by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
Buntaistí agus Míbhuntáistí Rialtas an Mhionlaigh
(Cineál nua Rialtais)
Peadar Bairéad
(This week we consider some of the achievements, and problems, of our Present Government.)
Bliain sa Diallait!
Nach fada an bhliain í, ó tugadh cumhacht na Dála don Rialtas s’againne? agus ní bréag ar bith é, a rá, gur chosúla le bliain reo-aoise í.
Tuige? adéarfadh duine, b’fhéidir.
Chuile thuige! nó ar an gcéad dul síos, breathnaigh ar an méid ama a thóg sé le Rialtas a roghnú! Táid ann adéarfadh, nár chóir a mhilleán sin a leagan ar na Teachtaí Dála fhéin.
Agus cé air ar chóir é a leagan, murab orthusan é, má sea?
Ar na vótóirí, a thabharfadh siad mar fhreagra ar an gceist sin, nó chuireadar an oiread sin dreamanna éagsúla chun na Dála, nárbh éasca an gnó é rialtas a ghaibhniú as na dreamanna éagsúla sin.
Go réidh anois! Ní hé mo thuairim gur chóir a mhilleán sin a leagan ar na vótóirí, nó chonacthas do mhadraí an bhaile fhéin, go mbeadh sé thar a bheith éasca Rialtas a chur i dtoll a chéile, dá mbeadh na Teachtaí réidh le loighic an toghcháin a chur i gcrích, mar bhí sé thar a bheith éasca móramh na Dála a fháil, dá mbeadh péire de na príomhpháirtithe sásta cur le chéile, ar mhaithe le leas an phobail a dhéanamh, agus toil na vótóirí a chur i gcrích. Ach bíodh sin mar atá, thóg sé spás maith ama leis an ngnó sin a chur i gcrích, ach b’fhéidir nárbh am amú in aon chor é, an moill ama sin, nó i ndeireadh na dála, d’éirigh leo Rialtas de chineál nua ar fad a chur i dtoll a chéile leis an tír seo a rialú go ceann cupla bliain nó trí. Leis an mbeart sin a chur i gcrích, thoiligh Fianna Fáil tacaíocht a thabhairt don Rialtas, ar chúinsí áirithe, agus thoiligh Fine Gael ansin Rialtas a ghaibhniú, as a mbaill fhéin, agus as baill ó mhionpháirtithe agus ó neamhspleáigh éagsúla eile. Níl dabht ar domhan ach go mba shuimiúil an turgnamh polaitíochta é, agus lena chois sin, dá n-éireodh leis an leagan amach seo, is féidir linn a bheith cinnte, go mbainfí úsáid as an bplean céanna sin arís, agus arís eile, sa todhchaí. D’fhéadfadh duine a rá freisin, go mba chiallmhar, agus go mba fhadcheannach, an socrú é, i gcás go mbeadh na Teachtaí toilteanach úsáid chiallmhar a bhaint as, ar mhaithe le leas an phobail, nó thabharfadh an leagan amach seo deis don Dáil úsáid a bhaint as scileanna, agus as tuiscint, bhaill iomlán na Dála ar fad, in ionad bheith ag braith ar bhaill an aon pháirtí amháin, nó ar chomhrialtas ar bith a chumfaí as pairtí amháin a chur sa diallait le vótaí ó pháirtí, nó ó phairtithe eile.
Faoi’n am seo áfach, tá deis againn anois breathnú ar thoradh na trialach seo, ar tugadh deis dó a chumas a léiriú do phobal na tíre seo, nó faoi’n am seo, tá bliain iomlán caite ag an Rialtas seo sa diallait. Ar éirigh leo leas an phobail a dhéanamh, agus é sin a dhéanamh níos críochnúla ná mar a dhéanfadh Rialtas an mhóraim, nó Rialtas Aonpháirtí. Táid ann adéarfadh, nár dhein, nó go raibh an iomarca laincisí agus buairíní á gcur orthu. le go bhféadfaidís aon dul chun cinn ar fónamh a dhéanamh, nó dá molfadh an Rialtas a leithéid seo, nó a leithéid siúd a dhéanamh, bheadh daoine ansin len iad a ionsaí ar dheis is ar chlé, agus iad réidh, agus ullamh, vótáil i gcoinne cibé a bhí á moladh, agus sa tslí sin, bhí ar a gcumas fís an Rialtais a lot, is a mhilleadh, agus sa tslí sin freisin, cuireadh dris chasáin roimh an Rialtas, chuile bhabhta, rud a fhágann an Rialtas i mbealach a bhasctha, gan ar a chumas feidhmiú mar ba chóir do Rialtas feidhmiú.
