le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
I mBéal an Phobail
Peadar Bairéad
.
“Ciorclán 44/07”
Nach beag Gaeilgeoir sa tír, faoin am seo, nár chuala trácht eicínt ar an gCiorclán cinniúnach sin, 44/07, agus murar chuala, chuile sheans go gcloisfidh siad faoi, sna laethe atá romhainn amach.
Céard é fhéin, an ea?
Ciorclán a sheol an tAire Oideachais agus Eolaíochta chuig na Scoileanna lán-Ghaeilge, tamall ó shin, ag cur ar a súile dóibh, nach mbeadh sé ceadmhach feasta, luath-thumoideachas iomlán sa Ghaeilge a úsáid i ranganna naíonán sna Scoileanna Gaeltachta agus sna Scoileanna lán-Ghaeilge. Ní call dom a rá, go gcuireann údaráis na Scoileanna céanna sin go tréan i gcoinne chinneadh úd an Aire.
Why?
Tuige ar fhógair an tAire an cosc sin ar an luath-thumoideadhas, má sea?
Bhuel, i ráiteas chuig an nuachtán Ghaeilge, Foinse, thar cheann an Aire, a ndéantar tagairt dó in alt le Máire Ní Chiaráin, sa pháipear sin, dúradh…..
“Research shows that children in disadvantaged areas, including some who enrolled in Gaelscoileanna, have language deficits in their mother tongue, English.”
Níltear cinnte anois cén “Research” atá i gceist ag muintir an Aire sa ráiteas céanna sin, agus fiú má tá “language deficits” ag naíonáin i limistéir mhíbhuntáisteacha, faoi mar a deirtear sa ráiteas sin, níl baint ar bith aige sin le polasaí tumoideachais na Scoileanna lán-Ghaeilge, agus i gcás na “some who enrolled in Gaelscoileanna” níl cruthú ar bith ann, go gcuirfeadh sin lena “Deficits in their Mother tongue, English,” nó ní bheadh siad ag gabháil don “Mother Tongue” úd, fad is a bheadh siad tumtha sa chéad teanga oifigiúil, agus dá n-éireodh leo sa Ghaeilge, nár mhór an misneach a thabharfadh sin dóibh, nuair a thabharfadh siad faoin mBéarla, ar ball.
“Tumoideachas”
Ach, ar eagla na heagla anois, nár chóir a fhiafraí faoi mhíniú an téarma sin, tumoideachas?
Cinnte ba chóir, agus go bunúsach, is é atá i gceist sa téarma sin nó, ar theacht isteach don naíonán sa Ghaelscoil, go dtumtar é i meán na Gaeilge, sa chaoi nach mbíonn le clos aige, ó thús deireadh an scoil-lae ach an sprioctheanga sin amháin.
An éiríonn leis an modh múinte sin?
D’fhéadfá a rá go n-éiríonn, mar is cuimhin liom fhéin, nuair a bunaíodh Ghaelscoil Osraí, anseo i gCill Chainnigh, roinnt mhaith blianta ó shin anois, agus tar éis don scoil sin bheith á seoladh, thart ar ráithe, tugadh cuireadh dhom teacht isteach ar chuairt chucu. Chuaigh mé isteach, agus dár ndóigh, ní raibh mé ag ceapadh go mbeadh mórán dul chun cinn déanta ag na páistí sin sa Ghaeilge, tar éis an méid sin ama. Bhuel, ba bheag nár baineadh an chaint díom, nuair a chuala mé na páistí sin ag spalpadh na teanga go deas, líofa, nádúrtha, i gcomhrá, i ndráma, in aithriseoireacht, agus i gcluichí, faoi mar ba í an Ghaeilge a dteanga dhúchais. Labhair mé leo, agus labhair siad liom, agus ní raibh amhras ar bith ormsa, ach gur éirigh go seoigh leis an luath-thumoideachas iomlán, cumas labhartha na teanga a thabhairt do na páistí céanna sin.
Second Thoughts
Déarfainn fhéin gur chóir don Aire an ciorclán sin, 44/07, a aistharraingt, agus ligint do Bhoird Bhainistíochta na Scoileanna lán-Ghailge deighleáil leis an bhfadhb seo, toisc gurbh iadsan is fearr a thuigeann riachtanais na Scoileanna céanna sin.
