Tá an cogadh idir na Stáit Aontaithe, Iosrael agus an Iaráin ag dul i bhfad níos measa le seachtain anuas. Tar éis d’ionsaithe Iosraelacha bualadh ar mhórshaoráidí ola agus gáis na hIaráine ag South Pars agus Asaluyeh ar an 18 Márta, leathnaigh Tehran a cuid bagairtí go géar, agus thug sí foláireamh go bhféadfaí bonneagar fuinnimh na Murascaille san Araib Shádach, san UAE agus i gCatar a ionsaí. Chuir sé sin imní mhór ar fud an réigiúin, mar thug sé le fios go bhféadfadh an cogadh leathnú amach sa réigiún agus drochthionchar a imirt ar gheilleagar agus ar mhuintir an réigiúin, atá faoi scáth an chogaidh cheana féin.

Léirigh an Iaráin freisin go bhféadfadh sí bualadh ó achar fada nuair a scaoil sí dhá dhiúracán bhalaistíocha i dtreo bhunáit SAM-na Ríochta Aontaithe ag Diego Garcia san Aigéan Indiach. De réir tuairiscí, níor bhuail na diúracáin an bhunáit. Mar sin féin, neartaigh an eachtra an tuiscint go raibh an choimhlint ag leathnú agus ag éirí níos deacra a thuar agus níos deacra smacht a choimeád uirthi.

Ansin d’ardaigh an tUachtarán Trump na geallta arís. Thug sé rabhadh, mura n-osclódh an Iaráin Caolas Hormuz go hiomlán laistigh de 48 uair an chloig, go mbuailfeadh na Stáit Aontaithe cumhachstáisiúin na hIaráine. D’fhreagair an Iaráin lena bagairt féin, á rá dá ndéanfaí ionsaí ar a cumhachstáisiúin, go mbainfeadh sí díoltas amach ar chumhachtstáisiúin Iosrael agus ar shaoráidí cumhachta eile sa réigiún atá ceangailte le bunáiteanna SAM.

Ansin, beagnach chomh tobann céanna, ba chosúil go raibh Trump ag tarraingt siar. Ar an 23 Márta, dúirt sé go raibh comhráite “an-mhaith agus torthúil” ar siúl idir SAM agus an Iaráin, agus go raibh mórphointí comhaontaithe eatarthu anois, agus chuir sé na hionsaithe a bhí bagartha aige siar go ceann cúig lá. Shéan an Iaráin go poiblí, áfach, go raibh a leithéid de chainteanna ar siúl ar chor ar bith. Mar sin, tá an réigiún fágtha i staid mhór éiginnteachta: lá amháin bagairtí géara, an chéad lá eile caint ar thaidhleoireacht, agus ansin séanadh agus níos mó amhrais beagnach láithreach.

Dóibh siúd atá ina gcónaí san UAE, is turas léanmhar leanúnach é sin. Ardaíonn gach bagairt nua an teannas. Tugann gach ráfla ar chainteanna nó sos beagán faoisimh, ach imíonn an faoiseamh sin go tapa, mar níl a fhios ag aon duine cad atá ag teacht ina dhiaidh.

Sheol mo neacht a smaointe chugam sular tharla cuid de na forbairtí is déanaí. Más rud ar bith é, tá an teannas níos géire fós anois ná mar a bhí nuair a scríobh sí iad.

“Maidir liom féin, is é an príomhmhothú le déanaí ná cineál ídiú meabhrach leanúnach. Bíonn tú i gcónaí rud beag ar airdeall, ag fanacht leis an gcéad fhógra eile ar an bhfón agus ag smaoineamh an mbeidh pléasc ina dhiaidh, agus má bhíonn, cé chomh fada uait a bheidh sé.”

San UAE, ní gnáth-theachtaireacht í teachtaireacht ar an bhfón a thuilleadh. Ní gnáthchiúnas é an tost a thuilleadh ach oiread. Bíonn gach sos lán leis an tuiscint go bhféadfadh rud éigin eile a bheith ar tí tarlú.

