by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
The Confession
By
John Grisham
.
.
Peadar Bairéad
.
Úrscéal corraitheach eile
Leabhar nua eile ó pheann líofa John Grisham, agus arís, is féidir linn a rá, gur cúrsaí dlí agus cirt atá idir chamáin aige sa scéal seo “The Confession”. Ní hé seo an chéad leabhar a leag an t-údar seo os ár gcomhair amach, nó cheana féin, tá breis agus scór úrscéal curtha i gcló aige.
Donté Drumm, – fear a daoradh chun báis as dúnmharú chailín ghil, óig, Nicole Yarber, agus fear a bhfuil naoi mbliana caite aige, faoin am seo, i gcillín an bháis i Stát Texas, – is príomhcharachtar sa scéal fíorspéisiúil seo. Ba ghormach é Donté, agus réalt peile den chéad scoth. Gabh na póilíní é, agus tar éis dóibh chuile bhrú níos déine ná a chéile a chur air, le linn dóibh bheith á cheistiú, shínigh sé faoistin a d’admhaigh, gurbh eisean a mharaigh an dalta ardscoile sin. D’admhaigh sé, gur éignigh sé í, gur mharaigh sé í, agus gur chaith a corp thar dhroichead isteach in abhainn. Anois, bhí sé sásta an fhaoistin sin a shíniú, toisc nach raibh páirt ar bith aigesean sa choir uafásach sin, agus tuigeadh dó, go bhfaigheadh na póilíní amach, ar ball, nárbh eisean a rinne an marú, agus ansin, go ligfí saor é, gan smál ar a charachtar. Ghlac na cúirteanna áfach, le fírinne na faoistine sin, agus daoradh Donté chun báis, agus d’aontaigh an chúirt athchomhairc leis an mbreith bháis chéanna sin.
Scéal Travis Boyette
Tráth a raibh naoi mbliana i ndáil le bheith caite ag Donté i gcillín an bháis, agus nuair a bhí chuile iarracht déanta ag dlíodóirí Donté, ar a neamhchiontacht a chruthú, tháinig coirpeach cruthanta, Travis Boyette, ar chuairt chuig an Urramach Keith Shroeder, i Kansas, agus d’inis a scéal dó. D’admhaigh sé don Urramach, gurbh eisean a mheall, a d’éignigh, agus a dhúnmharaigh an cailin óg úd, tarraingt ar dheich mbliana roimhe sin, agus b’eisean freisin, a d’adhlaic in áit rúnda i bhfad ó bhaile í, agus anois, ó tharla go raibh sé i mbéal an bháis, toisc go raibh a sceachaill intinne i mbéal a phléasctha, tuigeadh dó gur chóir dó a scéal a insint. D’éirigh leis an Urramach a chur ar a shúile dó, gur chóir dó dul go Texas lena scéal a phoibliú agus le féachaint chuige, nach gcrochfadh Stát Texas fear neamhchiontach, agus go scaoilfí saor Donté Drumm. Bhail! D’éirigh leis sa bhfionar sin, agus tar éis dó Boyette a iompar go Texas, agus go dtí oifig an dlíodóra a bhí ag déanamh chuile iarracht le Donté a chosaint, agus a shábháil ón tsnáthaid mharfach. Rinne an dlíodóir sin a dhícheall, trí athchomharc in aghaidh bhreith na cúirte, a chur i láthair na n-údarás cuí, ach, ar chúis amháin nó ar chúis eile, thug na húdaráis cheanna sin éisteacht na cluaise bodhaire dó, agus crochadh Donté, ar an lá, agus ag an am spriocáilte.
Argóint an údair in aghaidh phionós an bháis is mó a thugann muid faoi deara sa scéal seo, agus leagann Grisham fíricí na cúise sin os ár gcomhair sa chuid deiridh den úrscéal spéisiúil seo, áit a bhfeiceann muid toradh dhaille, agus dúire, na n-údarás sa chás seo.
An-léamh, an-scéal, an-stíl. B’fhiú do dhuine é a léamh.
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
I mBéal an Phobail
Peadar Bairéad
.
(This week, the Irish Column reviews
“The Confession” by John Grisham)
.