Molaim an tAire as a bheith sásta súil ghéar a choinneáil ar chúrsaí dá leithéid, agus as a bheith sásta freisin, gníomhú chun leasa na nGaelscoileanna, faoi mar a chonacthas disi é, ach sa chás seo, b’fhéidir gurbh fhearr di fanacht ar an dara scéal, sára ndéanfadh sí a breith a thabhairt, agus polasaí chomh tábhachtach le seo a athrú.
Tugaim faoi deara freisin, go bhfuil ráiteas eisithe ag Iar-Uachtaráin, agus ag Uachtarán an Chonartha, ag moladh don Aire an ciorclán úd, 44/07, a tharraingt siar, agus nach é an scéal céanna ag lucht stiúrtha na Scoileanna lán-Ghaeilge fhéin é.
B’fhiú dúinn uilig, agus b’fhiú don Aire freisin, aird a thabhairt ar mholadh na ndaoine sin.
.
.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
I mBéal an Phobail
Peadar Bairéad
D’imigh sin is tháinig seo
.
Nuair a bhreathnaím thart orm, sa lá atá inniu ann, agus nuair a thugaim faoi deara, na hathruithe ollmhóra uilig atá tagtha ar an saol, ó bhí mise im’ ghasúr agus mé ag fás suas in Iorras na nIontas, samhlaítear dhom, gur beag duine geal a tháinig trí athruithe chomh mór sin lena linn.
“Tuige sin?” adéarfadh duine, b’fhéidir.
Toisc go raibh an saol as ar fáisceadh mise gar go maith do shaol na meánaoiseanna, agus ar an ábhar sin, bhí turas na gcéadta bliain le taisteal agamsa, le bogadh isteach i ndomhan iontach, draíochta, na ré seo ina mairimid anois.
“B’fhéidir gur mhaith leat spléachadh a thabhairt dúinn ar an gcineál saoil a bhí i dtreis, tráth raibh tú id’ bhunóc, tarraingt ar cheithre scór bliain ó shoin anois?”
Ní raibh mé ach ag fanacht le gaoth an fhocail! nó, mar is eol do chách, is breá go deo le mo leithéidse bheith ag insint, agus ag snasú scéalta a óige.
Saol eile ar fad
Saol difriúil ar fad a bhí ann an tráth sin, agus tá sé beagnach dodhéanta comparáid ar bith a dhéanamh idir an dá shaol sin, nó bhí saontacht, simplíocht, agus soineanntacht, ag baint le pobal na ré sin. Bhí siad bocht, ó thaobh gustail de, i gcomparáid le pobal an lae inniu, ach ó tharla go raibh chuile dhuine chomh bocht lena chéile, níor thug éinne a bhochtaineacht fhéin faoi deara. Ba bheag a bhí uathu le blas a chur ar chúrsaí a saoil. Braoinín tae, gráinnín siúicre, agus ruainnín tobac! agus d’fhéadfaidís iad siúd a cheannach le toradh na feirme; sicíní, uibheacha, nó párdóg prátaí; agus gan le déanamh acu ach a leithéid a dhíol le fear an tsiopa. Ní raibh innealra le cabhrú leo amuigh sna goirt ach ag an gcorrdhuine, agus má bhí sclábhaíocht le déanamh, dhéanaidís fhéin é, leis an spád, leis an speal, leis an sleán, nó leis an sluasaid fiú. Ní call dom a rá, go mbíodh asail acu, agus capall, fiú, ag an gcorr dhuine, agus bhainfí úsáid as na na créatúir chéanna sin, le móin agus féar a tharraingt chun na hiothlainne, agus le treabhadh nó fuirse a dhéanamh, agus ar deireadh thiar, nárbh é an capall a tharraingíodh na cónraí ar chairt chun na reilge dóibh.
