna sin. Thuigfeá láithreach, go raibh tú ag imirt le curadh, a chaith a dhúthracht le linn a óige, ag imirt peile ag an leibhéal ab airde, lena Chontae, i nGaillimh thiar.
Bhí aithne mhaith freisin ag pobal Eaglais Fhiachra ar John, anseo sa Chathair Álainn, agus ba é an scéal céanna é ag John, bíodh sé san Eaglais, nó amuigh ar pháirc na himeartha, ní dhéanadh sé riamh dhá leath dá dhícheall. B’éasca a thuiscint uaidh, go mba fhear creidimh, amach is amuigh é. Mothóimid uainn thú, a Sheáin na gile, ach guímis solas na soilse, agus áit ag Bord an Tiarna, go raibh agat anocht agus i dtólamh.
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
(I gcuimhne Mhichíl Uí Ghabhláin.)
Cloch ar a Charn
Mo shlán leat a Mhichíl na gile,
Anois agus d’oilithreacht slán,
Bail na gcúig n-arán ort feasta,
Is fuílleach maith fanta sa mheá.
Mothóimid uainn thú sa todhchaí
Do chúnamh, do thaca, is do bhá,
Cé thacóidh le Maigh Eo bocht feasta,
Nuair a bheifear go géar ina ghá?
.
Tá do thuras ar an saol seo anois críochnaith’,
Is bronnfar ort síoraíocht faoi shó,
Tá suaimhneas is sos agat saothraith’
Led’ shaothar i nGleann seo na nDeor.
.
Solas na soilse dod’ anam,
Is Leaba i dTeach Aíochta ár nDé,
Aoibhneas na bhFlaitheas dod chumhdach,
Uaidh seo go Luan léanmhar an Léin.
.
************************************
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
I m p e d i m e n t a .
***********
.
Focal Laidne ó choiréal na hóige,
Ach nach é a fheileann go seoigh,
Le cur síos a dhéanamh cruinn,
Ar a bhfuil luchtaithe trom
Aniar ar ard mo dhroma,
Ag lámha garbha na mblian.
.
Is ní bréag ar bith, dár m’anam,
Impedimenta a bhaisteadh ar ualach
A chuireann moill ar ghluaiseacht,
Is a thuirsíonn croí an daonnaí.
Ar a thuras uaigneach, léanmhar,
Fan bhóthar dian ár n-oilithreacht’.
.
Ag saighdiúirí a bhíodh na hearraí,
A mbaistí impedimenta orthu,
Nó mhoilligh siad a ndul chun cinn,
Tráth theastaigh luas is éifeacht,
Ag briseadh catha, nó ag sleamhnú
Saor, lá léanmhar, bróch, na maidhme.
.
Nach é an dála céanna linne,
Agus ualach trom ár gcúramaí
D’ár mbac ar dhul chun cinn,
I gcluiche géar na beatha.
Nach minic sna sean laethe
A d’fheicfeá asal luchtaithe le féar,
Dhá bhromóg crochta lena thaoibh,
Is cruach ard bheannach in airde
Ar ard a dhroma carnaithe.
.
Mar sin dúinne freisin,
Is ualach ár gcúramaí i mbromóga
Crochta ar na scoróga bioracha,
Is carnaithe in airde os a gcionn,
Chuile mhasla is tarcaisne,
A caitheadh riamh inár dtreo.
.
Ní bhíodh ach cleas cinnte amháin
Ag an asal bocht maslaithe,
Le fáil réidh lena ualach múchtach,
Agus b’in luí síos díreach faoi.
Bhainfí an lasta trom dá dhroim,
Idir bhinn is bromóga lána,
Le cur ar a chumas
Éirí dá chosa arais arís.
.
B’fhéidir nárbh olc an smaoineamh
Dúinne freisin, luí i lár an bhealaigh,
Tráth airíonn muid na seacht gcúramaí déag
Dár gclaoi, is dár múchadh,
Fan bhóthar anacair, dian, ár n-oilithreachta.
.
************************************
.
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
I mBéal an Phobail
Peadar Bairéad
(I mBéal an Phobail this week looks at the two nation theory)
An dá Chine!