Úrscéal corraitheach eile
Leabhar nua eile ó pheann líofa John Grisham, agus arís, is féidir linn a rá, gur cúrsaí dlí agus cirt atá idir chamáin aige sa scéal seo. Ní hé seo an chéad leabhar a leag an t-údar seo os ár gcomhair amach, nó cheana féin, tá breis agus scór úrscéal curtha i gcló aige. Donté Drumm, – fear a daoradh chun báis as dúnmharú chailín ghil, óig, Nicole Yarber, agus fear a bhfuil naoi mbliana caite aige, faoin am seo, i gcillín an bháis, i Stát Texas, – is príomhcharachtar sa scéal fíorspéisiúil seo. Ba ghormach é Donté, agus réalt peile den chéad scoth. Gabh na póilíní é, agus tar éis dóibh chuile bhrú níos déine ná a chéile a chur air, le linn dóibh bheith á cheistiú, shínigh sé faoistin a d’admhaigh, gurbh eisean a mharaigh an dalta ardscoile sin. D’admhaigh sé, gur éignigh sé í, gur mharaigh sé í, agus gur chaith a corp thar dhroichead isteach in abhainn. Anois, bhí sé sásta an fhaoistin sin a shíniú, toisc nach raibh páirt ar bith aigesean sa choir uafásach sin, agus tuigeadh dó, go bhfaigheadh na póilíní amach, ar ball, nárbh eisean a rinne an marú, agus ansin, go ligfí saor é, gan smál ar a charachtar. Ghlac na cúirteanna áfach, le fírinne na faoistine sin, agus daoradh Donté chun báis, agus d’aontaigh an chúirt athchomhairc leis an mbreith bháis chéanna sin.
Scéal Travis Boyette
Tráth a raibh naoi mbliana i ndáil le bheith caite ag Donté i gcillín an bháis, agus nuair a bhí chuile iarracht déanta ag dlíodóirí Donté, ar a neamhchiontacht a chruthú, tháinig coirpeach cruthanta, Travis Boyette, ar chuairt chuig an Urramach Keith Shroeder, i Kansas, agus d’inis a scéal dó. D’admhaigh sé don Urramach, gurbh eisean a mheall, a d’éignigh, agus a dhúnmharaigh an cailin óg úd, tarraingt ar dheich mbliana roimhe sin, agus b’eisean freisin, a d’adhlaic in áit rúnda i bhfad ó bhaile í, agus anois, ó tharla go raibh sé i mbéal an bháis, toisc go raibh a sceachaill intinne i mbéal a phléasctha, tuigeadh dó gur chóir dó a scéal a insint. D’éirigh leis an Urramach a chur ar a shúile dó, gur chóir dó dul go Texas lena scéal a phoibliú agus le féachaint chuige, nach gcrochfadh Stát Texas fear neamhchiontach, agus go scaoilfí saor Donté Drumm. Bhail! D’éirigh leis sa bhfionar sin, agus tar éis dó Boyette a iompar go Texas, agus go dtí oifig an dlíodóra a bhí ag déanamh chuile iarracht le Donté a chosaint, agus a shábháil ón tsnáthaid mharfach. Rinne an dlíodóir sin a dhícheall, trí athchomharc in aghaidh bhreith na cúirte, a chur i láthair na n-údarás cuí, ach, ar chúis amháin nó ar chúis eile, thug na húdaráis cheanna sin éisteacht na cluaise bodhaire dó, agus crochadh Donté, ar an lá, agus ag an am spriocáilte.
Argóint an údair in aghaidh phionós an bháis is mó a thugann muid faoi deara sa scéal seo, agus leagann Grisham fíricí na cúise sin os ár gcomhair sa chuid deiridh den úrscéal spéisiúil seo, áit a bhfeiceann muid toradh dhaille, agus dúire, na n-údarás sa chás seo.
An-léamh, an-scéal, an-stíl. B’fhiú do dhuine é a léamh.
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
I m B é a l a n P h o b a i l .
***************************************************
.
“The Curious Incident of the Dog in the Night-time”……………………….2003.
by…………………………………………………………………………………………………………….
Mark Haddon………………………………………………………………………………£10.99.
.