Leas Farraige
Ó tharla go raibh cónaí ormsa in aice na farraige, bhí dlúth-bhaint againne leis an bhfarraige chéanna sin. Bhaintí leas ar na carraigreacha cois trá, le linn rabhartaí móra an Earraigh, sea, agus uaireannta, thagadh an leas farraige céanna sin isteach le tonn, agus ní bhíodh le déanamh ag daoine ansin, ach dul agus é a tharlú leo abhaile, le cur ar phrátaí, nó ar mhóinéir, agus ba dheacair an leas farraige céanna sin a bhualadh sa chré ghainmheach, a bhí coitianta sa dúiche sin. Tráth eile, dhéanfaí faochóga, báirneacha, cluisíní agus a leithéid a phiocadh cois trá, len iad a dhíol, sea, agus sleabhac agus carraigín mar a gcéanna, nó b’fheamainn inite iad na hearraí sin, a raibh an-ghlaoch orthu sna bailte móra timpeall, ag an am.
Ceilp freisin!
Sea, agus cá bhfágfainn an cheilp? Nó san Earrach, nuair a chaití slata mara agus agus leathach, ina bpoirt, isteach ar na tránna sa timpeall, thagadh daoine, leis na hearraí sin a chur ar bruach, agus a chur in airde ar fhallaí ísle, a thógadh siad in aice na duirlinge, len iad a thriomú, agus ar ball ansin, i dtús an tSamhraidh, dhéanaidís na hearraí céanna sin a dhó ansin os cionn na mara móire. Nach againne, gasúir, a bhíodh an spórt agus an spraoi ansin, agus muid ag tabhairt lóin chuig na daideanna a bhíodh ansin, i mbun na dtinte, agus muidinne ag rith tríd na múrtha toite agus deataigh, a dhalladh sinn, agus thaitníodh an boladh iontach sláintiúil a thagadh ó na tinte céanna sin thar barr linne. Ach ní ar mhaithe le spórt nó spraoi a chur ar fáil dúinne a dhéantaí an cheilp sin a dhó, níorbh ea muis! ach lena dhíol leis na Francaigh, a thagadh go hIorras, chuile bhliain, leis an earra sin a cheannach, nó bhí an-ghlaoch air thall, le híodaín a dhéanamh as.
Tithe agus eile
Sea, agus céard faoi na tithe a bhí ag daoine an tráth úd, in Iorras thiar?
Tithe ceann tuí, den chuid ba mhó, a bhí in úsáid i measc phobal Iorrais, na laethe úd, agus ní call dom a rá, nár thithe ró-mhóra a bhí iontu. Bhí iontu, seomra ollmhór, a d’fheidhmíodh mar sheomra suí, mar sheomra bia, mar phárlús, agus mar chistin ag an am gcéanna, agus chomh maith le sin, bhíodh seomra codlata nó dhó iontu freisin. De ghnáth, chodlaíodh na tuismitheoirí i gcailleach shúgáin sa chistin, cóngarach don tine. Aoldaite ar an dtaobh amuigh agus ar an dtaobh istigh a bhídís, agus de ghnáth, ní bhíodh iontu ach fuinneoga an-bheaga, agus d’dhéadfá a rá, gurbh é córas na dtiarnaí talaimh a d’fhág tithe dá leithéid ag pobal Iorrais an tráth sin.
Ach b’fhéidir go dtugann sin spléachadh eicínt dúinn ar an gcineál saoil a bhí sa treis, an tráth úd, agus nuair a bhreathnaím ar shaol an lae inniu, feictear dom go mba iontach iad na hathruithe atá tagtha ar an saol, le mo linnse, agus ní chuireann cúlú eacnamaíochta an lae inniu as dom in aon chor, nó is mór an dul chun cinn atá déanta ag an dtírín s’againne ó bhí mise i mo ghasúr, agus gan dabht ar domhan, éireoidh linn teacht i dtír arís, i ndiaidh dúinn na ndeacrachtaí seo uilig a chloí.
.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
Dialannaí cáiliúil eile
.