Ní fhanann an brú sin le duine amháin. Scaipeann sé isteach i dtithe, ar bhóithre, in ionaid oibre agus i saol an teaghlaigh. D’fhéadfadh gnáthchuma a bheith fós ar an gcathair ón taobh amuigh, ach tá an t-atmaisféar athraithe go hiomlán.

Mar a dúirt mo neacht féin:

“Ceapaim go bhfuil go leor againn éirithe rud beag cantalach agus síorairdeallach chomh maith, go díreach toisc go bhfuil ár néaróga ar tinneall againn. Cuireann sé cuma dhifriúil ar an saol laethúil. Bím neirbhíseach faoi rudaí simplí cosúil le tiomáint go háit éigin. Bíonn ceist i gcónaí i gcúl do chinn faoi rud éigin ag titim ón spéir, cibé acu diúracáin nó smionagar atá i gceist.”

Is furasta, ó chian, breathnú ar na heachtraí seo mar shraith ceannlínte. Ach dóibh siúd atá ina gcónaí san UAE, mothaítear an cogadh ar bhealach eile. Mothaítear é san fholáireamh fóin a chuireann teannas i do ghuaillí, san fhéachaint instinneach suas sa spéir sula dtéann tú isteach sa charr, agus san iarracht an saol laethúil a choinneáil ag gluaiseacht agus an réigiún níos leithne ag luascadh ó bhagairt amháin go dtí an chéad cheann eile.

Má léirigh an tseachtain seo caite rud ar bith, is é sin cé chomh tobann agus is féidir leis an gcogadh seo a threo a athrú. Lá amháin bagairtí i gcoinne cumhachstáisiún agus geilleagair na Murascaille. An chéad lá eile caint ar phlé torthúil. Ansin tagann séanadh agus níos mó neamhchinnteachta.

Gan dabht, tá cúrsaí i bhfad níos measa do mhuintir na hIaráine, agus an t-uafás buamaí á ligean anuas uirthi ó SAM agus Iosrael. Ach níl muintir mo theaghlaigh san Iaráin, agus mar sin níl an tionchar díreach céanna ar chúrsaí san Iaráin orm. Níl a leithéid de rud agus cogadh maith, agus tá súil agam go dtiocfaidh deireadh leis an gcogadh seo go luath. Fiú ansin, beidh sé deacair do chúrsaí teacht ar ais mar a bhí, agus is dócha go mbeidh muintir an UAE ag coimeád súil ar an spéir i bhfad i ndiaidh tréimhse na cogaíochta.

Tá cúrsaí i bhfad níos strusmhaire anois d’Éireannaigh atá ina gcónaí agus ag obair sa Mheánoirthear, go háirithe san UAE, ó chuir na Stáit Aontaithe agus Iosrael tús leis an gcogadh in aghaidh na hIaráine. Cé go ndeir an Iaráin go bhfuil sí ag díriú ar bhunáiteanna míleata i stáit Arabacha na Murascaille, tuairiscíodh gur buaileadh óstáin agus láithreáin shibhialta eile chomh maith san UAE. Dá bharr sin, tá an saol athraithe go mór i Dubai, áit a bhfuil mo nia agus mo neacht ina gcónaí lena dteaghlaigh le blianta anuas.

Sular thosaigh an cogadh, measadh go forleathan go raibh Dubai ar cheann de na cathracha ba shábháilte agus ba rachmasaí ar domhan. Anois, tá diúracáin agus dróin á scaoileadh ag an Iaráin i dtreo an UAE beagnach gach lá. Idircheapann cosaintí aeir an UAE an chuid is mó díobh, ach ní éiríonn leo iad go léir a stopadh. Ní thugann sé sin ach beagán sóláis do theaghlaigh a bhfuil cónaí orthu ann, go háirithe iad siúd a bhfuil páistí óga acu.