Ar an dtaobh eile den scéal, táid ann a déarfadh, gur Rialtas ar dóigh atá againn faoi láthair, agus cibé tá á moilliú faoi láthair, nach bhfuil ann ach nach bhfuil cleachtadh faighte againn fós ar an gcineál seo Rialtais, agus nuair a thiocfaí isteach ar Rialtas an mhionlaigh, go n-oibreoidh sé go seoigh ar fad, ar fad, nó go mbeidh deis ag chuile dhream agus fiú ag an duine aonair fhéin, a ladar a chur sa scéal, agus sa tslí sin, go mbeadh chuile sheans ann, go dtiocfaí ar leagan amach a shásódh móramh na Dála, agus a bheadh inghlactha ag móramh an phobail freisin. I ndáiríre, dá ndéanfaí iarracht ar an gcineál seo Rialtais a oibriú i gceart, chuile sheans go mbeadh sé i bhfad níos daonlathaí ná an cineal Rialtais a bhíodh againn go nuige seo, nuair nach raibh aon deis ag an bhfreasúra a dtionchar a fhí isteach i muabhrat polaitíochta an Stáit s’againne.
.
.
.
.
.
.
.
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
I mBéal an Phobail
Peadar Bairéad
Ní lia duine ná tuairim.
Sea, agus ní lia tír ná nós! B’in iad nathanna cainte a tháinig anuas le huacht chugainn ón dream a d’imigh romhainn, agus nach acu a bhí an chiall agus an tuiscint ar chúrsaí an tsaoil chasta, do-thuigthe, seo. Agus nárbh é comhartha na céille agus na heagna, chuile lá riamh, glacadh le fírinne na nathanna céanna sin.
Céard a chuir ag tochrais ar an gceirtlín sin mé an tseachtain seo? adéarfadh duine, b’fhéidir. Bheul! an gcreidfeá gur ag éisteacht le clár teilifíse a bhí mé, ag an am, nuair a chuaigh fírinne na nathanna céanna sin go smior na gcnémh ionnam. Inniu sa Dáil, a bhí idir chamáin ag an gClár céanna sin, agus cuairt Mhuintir Obama ar an tír seo, a bhí á plé ar an gClár sin.
I mBéal gach éinne
Níorbh aon rud nua é sin, nó bhí an dream céanna sin i mbéal gach éinne, ag an am, dream amháin á moladh go hard na spéire, dream eile ag cur a gcuairt i gcomparáid le cuairt na gCinnéadach, leathchéad bliain ó shoin anois. Bhí mé réidh leis an gcnaipe a chasadh chuig stáisiún eicínt eile, nuair a phléasc cainteoir mná an tost ómósach lena hionsaí binibeach ar mhuintir na tíre seo, agus an chaoi a raibh siad ag lútáil go lústrach leo. Caithfidh mé a admháil, gur bhain a cuid cainte stangadh asam,nó chuaigh sí níos fuide ná sin leis an scéal nuair a d’ionsaigh sí Uachtarán na Stát Aontaithe freisin ag maíomh go raibh sé ag dul thar fóir, go minic, lena eachtraí polaitíochta, agus míleata, i dtíortha eachtrannacha.