Is dócha go bhfuil sé ag tarraingt ar thriocha bliain ó shoin anois, ó scríobh mé píosa sa Kilkenny People faoi Dhialannaí cáiliúil Chalainn, Amhlaoibh ildánach Ó Súilleabháin. Tharla go raibh mé tar éis léacht a thabhairt, anseo sa Chathair Álainn, faoi shaol agus faoi shaothar an Dialannaí cháiliúil chéanna sin, ag an am, agus theastaigh uaim cuid den eolas a bhí bailithe agam, a roinnt ar mo chuid léitheoirí anseo i gcolúin an Pheople. Is minic a thagann cuimhní na laethe iontacha, do-dhearmadta, sin ar ais chugam, agus mé ag fánaíocht liom síos bóithríní na cuimhne, agus cuireann sé ionadh an domhain orm, go raibh an Dialannaí céanna sin, chomh hildánach is a bhí. B’fhear é, a raibh taighde agus staidéar déanta aige ar a theanga dhúchais, b’fhear é freisin, a raibh meas an domhain air, mar fhear gnó, agus mar fhear a raibh tionchar agus saineolas aige ar chúrsaí sóisialta, agus polaitíochta, a linne, sea, agus tabhair faoi deara freisin, an t-eolas uilig sin a bhí aige faoi chúrsaí aimsire agus a leithéid. Ní náire ar bith dúinn a bheith bródúil, agus mórtasach, as Amhlaoibh s’againne.
An Dara Dialannaí
Ach sin ráite, agus admhaithe, níor chóir dúinn, ach oireadh, dearmad a dhéanamh ar Dhialannaí eile, a tháinig chugainn isteach ón dtaobh amuigh freisin, agus a chaith seal maith, tairbheach, taitneamhach, dá shaol inár measc anseo sa Chathair Álainn, agus ní gá a rá, ach oireadh, go raibh mórtas an domhain ar an údar cáiliúil céanna sin, as a ghaol agus a cheangal le Cill álainn Chainnigh. Ní gá a rá, go raibh cónaí air fhéin is ar a Mham anseo, thar bhlianta fada, agus nach iomaí sin tagairt le fáil ina chuid scríbhinní ar Chathair seo a dhídine, agus nár bhronn Bardas na Cathrach s’againne ainm an údair sin ar ionad faoi leith anseo sa Chathair Álainn. Ní gá dhom a rá, gurb é Dónall séimh Mac Amhlaigh atá i gceist agam anseo.
Alt sa “Times”
Is é a chuir ag tochrais ar an gceirtlín seo mé, an babhta seo, nó alt a léigh mé sa Times, i Mí Lúnasa seo ghabh tharainn, alt le Ciarán Ó Cualáin atá i gceist agam.
Cuireann Ciarán síos ina alt ar an chaoi ar chuir sé fhéin aithne ar shaothar Dhónaill, a chéaduair. Oíche Nollag a bhí ann, agus bhí Ciarán agus a athair ag siopadóireacht i mbaile mór an Longfoirt, nuair a casadh fear breá scafánta orthu, agus chuaigh athair Chiaráin agus an fear strainséartha seo i mbun chomhrá. Ar baillín beag, chuir an t-athair an fear sin in aithne do Chiarán, agus d’inis dó, go mba dhuine de na charachtair i nDialann Deoraí le Dónall Mac Amhlaigh é. B’fhear as Conamara é, a chaith seal i mbun oibre i Sasana, toisc nach raibh a leithéid ar fáil go héasca sa tír seo, ag an am. Bhí Dónall sna triochaidí nuair a chuir sé an saothar sin de, i 1960.
Sár-údar Connachtach, faoi dheireadh
Is cuimhin liom fhéin go maith an t-áthas agus an mórtas a bhí orm fhéin tráth léigh mé an saothar sin, ag an am. Ar deireadh thiar, dár liom, bhí sár-údar Connachtach dulta i mbun pinn, agus bhí úire, nádúrthacht, agus dáiríreacht, ag baint lena shaothar. Bhí boladh na fírinne, sea, agus blas na dáiríreachta, le fáil uaidh, agus chomh maith le sin, thóg an saothar ár gcroí, toisc go bhféadfadh muid bheith ag súil le tuilleadh fíoruisce a tharraingt as an dtobar nua seo, a bhí fionnta againn. Sea, agus bhí an ceart againn sa mhéid sin, nó chuir Dónall s’againne suas le deich leabhar iontacha ar fáil dúinn idir sin agus lá a bháis.