D’iarr mé ar mo nia agus ar mo neacht cur síos a dhéanamh ar an saol laethúil i Dubai faoi láthair. Táim ag foilsiú tuairisc mo nia inniu, mar léiríonn sí go soiléir conas atá an saol ann faoi láthair.

“Tá an saol i Dubai athraithe go mór le coicís anuas. Tá éiginnteacht agus dothuarthacht le mothú ann, agus uaireanta braitheann sé contúirteach. Tá athrú soiléir tagtha ar an saol ó lá go lá.

Uaireanta nuair a bhíonn tú lasmuigh, cloiseann tú diúracáin os do chionn nó feiceann tú iad ag trasnú na spéire, agus cuid acu á n-idircheapadh os do chomhair. Tá fuaim na bpléascanna sin murab ionann agus aon rud eile a chuala mé riamh. Téann an tonnchrith trí do chorp ar fad, agus ní féidir neamhaird a dhéanamh di.

Faighimid teachtaireachtaí foláirimh oifigiúla ón rialtas beagnach gach lá, ag tabhairt treorach dúinn dul faoi dhídean nuair a bhíonn tonnta diúracán ag teacht inár dtreo. Le déanaí, tagann teachtaireachtaí eile uair a chloig nó dhó ina dhiaidh sin ag dearbhú go bhfuil an scéal faoi smacht arís. San oíche go háirithe, bíonn daoine i bhfad níos airdeallaí, ag seiceáil a bhfóin, ag faire ar fholáirimh agus ag éisteacht le fuaimeanna neamhghnácha. Cruthaíonn sé sin teannas atá anois mar chuid den ghnáthshaol. Tá rud amháin tugtha faoi deara agam: gach uair a théim amach, féachaim suas sa spéir le bheith cinnte. Tá sé sin ina nós instinne anois, rud a bheadh aisteach go maith tamall beag ó shin.

Do theaghlaigh, go háirithe iad siúd a bhfuil páistí óga acu, is é sin ceann de na gnéithe is deacra. Tá beirt pháistí beaga againn, agus bíonn fuaim na bpléascanna sin an-scanrúil dóibh. Is cinnte go mbíonn eagla orthu agus nach dtuigeann siad cad atá ag tarlú, agus mar sin déanaimid iarracht an scéal a mhaolú agus iad a chur ar a suaimhneas, ag rá leo gur gnáthrud atá i gceist, mar shampla gluaisteáin póilíní nó otharchairr ag dul thar bráid.

Tá tionchar mór tagtha ar chúrsaí taistil freisin. Mar gheall ar dhúnadh an aerspáis, ní raibh eitiltí ag feidhmiú ar feadh tréimhsí áirithe. Ar laethanta áirithe, osclaíodh an t-aerspás arís ar feadh cúpla uair an chloig chun ligean do dhaoine a bhí ar saoire anseo filleadh abhaile go háiteanna cosúil le hÉirinn agus Sasana, ach fós féin cuireadh go leor eitiltí ar ceal. Uair amháin, nuair a thosaigh eitiltí arís ar feadh tamaill ghairid, bhí cuma ar aerárthaí sibhialta go raibh siad ag eitilt taobh le taobh le scairdeitleáin mhíleata. Ní fhaca mé a leithéid riamh roimhe sin, agus b’eispéireas osréalach é.

Sa ghnáthshaol, tá i bhfad níos lú tráchta ar na bóithre, cé go bhfuil formhór na ndaoine fós ag iarraidh leanúint ar aghaidh lena ngnáthaimh agus lena ndualgais laethúla. Ní mór a rá go bhfuil na córais freagartha ag obair go han-éifeachtach. Ina ainneoin sin, tá cásanna ann fós ina ndearna dróin nó smionagar damáiste d’fhoirgnimh.