Litir ó Mheiriceá
Mhothaigh mé i dtosach faoi mar a bhuailfí buille feille orm fhéin, nó smaoinigh mé ar an gcúnamh, agus ar an gcabhair, a fuair muid mar chine ó Mheiriceá, le sinsearacht. Nár mhinic a choinnigh siad an dé ionainn lena dtacaíocht, agus leis ‘an litir ó Mheiriceá’ a d’iompar mám dolar ó ghaolta a bhí ar imirce san Stáit. Smaoinigh mé freisin, gur bheag duine sa Dáil s’againne a d’aontódh go huile is go hiomlán le caint lasánta na mná céanna sin, agus ní gá dhom a rá, go gcuirfeadh caint dá leithéid déistean croí orm fhéin, agus go gcuirfinn go láidir ina choinne, seacht lá na seachtaine; ach ba ag an bpointe sin a rith na sean-nathanna sin, a luaigh mé thuas, liom. Ní lia duine ná tuairim agus má tá fírinne ar bith folaithe sa seanfhocal sin, nár chóir go mbeadh duine bheith ag súi,l go mbeadh dearcadh dá leithéid ag roinnt áirithe daoine. Sea, agus nach cuid den chiall, agus den eagna é, a bheith sásta éisteacht go cúramach, creidiúnach, le dearcadh an duine eile, agus a bheith sásta misneach an chainteora a mholadh, agus a mhóradh. Ní deirim anois go bhfuil dualgas ar bith orainn glacadh leis na tuairimi sin, ach is é is lú is gann dúinn a dhéanamh, ná éisteacht leo, iad a chur sa mheá, agus ár mbreith fhéin a thabhairt orthu, ar ball, agus gan ligint do na tuairimí sin ár meas ar an gcainteoir a laghdú dá mbarr.
Inniu sa Dáil
B’in an chiall a bhain mé fhéin as an gClár Teilifíse céanna sin faoi ‘Inniu sa Dáil.’
Céard fútsa? Cé’n tionchar a bhí ag an óráid sin ortsa? Tá aithne agam fhéin ar dhaoine áirithe agus ní raibh ar a gcumas cur suas leis an gcineál sin cainte, olc, maith, nó dona, ach, i gcás dá leithéid, nach maith an leigheas ar an scéal é, smaoineamh ar na seannathanna a luaigh mé thuas, nó tá blas agus boladh na céille, agus na heagna, orthu fós.
Sea, ní lia duine ná tuairim, agus ní lia tír ná nós.
.
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
“N I C E” I N A C H I S A R E A S A I R .
********************************************
Bhuel, tá na Reifreann thart, buíochas le Dia, agus dár le roinnt mhaith daoine, rinne sibh sibh fhéin a náiriú, uair amháin eile! Níl le déanamh agat ach breathnú ar na nuachtáin agus tuigfidh tú fhéin méid an ionaidh a chuir toradh an Reifrinn, ar an Rialtas s’againne, ar Bhallstáit eile an Aontais Eorpaigh, agus ar na Stáit úd a raibh socruithe acu ballraíocht a lorg san Aontas. Dúirt mé go ndearna sibh sibh fhéin a náiriú, uair amháin eile, toisc nár ghlac mé fhéin lámh nó páirt sa Reifreann sin, olc, maith, nó dona. Déanta na fírinne, bhí mé ar laethe saoire thiar in Inis Crabhann, i gContae Shligigh, an lá cinniúnach sin, agus dá bhrí sin, is féidir liom a rá, gur dhein sibh praiseach cheart de, toisc nach raibh mé fhéin anseo le treoir cheart a dheanamh daoibh. Ghlac mé páirt sna Reifrinn eile a ritheadh go nuige seo, agus féach go raibh toradh fónta ar chuile cheann acu, go nuige seo, ach anois, an chéad uair a raibh mé as baile, agus féach cad a tharla? Praiseach cheart!
Ach i ndáiríre, ní dóigh liom gur chuir an toradh ionadh ar mhórán daoine, nó bhí mé fhéin ag caint le daoine áirithe sular caitheadh na vótaí ar an seachtú la de Mheitheamh, agus ba é an tuairim a bhí ag beagnach chuile dhuine acu, nó go ndiúltófaí do Chonradh Nice. Bhí chuile dhuine sásta, déarfainn, go rithfí an dá thairiscint eile a leagadh os comhair na vótóirí, ach I gcás Nice, bhuel, b’in scéal eile ar fad.