****************************************
Leabhar an-neamhghnách isea é seo, ina léiríonn an t-údar, Mark Haddon, a thuiscint agus a shuim in aigne agus i gcroí an ghasúir seo, Christopher John Francis Boone, a bhfuil cineál Autism, ar a dtugtar Asperger’s, air. Leabhar Lorgaireachta, scríofa agus curtha inár láthair, ag an ngasúr céanna sin, atá leagtha os ár gcomhair anseo, ag an údar ildánach seo. Léiríonn an t-údar dúinn an taighde agus an dian-staidéar atá déanta aige ar mheon an té atá gafa in eangach aisteach, neamhghnách, an ghalair seo. Féach mar a chuireann an t-údar óg seo tús lena scéal……
“It was 7 minutes after midnight. The dog was lying on the grass in the middle of the lawn in front of Mrs Shears’ house. It’s eyes were closed. It looked as if it was running on its side, the way dogs run when they think they are chasing a cat in a dream. But the dog was not running or asleep. The dog was dead. There was a garden fork sticking out of the dog….”
Sin an tús, agus nuair a scrúdaíonn an gasúr seo, Christopher Boone, an scéal, tuigtear dó, gur deineadh an madra bocht seo a dhúnmharú, agus teastaíonn uaidh dul ar thóir an dúnmharfóra, nó chomh fada is a bhaineann sé leis-sean, tá an té sin chuile phioc chomh holc leis an té a mharódh duine daonna.
An exciting opening!
Bhuel, tá an Leabhar Lorgaireachta seo á scríobh ag Christopher anois, agus chomhairligh Siobhán, duine dá chomhairleorí, dó, tosú le heachtra a chuirfeadh a léitheoirí faoi gheasa, agus dár leis fhéin, sin an fáth ar thosaigh sé le marú an ghadhair. Ach teastaíonn uaidh anois, é fhéin a chur in aithne dá léitheoirí, agus seo mar a dhein sé é…..
My name is Christopher John Francis Boone. I know all the countries of the world and their capital cities and every prime number up to 7507.
Feictear dúinn anseo, go bhfuil a aigne an-fhoirfe i réimsí áirithe léinn. Tá an-ghreim go deo aige ar Mhatamaitic, agus ar Eolaíocht, ach tá sé lag go maith ina thuiscint ar chúrsaí daonna. Ní chuireann sé stró ar bith air “Leibhéal A” a bhaint amach sa Mhatamaitic, agus tá’s ag an lá nach aon ribín réidh é sin, ach ag an am gcéanna, ní thuigeann sé céard is greann ann! agus ní bhainfeadh sé adhmad ar bith as scéal grinn. Ach fillimis ar an scéal…..
Fad is a bhí Christopher ansin, agus an madra marbh ina bhrosna aige, tháinig úinéir an ghadhair, Mrs Sears, ar an bhfód, agus í ag béiceach in ard a cinn is a gutha. leag Christopher an madra ar an dtalamh, agus ansin chuir Mrs Sears fios ar na Póilíní.
Arrested!
Ar ball, tháinig na póilíní ar an láthair agus cheistigh siad é.
‘How old are you?’ he asked.
I replied. ‘I am 15 years and 3 months and 2 days.’
‘And what, precisely were you doing in the garden?’ he asked.
‘I was holding the dog,’ I replied.
‘And why were you holding the dog?’ he asked.
Chuir na ceisteanna uilig sin isteach go mór ar mo dhuine, agus cé gur mhaith leis madraí, agus póilíní, níor tugadh a dhóthain ama dó le freagra sásúil a chumadh, agus ba é a rinne sé, i ndeireadh na dála, nó luí ar an dtalamh agus tosú ag cneadach, ag iarraidh é fhéin a shuaimhniú agus torann bodhrach na hócáide a chur ar neamhní. Níor thaitin sin leis na póilíní, agus rinne fear acu iarracht Christopher a chur ar a chosa arís….
“The policeman took hold of my arm and lifted me onto my feet.
I didn’t like him touching me like this.
And this is when I hit him.
The policeman looked at me for a while without speaking. Then he said, ‘I am arresting you for assaulting a police officer.’
This made me feel a lot calmer because it is what policemen say on television and in films.”
Ní call dom a rá, gur ligeadh amach ar ball é, agus go ndeachaigh sé ar aghaidh lena chuid lorgaireachta.
The killer confesses.