Tuairim Chiaráin
Ach le filleadh ar an alt úd le Ciarán Ó Cualáin, níor chóir dom an píosa seo a chríochnú gan tagairt a dhéanamh dá thuairim ar Dhialann Deoraí. Féach mar a chuir sé é…
“Cuntas lom macánta atá ann ar shaol a chaith na mílte Éireannach i Sasana – na fir ag náibhíocht, ag tarraingt biatais, ag leagan ráillí nó ag tógáil tollán don iarnród; na mná ag obair mar bhanaltraí, mar chailíní aimsire is mar chúntóirí siopaí.
Sclábhaíocht ar bun ag go leor acu is iad ag cabhrú le hatógáil na tíre sin tar éis scrios an chogaidh.”
Bhíodh an leabhar sin ar chúrsa na hArdteistiméireachta tráth, ach ní hamháin nach bhfuil a leithéid sin fíor a thuilleadh, ach is dócha go bhfuil an leabhar fhéin imithe as cló faoi seo.
Is é mo thuairim fhéin, gur caitheadh go dona le Dónall s’againne, duine de na scríbhneoirí ab fhearr a chothaigh stíl, agus cur-chuige, dá chuid fhéin, sa bhfichiú haois. Bhí plean aige triológ a scríobh ag cur síos ar shaol ár n-imirceach i Sasana, lena linn, ach tar éis dó an chéad leabhar den triológ sin a chur i gcló, agus tar éis an chaoi ar caitheadh leis, shocraigh sé gan dul níos fuide leis an dtionscadal sin.
Caithfidh mé a admháil go mothaimid Dónall uainn anseo sa Chathair Álainn, nó ba dhuine dínn fhéin é, agus bhí séimhe, nádúrthacht, dáiríreacht, agus greann, fite fuaite ina phearsa, agus ina theacht i láthair, sa chaoi go raibh sé éasca, comhrá agus seanchas a dhéanamh leis. Áit ag bord an Tiarna go raibh aige anois agus i dtólamh.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
I mBéal an Phobail
Peadar Bairéad
.
Conradh Lisboa
Nach beag duine a chasfadh ort, sa lá atá inniu ann, nach bhfuil Conradh Lisboa, nó an “Lisbon Treaty” ag teacht idir é fhéin agus codladh na hoíche, agus caithfidh mé a admháil, gurb é an dála céanna agam fhéin é. Fiú, nach bhfuil an t-ábhar céanna idir chamáin ag madraí an bhaile fhéin, na laethe seo, gan tagairt ar bith a dhéanamh do na Cait! Agus nach bhfuil sé nádúrtha go maith an cheist a chur ar an bhfear abhus, agus ar an mbean thall, tuige gur mar sin atá? Sea, ach mar adeireadh an tseandream fadó, is fusa go mór ceist a chur ná ceist a fhreagairt! Ach sin ráite againn, caithfidh muid tabhairt faoi fhreagra na ceiste céanna sin a lorg.
Early Days
Ó laethe Chonradh na Róimhe, sa bhliain 1957, i leith, tá náisiúin na hEorpa ag iarraidh úmacha ciallmhara a chur ar thíortha na Mór-Roinne céanna sin, ionas go mbeadh a gcur le chéile, i ndomhan an lae inniu, ábalta cumhacht agus tionchar a chur in áirithe dóibh i measc Chumhachtaí Móra an Domhain. Chuige sin, d’éirigh leo Aontas Eacnamaíoch a fhorbairt, i dtosach, agus ar ball, nuair a bhí sin curtha i gcrích acu, chuireadar rompu ansin na náisiúin uile san Aontas sin a chur ar chomhtharraingt, agus chuige sin, bheartaigh siad ar a gcórais airgeadais a aontú, agus chuige sin, bhunaigh siad an Euro, sa chaoi go mbeadh ar chumas bhaill an Aontais Eorpaigh gnó eatarthu fhéin a dhéanamh, gan stró, gan trioblóid, in aon tír san Aontas, gan a bheith orthu a gcuid airgid a athrú ó chóras airgeadais amháin, go córas eile, rud a bhí costasach, agus trioblóideach.
Enter the Euro!