Ach tuige ar diúltaíodh do Chonradh Nice, adéarfadh duine, b’fhéidir?
Níl dabht ar domhan, ach go raibh a chúis fhéin ag chuile dhuine a vótáil ina choinne, ach tríd is tríd, d’fhéadfá a rá, go raibh roinnt áirithe cúiseanna a mheall daoine lena vóta a chaitheamh i gcoinne an Chonartha sin Nice. Ar an dtaobh eile den scéal, d’fhéadfadh duine eile a rá, go raibh roinnt mhaith daoine i measc na vótóirí nár thuig go hiomlán na tairiscintí a leagadh os a gcomhair amach. I gcás na ndaoine sin, is dócha gur fhan roinnt mhaith acu sa bhaile lá an Reifrinn, agus d’fheadfá a rá freisin, gur vótáil roinnt mhaith eile acu i gcoinne an Chonartha, toisc nár thuigeadar i gceart céard a bhí i gceist, agus chomh maith le sin, tuigeadh dóibh, nár freagraíodh ráitis an dreama úd a tháinig amach go hoscailte i gcoinne Chonradh Nice.
Ach le filleadh ar na cúiseanna úd a mheall daoine i gcoinne an Chonartha.
• Tuigeadh do roinnt áirithe daoine go gcaillfeadh muid ár neodracht, agus ar neamhspleáchas faoi fhorálacha an Chonartha sin.
• Tuigeadh do roinnt eile, go bhféadfaí ginmhilleadh agus a leithéid, a theacht i réim anseo, trí ghlacadh leis an gConradh, agus mar sin, le bheith cinnte cinnte, b’fhearr diúltú do Nice, dár leo.
• Bhí daoine ansin freisin, na Frith-Eorpaigh, nár theastaigh uathu céim ar bith eile a thógáil i dtreo an Aontais Eorpaigh, nó tuigeadh dóibhsean, go gcaillfeadh muidinne cibé flaitheas, neamhspleáchas, nó saoirse a bhí saothraithe go dícheallach againn, thar “bhlianta fada an áir”, agus arís tuigeadh dóibh, gurbh fhearr gan dul sa tseans, sa chás sin.
• Chomh maith leis na dreamanna thuas, shocraigh Sinn Fein agus a lucht leanúna vótáil i gcoinne an Chonartha freisin.
• Bhí roinnt grúpaí eile freisin i gcoinne Nice, mar atá, na Glasaigh, maraon le “No to Nice” agus “Youth Defence”.
B’in iad na dreamanna a bhris ar chumhacht na bpríomhpháirtithe polaitíochta sa Reifreann. Nach bhfuil sé deachair sin a chreidiúint, nuair a smaoiníonn tú go raibh Fianna Fáil, Fine Gael, An Lucht Oibre, agus an Páirtí Daonlathach uilig go léir ar thaobh an Chonartha, agus cuir leo siud na Ceardchumainn, na hEaglaisí, agus na Meáin Chumarsáide, agus tuigfidh tú ansin méid a mbua. Ionann sin is a rá, go raibh ionadaithe an mhóraimh i bhfábhar vóta “Ta” a chaitheamh sa Reifreann, agus gan ina gcoinne, ach dreamanna beaga nárbh fhiú aird ar bith a thabhairt orthu, ach b’in an dearmad a rinne an Rialtas s’againne, tuigeadh dóibh, nach dtabharfaí aird an mhadaidh orthu, agus go nglacfaí le Conradh Nice, de mhóramh mór. Tuigeadh dóibh nach raibh le déanamh acu ach postaer fánach a chur suas ar chuaille telegrafa, anseo is ansiúd, agus go mbeadh an lá leo. Sea, agus fad is a bhí sin á dhéanamh acu, bheadh siad ag fáil réidh don olltoghchán a throidfí, amach anseo, agus dá bharr sin, ní raibh de scéal acu ar na postaeirí úd ach, DEIR TOMÁS MAC AMADÁIN “TÁ”. Nach gcuirfeadh fógraíocht dá leithéid déistean ar vótóir ar bith? Ar ball, dár ndóigh, fuarthas amach nár dhúirt Polaiteoir tábhachtach amháin an “TA” geallta sin sa Reifreann, in aon chor, agus d’admhaigh an polaiteoir sin é, os ard, toisc go mba fhear macánta é. An bhféadfadh sé go raibh polaiteoirí eile nár