Píosa maith amach sa scéal, admhaíonn athair Christopher dó, gurbh eisean a rinne an beart, le dioltas a dhéanamh as Mrs Sears, ar chúiseanna áirithe pearsanta. Bhuel, chuir sin an lasair sa bharrach, agus ba é críoch na mbeart é nó gur thug Christopher aghaidh ar chathair mhór Londain, agus é ag iarraidh teacht ar a mháthair, a bhí ag cur fúithi sa chathair sin lena leannán, Mr Sears, fear céile Mrs Sears, ar lei an madra. Chuirfeadh an chuid sin den scéal an croí trasna ionat, nuair a fheiceann tú na deacrachtaí uilig a bhí le sárú ag Christopher bocht, fan na slí. Chuaigh sé ar an traein, é fhéin agus a pheata, francach beag ceansaithe, agus chomh maith le sin, bhí “Swiss Army Knife” ina phóca aige, len é fhéin a chosaint, in am an ghátair. Bhainfeadh an méid a d’fhulaing sé, fan an aistir sin, deoir asat, ach ar deireadh thiar, bhain sé ceann a scríbe amach, agus chuir an eachtra céanna sin cor ina chinniúint, agus i gcinniúint a thuismitheoirí freisin.
More than detection.
Éiríonn leis an údar seo dán an ghasúir seo a chur in ár láthair agus é ag iomrascáil leis an saol, le saol mór millteach nach dtuigeann sé, agus saol mór freisin, nach dtuigeann eisean. Agus bíodh gur thosaigh an leabhar mar Leabhar Lorgaireachta, d’éirigh leis an údar ildánach seo, saol Christopher fhéin, agus scéal a thuismitheoirí freisin, a leagan os ár gcomhair amach, agus chomh maith le sin arís, éiríonn leis na deacrachtaí, agus na fadhbanna, a bhí le scaoileadh acu triúr, agus iad ag iarraidh teacht ar réiteach eicínt ar a gcás, agus ar a ngaol lena chéile, a chur ar phár. Caithfear a admháil nach chuile lá a chasfadh leabhar dá leithéid seo id’ líon, agus bheadh ionadh orm mura dtaitneodh an scéal seo le léitheoirí an cholúin seo. Mar sin, má chastar ort é, bí cinnte go mbainfidh tú chuile dheoir tuisceana as, sul má chuireann tú uait é!
An-leabhar, an-scéal, an-sheans ar scéal lucht “Autism” a thuiscint, agus nach fearrde chuile dhuine againn an tuiscint chéanna sin a bheith aige ar an ngalar neamhghnách seo?
****************
Peadar Bairéad.
****************
.
.
.
.
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
“The Da Vinci Code”
.
Leabhar mór-ráchairte eile
.
Dan Brown a chuir an leabhar seo ar fáil dúinn, agus bíodh gur cuireadh i gcló é, a chéaduair, sa bhliain 2003, níor léigh mé fhéin é go dtí le déanaí, i ndáiríre, níl mé ach díreach tar éis a léite, agus tuigeadh dom láithreach, gur chóir dom rud eicínt a rá faoi, sa cholún seo. Ní call domsa tada a rá faoi údar an leabhair seo, nó is údar é a bhfuil a ainm inairde i measc léitheoirí, le traidhfil de bhlianta anuas anois, agus bíodh go bhfuil clú agus cáil bainte amach aige leis na leabhair eile a scríobh sé roimhe seo, caithfidh mé a admháil, gurb é seo an chéad leabhar dá chuid a léigh mé fhéin. Bhí fhios agam go maith go raibh an leabhar seo ar fáil, ach leis an bhfírinne a rá, níor chuir mé fhéin aon ró-spéis ann, go dtí gur thosaigh mé ag léamh na léirmheasanna a scríobhadh faoi sna nuachtáin agus sna hirisí. Deireadh léirmheastóir amháin go raibh an leabhar seo chomh maith sin nach bhféadfadh sé é a fhágáil uaidh go dtí go raibh sé léite ó thús deireadh aige, agus deireadh léirmheastóir eile nach bhféadfadh seisean thar cupla scór leathanach de a léamh, nó nach raibh sé suimiúil, nó corraitheach, ar bhealach ar bith, agus bhí roinnt léirmheasanna eile a cháin an leabhar as a ionsaithe ar an Eaglais Chaitliceach. Nuair a chuir mé na léirmheasanna sin uilig le chéile, tuigeadh dom, nach raibh ach bealach amháin le scil ar bith a bhaint as an scéal seo, agus b’in tabhairt faoin leabhar a léamh mé fhéin. Níl an leabhar fhéin chomh daor sin ar fad, nó níl air ach £10.99 (Sterling), agus is leabhar toirtiúil go leor é, nó tá 454 leathanach ann, agus é roinnte i gcúig chaibidil is céad, maraon le Réamhscéal agus Iarscéal. Tá an stíl gonta, soiléir, spreagúil, mealltach.