Thíos i gcúlChailleach an Smugairle Róin a bhí mé fhéin agus Séimí cóir an Droichid, an lá cheana, agus muid ag cur chúl ar thart agus ar thuirse, ar ár sáimhín só. Ghlaoigh mé fhéin ar Ghiolla an Leanna agus d’fhiafraigh de Shéimí, an mbeadh pionta aige.
“Gloine beorach a bheidh agam an turas seo.”
“Dhá ghloine beorach, mar sin” a dúirt má fhéin le Giolla an Leanna. “Aon scéal nua agat, a Shéimí” arsa mé fhéin, agus mé ag iarraidh scéal eicínt a mhealladh ó Shéimí na buile.
“Tá sin agam, ní scéal ach scéalta, nó tá ualach asail de scéalta móra anuas ar mo ghuaille liom, ach sul má scaoilim scéal ar bith chugat, ba mhaith liom ceistín beag a chur ort fhéin, a Pheadair.”
“Agus cén ceistín é fhéin”, arsa mise á fhreagairt.
“Chuala mé ó Mhártan a’ Tairbh, go raibh tú imithe ar saoire eile, amach chuig na hOileáin Chanáireacha, nó chuig áit eicínt ghalánta eile dá leithéid. An fíor, nó bréagach, é scéal úd Mhártain?”
“Ar an drochuair, ní fíor, a Shéimí, nó níor fhág mé spág liom ar áit ar bith taobh amuigh de Bhán Chnoic Éireann Ó, le breis mhaith is tri bliana anois. Ní mé cá bhfuair Mártan an scéal i mbarr bata sin?”
“Bhail! Dúirt Mártan fhéin liom, gur chuala sé an scéal sin ó Tom a’ Phosta, agus ba é adúirt seisean, nó nach raibh “I mBéal an Phobail” le léamh ar an “People”, le trí sheachtain, thart ar aimsir na Nollag seo chuaigh thart, agus go mba chomhartha cinnte é sin go raibh an Bairéadach imithe go Tír na bhFáinleog arís.”
“Bhail! Féach ar sin anois! Bhí an ceart aige, nach raibh fáil ar “I mBéal an Phobail” i rith na tréimhse sin, ach níor chomhartha é sin go raibh mé fhéin glanta liom as an tír, nó ba é cúis nach raibh fáil ar “I mBéal an Phobail”, i rith na tréimhse sin, nó gur fágadh ar lár é, ceal spáis, mar is féidir leis a bheith cinnte, go raibh alt uaim istigh in oifig an “Pheople” i rith na tréimhse céanna sin. Ach sin rud a tharlaíonn, corruair. Mar is eol do chách, ní féidir chuile scéal a fhoilsiú chuile sheachtain, agus anois is arís, is ar “I mBéal an Phobail” a thiteann an crann!”
Scéal atá i mbéal gach éinne
“Ó tuigim do chás anois” arsa Séimí, “ ach ó tharla gur luaigh tú scéalta, anois beag, b’fhéidir gur chóir dom tús a chur le mo liosta.”
“Agus cén scéal atá ag barr an liosta sin agat inniu, a Shéimí?”
“Scéal atá i mbéal gach éinne, na laethe seo, agus scéal a chuireann déistean agus múisiam ar chuile dhuine a chloiseann é.”
“Agus cén scéal é fhéin, a Shéimí?”
“Scéal faoi theacht isteach, faoi liúntais, faoi airgead scoir, faoi phinsin na mboc mór, agus faoi na síntiúis láimhe a bhronntar ar chuid den dream úd a mhill, agus a chreach, saibhreas, neamhspleáchas, agus onóir na tíre s’againne, agus in áit iad a chur ó dhoras, agus bata agus bóthar a thabhairt dóibh, is amhlaidh a bhronnann muid carn airgid, agus chuile theastas níos fearr ná a chéile orthu. Sea, níl dabht ar domhan ann, ach go bhfuil dhá náisiún ag cur fúthu i dtír seo na hÉireann, an dream atá thuas, agus an dream atá thíos! Tá an chuma air, go dtugtar chuile dheis don té a bhfuil an sparán teann aige, agus go mbuailtear cos ar an té atá ar an ngannchuid. Ach fágfaidh muid an chuid eile den scéal sin go dtí lá eicínt, amach anseo, nuair a bheidh deis againn an scéal a phlé ar ár suaimhneas.
English 
Gaeilge