vótáil, “TÁ”, ach oiread, ach nár scaoil a rún le héinne faoi? Bíodh sin mar atá, ach ar aon nós, ba bheag iarracht macánta a deineadh, le dul i ngleic le hargóintí lucht “NÍL”. Sea, agus fiú amháin, nuair a deineadh iarracht sin a dhéanamh ar an raidió, nó ar an teilifís, ní raibh sa chuid ba mhó dá n-argóintí ach argóintí a chodail amuigh! Ar an dtaobh eile den scéal, bhí a gcuid argóintí ullmhaithe, snasta, “ad rem”, ag lucht, “NÍL”, agus cé go ndeirtear nach raibh iomlán na fírinne i gcuid dá ndúirt siad, ag an am gcéanna, bhí craiceann na fírinne ar a gcuid cainte, agus bhí cuma na dáiríreachta ar na daoine a chuir na hargóintí sin in ár láthair. Ba sa tslí sin a chuaigh siad i gcionn ar na vótóirí. Déarfadh duine, b’fhéidir, nár bhain cuid da n-argóintí le Conradh Nice, in aon chor, ach gurb amhlaidh a bhain siad le Conradh eicínt eile, a raibh glactha againn leis cheana, ach nár chuma faoi sin, i ndáiríre, nuair a bhí lánchead ag taobh an Rialtais na pointí sin a cheartú agus a shoiléirú don phobal, roimh lá an Reifrinn. Níor deineadh sin, agus briseadh cath ar an Rialtas.
Bhí sin go maith, ar bhealach. Tháinig an pobal amach, agus thug siad a mbreith ar an dtairiscint a leagadh os a gcomhair, díreach mar a hiarradh orhtu a dhéanamh. Ó b’fhéidir nár tháinig an pobal uilig amach lena nguth a thabhairt, ach nach ‘in an cineál daonlathais atá againn sa tír seo, agus ansin, an lá dár gcionn, nuair a bhí an comhaireamh thart, agus an bhreith tugtha, chuir an Rialtas agus cinnirí na bPáirtithe móra eile a míshástacht agus a ndéistean in iúl dúinn. Dúradar seo, agus dúradar siúd, agus ba é críoch na mbeart é nó go ndúirt cuid acu, nach raibh de leigheas ar an scéal ach seans eile a thabhairt dúinn toil an chinsil a dhéanamh, mar nach dtuigeann gach éinne, faoin am seo, nach bhfuil cead ag an bpobal éagóir a dhéanamh…”The people have no right to be wrong”, mar adúirt an té adúirt! Níor dhada é míshásamh an Rialtais s’againne, i gcomparáid leis an ndéistean a bhí ar thíortha eile an Aontais Eorpaigh. Bhíodar uilig den tuairim, cheapfá, gur chóir do mhuintir na tíre seo dul síos ar a nglúine os a gcomhair amach, agus ár dtoil a chur lena dtoil siúd, nó nár chuimhin linn, gurbh iadsan a thóg as an bpuiteach aníos sinn, ach má chuireann tú capall faoin mbacach, diabhal a bhfuil ann ar deiredh tiar ach bacach!” Dhealródh sé go bhfuil dearmad déanta ag an Rialtas s’againne, agus ag cinnirí ár gcomrádaithe san Aontas, agus go gcaithfear glacadh le cinneadh an phobail s’againne Vótáileann siad mar is mian leo fhéin, agus tá sé dothuigthe, go leagfadh daonlathasaí ar bith an milleán ar na vótóirí as an gcaoi ar vótáil siad. Caithfear glacadh lena mbreith agus dul ar aghaidh ón bpointe sin, nó is é tús agus deireadh an scéil é, nár thaitin cur chuige an Aontais, ag an am áirithe seo, le vótóirí na tíre seo, agus theastaigh uathu a míshástacht a chur in iúl do na húdaráis, abhus agus thall. Tá sé réasúnta cinnte freisin, dá mbeadh an deis céanna ag pobail eile an Aontais a mbreith a thabhairt, go gcuirfeadh a mbunús i gcoinne an Chonartha sin Nice freisin, mar sin, is dócha gur dhein an pobal s’againne míshástacht na bpobal Eorpach uilig, a chur in iúl.