Frithchaitliceach?
Agus céard faoi na léirmheastóirí adúirt go raibh an leabhar frithchaitliceach?
Bhuel, níl dabht ar domhan ann, ach go gcuirfeadh leagan amach agus cur chuige an údair isteach to mór orm fhéin, mar Chaitliceach, dá nglacfainn leis, go raibh sé ag iarraidh a chur ina luí orm, go raibh iomlán na fírinne á léiriú sa scéal seo, nó mar is eol daoibh uilig, faoin am seo, is duine mé, ar cuireadh léann an tsagairt air! Ach sin ráite agam, agus má ghlactar leis an scéal ar fad mar fhinnscéal a shníomhann an t-údar ildánach seo thart ar imeachtaí na hEaglaise sin, thar thréimhse bhreis is míle bliain, ansin, is féidir le Caitliceach é a léamh chomh maith le duine ar bith eile. Ach an méid sin ráite agam, tháinig mé fhéin chuig pointe áirithe sa scéal, agus bhé mé ar tí an leabhar a chur ar leataobh, agus fáil réidh leis, nó tuigeadh dom, go ndeachaigh sé thar fóir ar fad leis an scéal faoi phósadh ár dTiarna, faoi naofacht Mháire Magdalene, agus faoi choirpeacht agus caime na hEaglaise Caitlicí, ach níor dhein mé rud ar an bhfonn sin, agus lean mé orm go críoch an scéil, agus ag an bpointe seo, is féidir liom a rá anois, gur beag leabhar a léigh mé, le tamall maith anuas, a bhí chomh corraitheach, spéisiúil, lán teannais, greamaitheach, leis an úrscéal mór-ráchairte seo le Dan Brown.
Eachtra sa Louvre
Ach, b’fhéidir ag an bpointe seo, nárbh olc an smaoineamh é, rud eicínt a rá faoin scéal fhéin, nó nach é sin atá idir chamáin agam i ndáiríre anseo. Bhuel, tosaíonn an scéal seo in Iarsmalainn an Louvre i bPáras na Fraince, mar a bhfuil Coimeádaí na hIarsmalainne díreach tar éis a scaoilte, ach leis an Iarsmalainn a chosaint, tarraingíonn sé pictiur le Caravaggio anuas den bhfalla, rud a chuir na cloig fógartha a mbuaileadh, agus a tharraing na geataí cosanta anuas, le seoda luachmhara an ionaid sin a chosaint ar robáil. Agus sin déanta aige, thit sé ina phleist ar an urlár.
As he had anticipated, a thundering iron gate fell nearby, barricading the entrance to the suite. The parquet floor shook. Far off, an alarm began to ring.
The curator lay a moment, gasping for breath, taking stock. I am still alive. He crawled out from under the canvas and scanned the cavernous space for somewhere to hide.
Ach bhí sé fánach aige, nó ní raibh a leithéid le fáil, agus ba ghearr gur ghlaoigh an gunnadóir air, agus d’fhógair air gan bogadh as an áit ina raibh sé.
“Now tell me where it is”
Dúirt an Coimeádaí nach raibh a fhios aige céard a bhí i gceist ag an mbánaí mór millteach fir, a bhí ag breathnú air trí gheataí dúnta na hIarsmalainne. Ar deireadh áfach, lig an Coimeádaí air go raibh sé ag géilleadh don mbánaí sin, agus thug eolas bréagach dó. D’imigh seisean go sásta, ach bhí Jaques Sauniere, an Coimeádaí, fágtha, agus é ag saothrú an bháis, ansin ina aonar ar an urlár.
Rún á chosaint
Theastaigh uaidh eolas rúnda a thabhairt dá ghariníon, Sophie Neveu, nó bhí a fhios aige go mba shaineolaí ise i bhfuascailt códanna, agus dá bhrí sin, d’éirigh leis dóthain eolais a chur ar fáil di, sa chaoi go bhféadfadh sise, i gcomhar leis an Symbologist cáiliúil, Robert Langdon, ó Mheiriceá, go bhféadfaidís an t-eolas rúnda úd a fhionnadh agus a chosaint.
Ach cén rún atá i gceist sa scéal seo, an ea?