D’éirigh leo Córas an Euro a chur in úsáid tríd an Aontais frí chéile, geall leis, i dtús an aonú haois fichead. Roimhe sin ar fad, dár ndoigh, d’éirigh leo cearta oibre, agus cead taistil, a chur in áirithe dá Saoránaigh, i dtír ar bith san Aontas, a thogróidís, dá n-éireodh leo post a fháil sa tír sin. Cuireadh cáineacha importála ar ceal freisin, i measc thíortha an Aontais. Rinneadar chuile iarracht ar na rialacha céanna cánach agus pá a shocrú don Chomhphobal uilig, agus tríd is tríd, d’éirigh leo sin a chur i gcrích.
D’éirigh le hÉirinn, an Danmhairg, agus an Ríocht Aontaithe, fáil isteach san Aontas, lá Coille na bliana 1957. Agus níl dabht ar domhan, ach go ndeachaigh sin go mór chun tairbhe na tíre seo, san idirlinn, agus gan sin, chuile sheans nach mbéarfaí an Tíogair Ceilteach abhus, ar ball.
Ach nuair a bhí sin uilig, agus tuilleadh maith mór eile, curtha i bhfeidhm acu, ina gcríocha, fós, ní raibh siad sásta, nó leath-shásta fhéin, mar theastaigh uathu go bhféadfaí an Comhaontas a fheidhmiú, faoi mar ba Aonad Polaitíochta amháin é, agus chuige sin, rinneadh iarracht cheana, le linn d’Éirinn bheith sa diallait, agus Bertie s’againne sa chathaoir, rinneadar iarracht ar Chonradh, a d’oiriúnfadh dá mian, a dréachtú, agus a achtú, ach, bíodh gur aontaigh ceannairí na dtíortha éagsúla san Aontas, go mbeadh an Conradh céanna sin chun a sásachta-san.
Rejection!
Nuair a leagadh os comhair phobail na Fraince, agus na hOllainne é, i bhfoirm Reifrinn, dhiúltaíodarsan dó, scun scan, agus b’in sin. Níor shásaigh sin Údaráis an Aontais Eorpaigh áfach, nó má dhiúltaíonn tú do thairiscint áirithe dá gcuid, is é a dheineann siad ansin, nó an thairiscint chéanna a leagan os do chomhair arís, ach é a bheith gléasta i gculaith difriúil an dara babhta! Mar sin, le linn don Phortaingéil bheith sa diallait, chuireadarsan leagan eile de Chonradh Átha Cliath os comhair Údaráis an Chomhaontais, agus glacadh go forleathan, i measc na gCeannairí, leis an leagan sin, ach an babhta seo, níor cuireadh os comhair na vótóirí i dtír ar bith é, i bhfoirm Reifrinn, ach i gcás amháin, sé sin, i gcás na hÉireann, toisc go leagann an Bhunreacht s’againne síos é, nach féidir glacadh le Conradh dá leithéid, gan é a chur i láthair an phobail, i bhfoirm Reifrinn, i dtosach. Sin an fáth go mbeidh deis ag pobal na tíre seo glacadh leis, nó diúltú dó, sa Reifreann a eagrófar anseo, i Mí an Mheithimh.
Don’t Knows
I láthair na huaire seo, deir bunús ár vótóirí nach dtuigeann siad mórán faoin gConradh nua seo, Conradh Lisboa, agus dár ndóigh, más amhlaidh atá an scéal acu, is féidir a bheith cinnte, go vótáilfidh a mbunús san i gcoinne Chonradh Lisboa. Anois, is féidir glacadh leis, go bhfuil na Páirtithe Polaitíochta uilig, taobh amuigh de Shinn Féin, i bhfábhar an Chonartha, ach má tá fhéin, tá roinnt áirithe dá mbaill nach bhfuil sásta glacadh le treoir a gceannairí, sa chás áirithe seo.