Níl dabht ar domhan ach go bhfuil dul amú ar cheannairí an Aontais, nuair adeir siad, gur chuir pobal na tíre seo i gcoinne leathnú an Aontais, leathnú a ligfeadh do náisiúin Oirthear na hEorpa teacht isterach san Aontas, ar ball. Ní hé mo thuairim, gurbh é sin an chúis ar vótáil Éireannaigh i gcoinne an Chonartha. Chuir roinnt mhaith daoine ina choinne, toisc nach bhfuil siad sásta, in aon chor, le cur chuige an Aontais, nó feictear dóibh, go bhfuil na Stáit mhóra ag iarraidh an tAontas a fhorbairt ar mhaithe leo fhéin, ionas go mbeadh cead acusan cur le chéile feasta, beag beann ar na Stáit bheaga, agus níl dabht ar bith ann, ach go raibh tionchar aige sin ar na vótóirí s’againne, nuair a chuir siad a marc ar na vótaí, Lá an Reirfinn.. Níor athraíodh an dearcadh sin, nuair a chonaic muid an chaoi ar ghlac na pobail eile le toradh ár Reifrinn. Ba chosúla le deachtóirí nó le daonlathasaithe iad, nuair adúirt siad nach dtabharfaí aird an mhadaidh ar “NÍL” sin na nÉireannach, agus go gcaithfidh na hÉireannaigh slí a fháil dóibh fhéin as an gcruachás a chruthaigh siad, trí vótáil sa tslí sin! Bí ag caint ar dhaonlathas! Agus nár dhúirt Uachtarán an Aontais fhéin go raibh an-díomá airsean, nuair a chuala sé toradh an Reifrinn, agus dúirt Príomh-Aire na Sualainne go gcaithfeadh Rialtas na hÉireann bealach eicínt a fháil, le toradh úd a Reifrinn a chealú! Sea, mh’anam, sin daonlathas agat! Ach níl fúm scéal ó Shamhain go Bealtaine a dhéanamh de, mar im thuairimse, níor tugadh dóthain airde ar bhreith an phobail Éireannaigh, i gcás Chonradh seo Nice.
B’fhéidir go gcuirfeadh duine eicínt ceist orm fhéin faoin chaoi a vótáil mé sa Reifrinn sin. Bhuel, le fírinne, mar a mhínigh mé dhuit thuas, níor vótáil mé in aon chor, nó bhí mé ar saoire in Inis Crabhann, thiar i gContae Shligigh, rud a d’fhág nach raibh ar mo chumas vóta a chaitheamh, in aon chor, mura mbeinn sásta tiomáint ón ionad breá saoire sin go Cill Chainnigh, rud nach raibh. Ach, ba é a bhí socraithe agam nó vótáil “TÁ”, toisc nár mhaith liom bheith i gcomhluadar na ndaoine a bhí ag moladh dúinn vótáil “NÍL”!
Cad a dhéanfaidh mé an chéad bhabhta eile, má chuirtear an tairiscint chéanna romhainn arís?
Ag Dia amháin atá a fhios. Ach má athraíonn an Rialtas, agus Údaráis an Aontais, a bport, san idirlinn, bhuel, ansin, tá seans ann go vótáilfinn i bhfábhar Chonradh Nice.
Ach nach mbíonn an dá b’fhéidir ann i gcónaí!
Céard a dhéanfaidh tú fhéin sa chéad Reifreann eile?
Bí ag smaoineamh air.
********************
Peadar Bairéad.
*******************
.
.
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
Nollaig eile chugainn
.
Oíche Nollag, croíthe tógtha,
Grásta is grá ina slaoda,
Cuimhní naofa i gcroí gach éinne,
Nollaig shona dár ngaolta.