Bhuel, nár chualamar uilig scéalta iomadúla faoin “Holy Grail” ar chaith Ridirí a ndúthracht, ar a thóir, sna Meánaoiseanna. Ach sa scéal seo, baineann an t-údar cupla ciall as an “Grail” céanna sin. Ach fágfaidh mé an scéal sin fút fhéin.
Ba é an Caiptín Bezu Fache, an lorgaire i bhí i gceannas na bhfiosruithe, agus tuigeadh dósan, go mba é an Meiriceánach, Langdon, a mharaigh Sauniere, cé nár lig sé tada air le Langdon.
“The Priory of Sion”
Tugann an t-údar ansin eolas dúinn faoi “The Priory of Sion”, cumann rúnda a bunaíodh san Eaglais, thart ar an mbliain 1099, le doiciméid agus eile, a fuarthas i bhfolach faoi Theampall na nGiúdach in Iarúsailéim, a scriosadh ag lucht na gCrosáidí, thart ar an am sin. Tugtar le tuiscint dúinn, go millfeadh an t-eolas a bhí sna doiciméid chéanna sin, go millfeadh sé an Eaglais fhéin, agus dá bhrí sin, thug únéireacht na rún sin cumhacht thar chuimse dóibh siúd a raibh a leithéid ina seilbh acu. Ach, bhí dhá thaobh ar an scéal seo, nó bhí daoine ann, a cheap nár chóir na doiciméid úd a choinneáil faoi rún, ach gur chóir iad a chur i mbéal an phobail, mar adéarfá, fad is a bhí daoine eile ag maíomh, nár chóir na rúin sin a scaoileadh go deo na ndeor. B’é an fáth ar bunaíodh an Priory, nó leis na rúin a choinneáil os íseal. Anois, tharla go raibh daoine, mór le rá, i gceannas ar an bPriory céanna sin, daoine mar Isaac Newton, Botticelli, Victor Hugo agus Leonardo da Vinci. D’éirigh le da Vinci cuid de na rúin sin a chur isteach, i ngan fhios, i gcuid dá shaothar, go háirithe sa phictiúr den tSuipéar Deiridh, agus i gcuid eile acu, freisin. Anois, níl mise ag dul ag milleadh an scéil ortsa, nó fágfaidh mé fút fhéin é, chuile shórt a fháil amach duit fhéin, tríd an leabhar corraitheach seo a léamh.
Thuig Sauniere go mba shaineolaí í a ghariníon i gcúrsaí códanna a bhriseadh, agus dá bhrí sin, d’fhág seisean mám códanna ina dhiaidh, códanna a tuigeadh dó a bheith doscaoilte ag éinne eile, sa chaoi go bhféadfadh sise, i gcomhar leis an Meiriceánach, teacht ar a rún. Ach ar an dtaobh eile den scéal, bhí fórsaí eile ag iarraidh an rún sin a fháil, ar mhaithe leo fhéin, agus i measc na bhfórsaí sin bhí Opus Dei, agus an Staraí Sasanach, Sir Leigh Teabing.
Léitheoir faoi gheasa
Sa scéal seo, éiríonn leis an údar an léitheoir a chur faoi gheasa i dtús an scéil, agus ansin ón bpointe sin amach, ní thugann sé deis ar bith don léitheoir céanna sin éaló ó dhraíocht a scile mar scéalaí, go dtí an líne dheiridh den leathanach deiridh, agus bíodh nach mó ná sásta a bheinn fhéin leis an gcaoi a mhaslaíonn an scéal fréamhacha agus bunfhírinní an Chreidimh Chaitlicigh, ag an am gcéanna, ní féidir a shéanadh, gur scéalaí draíochta, ildánach é, Dan Brown, a bhfuil scileanna gan teorainn aige i mbun na ceirde sin. Ach fútsa atá sé anois chuile dheoir a fháisceadh as an scéal iontach seo.
Peadar Bairéad.
by Peter Barrett | 2017/04/04 | Uncategorized
Fís an Cheiltigh
Peadar Bairéad
.
The Dream of the Celt….le….Mario Vargas Llosa
.
Gafa i bPentonville
I bPeiriú a rugadh an t-údar seo sa bhliain 1936. Tá cáil idirnáisiúnta bainte amach aige mar úrscéalaí, agus bronnadh Duais Nobel sa Litríocht air, sa bhliain 2010. Deirtear ar chlúdach cúil an leabhair seo….