Tuige? adéarfadh duine b’fhéidir. Bhuel, tá lán a’ mhála de chúiseanna chuige sin acu. Deir daoine áirithe, go gcuirfidh an Conradh nua seo deireadh le Neodracht na tíre seo, neodracht a thug an tír seo slán ó shléacht agus ó anró an Dara Chogadh Domhanda. Deir daoine eile, go gcuirfeadh Cúirt an Aontais iachall orainn, glacadh le prionsabail áirithe morálta, nach rincfeadh go rithimeach le dearcadh, nó le meon, na muintire s’againne. Sea, agus táid ann freisin a déarfadh, nach dtabharfaí cead dúinn ár ráta íseal cánach corparáidí a ghearradh feasta, ach go mbeadh ar chumas “na mBoc Mór” san Aontas, crónán ar mhaithe leo fhéin, agus na cánacha sin a arú. Agus fiú, nach bhfuil daoine ann, nach mbeadh sásta in aon chor, ár gCoimisinéir a chailliúint ar feadh roinnt áirithe blianta, ar ár seal. Dár leosan, níl ansin ach an tús, agus ar ball, beifear ábalta fad a chur leis an téarma céanna sin.
Cast that vital vote
Ach, le críoch a chur leis an bpíosa seo, is dócha gur mhaith leat a fháil amach, céard tá beartaithe agam fhéin a dhéanamh. Bhuel, seo mar atá an scéal agamsa. Nuair a thosaigh mé ag smaoineamh ar an scéal seo, a chéaduair, tuigeadh dom, tar éis dom chuile shórt a chur san áireamah, dár liom, thuig mé go vótáilfinn TÁ, ach ansin, de réir mar a chuaigh cúrsaí chun tosaigh, agus de réir mar a rinne mé an scéal a phlé le daoine eile, thosaigh amhras ag teacht orm, agus ní raibh mé cinnte ansin céard a dhéanfainn. D’fhág sin, go raibh orm dul siar arís ar an scéal, agus tuilleadh eolais a fháil faoi chéard é go díreach a bhí sa Chonradh nua sin, agus sin an áit a bhfuil mé, i láthair na huaire seo. Tá mé i gcás idir dhá chomhairle, mar adéarfá. Níor mhaith liomsa aon chuid dár neamhspleáchas a ligean ar fán uaim, dá bhféadfainn greim dóide a choinneáil air. Nach gcaithfear ár stair a chur san áireamh, le teacht ar chinneadh cóir. Tá mé ag ceapadh, go bhfuil roinnt mhaith dár vótóirí sa chás céanna, agus is é mo ghuí, go mbeidh ar ár gcumas, teacht ar an gcinneadh ceart, nuair a chuirfidh muid an stróc sin roimh an TÁ, nó roimh an NÍL, lá úd na cinniúna, ar an dara lá déag de Mheithimh na bliana seo. Ach, an rud is tábhachtaí ar fad nó dul amach, agus do vóta a chaitheamh. Sin an daonlathas agat. Is dócha go bhfuil ár dtodhchaí ag brath ar thoradh an Reifrinn chéanna seo.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
I mBéal an Phobail
Peadar Bairéad
Caighdeán agus Teilifís
Nach minic a chloiseann muid daoine óga, ach go háirithe, ag maíomh gur chuala siad seo, nó go bhfaca siad siúd, ar an teilifís, agus sin á dhearbhú acu, faoi mar ba chruthú údarásach é sin go raibh an ceart acusan, toisc go bhféadfaidís an teilifís a lua mar fhoinse dá ndearcadh.
Ach an bhféadfá a bheith ag brath ar an bhfoinse chéanna sin mar bhuntobar gach eolais agus léinn?
Ní dóigh liom go bhféadfá.