.
Dánacht tréigthe, aithrí déanta,
peacaí maite ina dtréada,
Bréagáin bronnta ag tuistí gonta,
Síocháin ag sileadh go céadtach.
.
Cá bhfuair an daonnaí na buanna céanna,
Le cruatan an tsaoil seo a mhaolú?
Arbh é an grianstad riabhach no deireadh bliana
A bhog an croí bocht daonna?
.
Níorbh iad a chealaigh ár ndíomá cráite,
Nó a mhaolaigh gairbhe ár gclaonta,
Ach an mac a rugadh i mBeitheal ársa,
I stábla faoi dhion na réalta.
.
Anois an t-am, le breith ar aithrí,
Is le glún a fheacadh go híseal,
Ag admháil Diagacht an linbh Íosa,
I gcomhluadar aoirí is Ríthe.
.
****************************
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
Beithilín, a Crib; máinséar, manger; teach aíochta, an Inn; Teaghlach Naofa, the Holy Family; girseacha, young girls; guinnín, a little gun; sa bhundlaoi, in the eave of the house; creimthe, picked; cálóga bána, white flakes (of snow)
.
Merry Christmas to You All
Peadar Bairéad
Happy Christmas All
Yes, that time of year has come around to us again, that time that gives us all a chance to show peace and goodwill to the whole wide world outside of ourselves. Yes, and that time also gives us a chance to walk back down memory lane, to those days long ago when we stood looking in wonder at the beautiful Crib, arranged nicely and peacefully in the Church. And further back still, to the first Manger in Royal Bethlehem, in the Holy Land itself, at the beginning of the era of Christianity, when Jesus was born in the Stable because there was no place to be found for his mother, Mary, or for Joseph in the town’s Inn that holy night.
Christmas Night
Féach mar a chuir an file, Máire Mhac an tSaoi, é, ina dán “Oíche Nollag”, agus í ag rá go raibh dídean le fáil ag lucht an airgid sa Teach Aíochta céanna sin, an oíche úd, ach gur fágadh an an Mhaighdean is a céile, gan bheith istigh le fáil acu, ach amháin i seanstáblán na mbeithíoch….
The lights were all lighting in that little hostel,
There were generous servings of victuals and wine,
For merchants of silk, for merchants of woollens,
But Jesus will lie in this household tonight.
Tá an file ag tagairt don nós a bhí beo, i measc Gael, an tráth úd, go mbíodh an Teaghlach Naofa ag fánaíocht timpeall an oíche sin, agus iad ag iarraidh bheith istigh a fháil i dteach eicínt, agus b’in an fáth a d’fhágtaí an doras ar leathadh, coinneall na Nollag ar lasadh, agus áit socraithe réidh dóibh ag an mbord, ag súil go dtiocfaidís ar chuairt chucu, an oíche bheannaithe sin. Féach arís mar a chuireann Máire Mhac an tSaoi é, i véarsa eile, sa dán céanna sin…..
Leave all the doors wide open before her,
The Virgin who’ll come with the child on her breast,
Grant that you’ll stop here tonight, Holy Mary,
That Jesus a while in this household may rest.
There is no doubt in the world, but that the poet managed to understand and express the attitude and beliefs of the common people, in the verses of that beautiful poem, "Oíche Nollag".
A Vigil kept
It was not the custom of the people in the west to go overboard that night with food or drink, for they were waiting for the arrival of the Holy Family to visit them. They would have an ordinary supper—potatoes and fish, perhaps, or something of that sort—because they wouldn't have the big Christmas dinner to prepare until the following morning, that is, after Mass. That morning, every priest had the custom of saying three Masses, and because of that, they would start quite early in the morning, at half-past eight perhaps. Those people would be home again around ten o'clock, and then they would start preparing the dinner. Yes, upon my soul, and consider that they didn't have modern cooking appliances at that time—indeed they did not! They had nothing but the three-legged pot-oven and a pot, and they had to work those implements on the open fire. A big difference between yesterday and today!
How about toys then?
What about the boy and girls then?