“Casement was feted as one of the greatest humanitarians of the age. Now he is about to die ignominiously as a traitor.”
Is dócha go bhféadfá a rá, gur ar na tairní sin a chrochann Mario Vagras Llosa bunús an úrscéil seo faoi Ruaidhrí Mhac Easmainn. Ba í Edith Grossman a d’aistrigh an leabhar seo go Béarla.
Tosaíonn an scéal agus Casement ina phríosúnach i bPríosún Phentonville, i Samhradh na bliana 1916, agus é ag fanacht ar a choinne leis an gcrochadóir, nó bhí sé daortha chun a chrochta, agus bíodh go raibh sé ag fanacht ar fhreagra na n-údarás ar a iarratas ar thrócaire, tuigeadh dá lán nach bhfaigheadh sé, i ndeireadh na preibe, ach an t-eiteachas.
Cuireann na t-údar síos i dtosach ar óige Roger, agus mar a d’fhás sé suas sa tír seo. Agus bíodh gur rugadh i mBaile Atha Cliath é, rómhair sé leis an gcois eile, nó féach mar a chuireann an t-údar é…
“…he took for granted what his father, Captain Roger Casement, who had served…in India, had inculcated in him: his true birthplace was County Antrim in the heart of Ulster, the Protestant and pro-British Ireland where the Casement line had been established since the eighteenth century.”
Fuair an t-athair sin bás den eitinn sa bhliain 1876, agus ó tharla go raibh an mháthair básaithe cheana féin, fágadh Roger óg ina dhílleachta, agus gan é ach dhá bhliain déag d’aois. D’fhás agus d’fhorbair sé, agus ar ball, chaith sé seal ag déanamh taighde ar iompar na nEorpach sa Chongo, go háirithe dhírigh sé a aire ar iompar Leopold na Beilge, agus an chaoi ar bhain seisean agus Eorpaigh eile, sochar as allas agus as feoil na ndúchasach sa tír sin. B’uafásach go deo an scéal a bhí le hinsint aige ar deireadh thiar, nuair a bhí a ghnó sa Chongo críochnaithe aige.
Putumayo Pheiriú
Faoi mar a insíonn an t-údar scéal Roger, filleann sé, gach re seal, ar a chruachás i bpríosún, agus é ag fanacht ar scéal ó na h-údaráis, cé acu a raibh siad sásta an bhreith bháis a loghadh dó, nó nach raibh, agus ansin, leanann sé ar aghaidh leis an scéal, ag cur síos ar an gcarn oibre a dhein Mac Easmainn ar son dhúchasaigh na Congo, agus ar son mhuintir Amazonia freisin. Ba mhór an oscailt súl é do chiníocha sibhialta an Iarthair, ach go háirithe, tráth chuala siad faoi’n leatrom agus faoin éagóir uilig a bhí á ndéanamh ina n-ainm siúd, i bPutumayo Pheiriú agus sna dúthaigh iargúlta sin Amazonia.
Ba dhian an praghas a dhíol sláinte agus aigne Ruaidhrí fhéin, fad is a bhí an taighde sin á dhéanamh aige ar an mí-úsáid a tugadh do na ciníocha céanna sin. Ach, gan dabht ar domhan, d’aithin an saol mór sibhialta an gar gan áireamh a rinne sé dóibh, agus moladh go hard na spéire é mar an daonchara ba mhó a mhair lena linn. Dá chomhartha sin, bhronn an Impireacht fhéin gairm Ridire air, agus cheapfá go mbeadh an saol mór ar a thoil aige feasta, ach ní mar a shíltear a bhítear go minic, nó ag an bpointe sin, gabhadh in eangach greamaitheach na náisiúntachta Éireannaí é, mar b’fhacthas dó, go raibh éagóir agus leatrom á ndéanamh ar a chine fhéin freisin, agus gur chóir dósan rud eicínt a dhéanamh faoi. Rud a dhein. Ach gabhadh ‘in flagrante’ é ar chósta Chiarraí agus chuir sin, agus poibliú a dhialanna, na tairní deiridh ina chónra.
An-leabhar, an-léamh, ina gcuireann an t-údar faoi gheasa sinn, lena scil, lena scéal, agus lena thuiscint ar stair na tréimhse sin.
.
English 
Gaeilge