Breathnaímis nóiméad ar fhuaimniú focal, agus ar bhlas na teanga. Nach minic, agus nach rí-mhinic a chloistear meancóg á dhéanamh ag an láithreoir, nó ag an léitheoir sna cúrsaí sin, sea, agus sin i gcás focail a úsáidtear go rí-mhinic freisin. Éist leis an gcaoi a fhuaimnítear focail Bhéarla, le, -ou-, iontu, mar shampla. In ionad an fhuaim –ou- a chlos, faoi mar a chloisfeá ó ghnáth-chainteoir Béarla, is é a chloistear ó dhaoine áirithe nó fuaim atá an-chóngarach don ghuta, -i-, agus in áit, -round-, a chlos, is amhlaidh a chloiseann tú fuaim atá an-chosúil le –rind-. D’fhéadfá roinnt mhaith fuaimeanna eile a phiocadh amach, fuaimeanna nach dtugtar Cothrom na Féinne dóibh, chhor ar bith. Éist le fuaimniú na bhfocal, –million-, Thomas, Fine Gael, Fianna Fáil, agus tuilleadh, i mBéarla, gan trácht in aon chor ar an bpraiseach a dhéanann corrdhuine den chorrfhocal Gaeilge a shleamhnaítear isteach i script láithreora, anois is arís. Nach minic a bhaintear siar as duine agus é ag éisteacht le láithreoir ag iarraidh – Bord Gáis – a rá, agus in ionad é a rá, faoi mar ba chóir, is é a thagann amach as a bhéal crampáilte nó..bird gash.. Sea, agus céard faoi na láithreoirí a labhraíonn leat trí fhiacla dúnta, agus iad ag iarraidh miongháire a dhéanamh leat ag an am gcéanna, lena gcuid fiacal snasta, bán, dírithe, a nochtadh os comhair an tsaoil mhóir? Á! Ná bí ag caint!
Ceisteanna Amaideacha!
Rud eile a chuireann déistean ormsa isea na ceisteanna amaideacha a chuireann láithreoirí áirithe ar a lucht éisteachta.
Bheul! Nach minic a chuirtear ceist amaideach ar an lucht féachana ar chlár teilifíse, agus duais míle Euro ag dul don té a bhuann an crannchur seo, nó tá’s ag an saol, gur chrannchur i mbréagriocht atá sna comórtais chéanna sin.
Céard faoi’n gcineál seo ceiste..
Cén t-ainm a thugtar ar dhuine a rugadh, a tógadh, agus a mhaireann, sa tír seo ‘gainne? Roghnaigh ceann amháin de na freagraí seo a leanas……..(a) Gael. (b) Sasanach. nó (c) Albanach.
Níl i ndáiríre i gcomórtais dá leithéid ach dallamullóg, nó is é atá á dhéanamh iontu, nó bob á bhualadh acu ar na húdaráis, sa mhéid go ligeann siad orthu go bhfuil scil riachtanach le ceisteanna dá leithéid a fhreagairt. Ní comórtas ceart atá i gceist ina leithéid de chás, nó is é atá ann, nó chrannchur, mar bheinn ag ceapadh, go mbeadh an freagra ceart ag chuile iarrthóir. Conas a phioctar an buaiteoir, má sea? Trí chrannchur, ’deile?
Ach, is dócha nach bhfuil sé ceadmhach crannchur a rith gan cheadúnas! Ó! Bhuel! Cuir síoda ar ghabhar……….
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
Nósanna labhartha
Ní gá a rá, go bhfuil tuilleadh geaitsí a chuireann le báiní mé, agus mé ag breathnú ar an dteilifís, gan trácht in aonchor orthu siúd, a labhraíonn chomh tapaidh sin, nach bhféadfadh duine ar bith, nó fiú an púca fhéin, aon scil a bhaint as a bhfuil idir chamáin acu. Tuigtear dóibh siúd go bhfuil dualgas orthu na focail a scaoileadh i dtreo a lucht éisteachta, faoi mar ba philéir as ineall-ghunna iad.
Agus mar bhuille scoir, céard faoi na láithreoirí a dhéanann chuile iarracht ar a lucht éisteachta a spreagadh i dtreo éirí amach, nó léirsithe, nó gníomhartha clampair? agus tá a leithéidí ann! Ní chuige sin a fhostaítear iad. Ní le mí-shásamh, nó le mí-ordú, nó le rí-rá, a leathadh i measc an phobail a roghnaíodh iad lena bpostanna dea-ioncaim a líonadh; ach le caitheamh aimsire, le siamsa, agus le heolas ar chúrsaí an tsaoil, a leathadh i measc an phobail. Sea, mh’anam, agus ní gá dul le gáirsiúlacht, le drúisiúlacht, nó le húsáid an F Mór fhéin, leis na haidhmeanna sin a thabhairt chun críche.
Sonas oraibh!
Gaeilge 
English