Cuirfidh mé geall, nach dtógfadh sé i bhfad orthu a gcuid féiríní Nollag a oscailt, nó ní thógfadh sé beirt, len iad a luchtú ar chairt! Tá mé ag caint faoi mo dhúiche fhéin, thiar in Iorras, i gContae Mhaigh Eo, dár ndóigh, agus ní bhíodh le fáil ag na gasúir ach guinnín, b’fhéidir, agus gluaisteáinín, nó a leithéid, sea, agus glac milseán agus torthaí, leis an stoca a líonadh. Agus céard faoi na girseacha? Bhuel, de ghnáth bhíodh bábóga le fáil acusan, agus milseáin agus torthaí freisin, b’fhéidir. Chaitheadh muid seal ag súgradh leis na féiríní Nollag sin, agus ansin, théadh cuid againn amach ar thóir an dreoilín, nó bhíodh muid ag fáil réidh do Lá an Dreoilín, nó b’in an lá i ndiaidh Lae Nollag. Mura n-éireodh linn teacht ar dhreoilín an lá sin, agus geallaimse dhuit é, go mbíodh a fhios ag na dreoilíní céanna sin go raibh muidinne ar a dtóir an lá áirithe sin, nó ghlanaidís leo as ár mbealach go breá luath an mhaidin sin. Bhuel, mura n-éireodh linn teacht ar dhuine acu, séard a dhéanfadh muid ansin, nó fanacht go titim na hoíche, agus ansin, ní bhíodh sé ró-dheacair teacht ar ghealbhan codlatach sa bhundlaoi, agus dhéanfadh seisean chúis dúinn, an lá dár gcionn, ach gan ligint d’éinne teacht ró-chóngarach don éinín a bhí clúdaithe go maith i gcás againn!
Memories
There is no doubt in the world, but that a flood of memories returns to me, at this time of year, as I go back that distressing, complicated, interesting, memory lane. Here is how I spoke about some of those thoughts, in a poem I composed myself last year:
.
A treasure of accumulated memories
In the cupboard of bundled memories,
Going out with a Wren, early Mass,
Angels and Shepherds visiting
.
Sharing nice things generously,
Roasting delicious foods,
Christmas treats given with heart,
And Jesus’ birthday being celebrated.
.
They Chose a Goose.
Ní turcaí a bhíodh á róstadh acu don ócáid, an tráth úd, níorbh ea mh’anam, ach gé. Sea, Gé bhreá, phlucach, Gaelach, don Nollaig, agus nach muid a bhaineadh súlach agus toit as an ngé bhocht chéanna sin, agus ar deireadh thiar, nuair a bhíodh a cnámha creimthe go cliste, cúramach, againne, ní chaithimis na cnámha céanna uainn go fánach, ach oiread, ní chaitheadh muis! mar is amhlaidh a bhíodh tóir an domhain againn ar chnámha móra na sciathán, nó trína ngearradh go cúramach, d’fhéadfadh muid guinníní gé a dhéanamh astu, agus ansin, ní bhíodh uainn ach moilín beag adhmaid a raghadh trí chroí na cnáimhe sin, agus fata, le tosú ag scaoileadh urchair le chuile dhuine thart ar fud an tí. Nach againn a bhíodh an spórt! Cuirfidh mé geall, go mbainfeadh muid an oiread spóirt as na guinníní gé céanna sin, is a bhaineann gasúir an lae inniu as a gcuid Play Stations agus eile! Sea, mór idir inné agus inniu.
But to put a fitting end to this week's piece, perhaps it wouldn't be a bad idea to wish a happy and prosperous Christmas to every one of my readers, and may every one of you be seven times better a year from tonight. And yes, may we be alive at this time again.
.
Birth in the Stable
The Christmas season is upon us,
And white snowflakes coming down
Like a bright, holy, shining cloak,
Hiding grime and dirt for us.
.
But inside my heart, with enthusiasm,
I will prepare a manger, with effort,
and I will clear away the grime of the years
From the old stable of my hard soul
.
The Christmas season is upon us,
And the holy, Heavenly Infant, coming down
Is washing, and saving the Clan of Eve,
And hiding sin and trouble for us.
English 
Gaeilge