Ar an iomlán, tá daoine ag dul i dtaithí ar an scéal chomh maith agus is féidir leo, ach tá an t-atmaisféar an-difriúil anois. Tá tuiscint ann go bhféadfadh cúrsaí athrú go tobann. Leanann an saol laethúil ar aghaidh, ach tá gach duine níos airdeallaí agus níos cúramaí ná mar ba ghnách.”

An tseachtain seo chugainn, leanfaidh mé leis an tsraith seo le tuairisc mo neachta ó Dubai.

Dé Sathairn, an 28 Feabhra, bhraith mé cogadh na hIaráine den chéad uair i dteachtaireacht téacs ó mo dheirfiúr.

“Tá pléascanna i Dubai,” a scríobh sí. “Tá an-eagla ar C.,” a dúirt sí, agus í ag tagairt dá hiníon.

Tháinig teachtaireacht eile go luath ina dhiaidh sin. “Bhuail diúracán óstán The Palm Hotel and Resort i Dubai. Chuaigh sé trí thine.”

Ansin sheol sí seat scáileáin chugam de rabhadh a fuair a mac agus a hiníon ar a bhfóin: “Mar gheall ar an staid reatha agus ar an mbagairt ó dhiúracáin, téigh faoi dhídean láithreach san fhoirgneamh slán is gaire duit, agus fan amach ó fhuinneoga, ó dhoirse agus ó áiteanna oscailte. Fan le treoracha eile.”

Chuir mé glaoch ar mo dheirfiúr láithreach. Bhí imní uirthi faoina mac agus faoina hiníon, agus faoina triúr garpháistí i Dubai. Rinne mé iarracht í a chur ar a suaimhneas. D’aontaíomar gur bagairt íseal a bhí ann.

Ach athraíonn “bagairt íseal” a brí nuair is í do mhuintir féin atá i gceist. Nuair a bhaineann an chontúirt le strainséirí, is cosúil gur rud tomhaiste í. Nuair a bhaineann sí le daoine a bhfuil grá agat dóibh, ní mhothaíonn sí íseal a thuilleadh. Bagairt atá inti, agus mothaíonn sí an-chóngarach.

Faoin Domhnach, 1 Márta, bhí na tuairiscí as Dubai níos soiléire. Thuairiscigh Reuters go ndearnadh damáiste i Dubai, lena n-áirítear ag an aerfort idirnáisiúnta, ag Palm Jumeirah agus ag Burj Al Arab, tar éis don chéad tonn díoltais ón Iaráin leathnú ar fud na Murascaille. An lá céanna sin tháinig teachtaireacht eile ó mo dheirfiúr.

“Bhuail siad an t-aerfort agus idircheapadh diúracán gar don áit a bhfuil C. ina cónaí. Tá néaróga C. stróicthe.”

Tháinig cuid de na chéad teachtaireachtaí sa ruaille buaille a ghabhann le hionsaí beo. Sin mar a bhíonn i nóiméid mar sin. Ceo cogaidh atá i gceist. Tagann ráfla, eagla agus leathfhíricí chugainn in aon mheascán amháin. Ach bhí an fhírinne mhór soiléir go leor. Bhí an Iaráin ag taispeáint go bhféadfadh sí bualadh trasna na Murascaille, scanradh a chur ar stáit Arabacha na Murascaille, agus cur isteach mór a dhéanamh ar an saol agus ar an ngeilleagar. Ní teachtaireacht mhíleata amháin a bhí ann. Bhí gné láidir shíceolaíoch leis freisin. Ní raibh aon duine sa réigiún go hiomlán slán.

Ó thosaigh an cogadh ar an 28 Feabhra, tá iarracht déanta ag Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha (UAE) fanacht amach ó choimhlint réigiúnach níos leithne, cé go bhfuil orthu iad féin a chosaint ar ionsaithe arís agus arís eile. Tá tábhacht leis an stuamacht sin, mar cuidíonn sí le cúrsaí a choinneáil faoi smacht seachas iad a leathnú sa réigiún. Ina ainneoin sin, áfach, tá cuid mhór den chontúirt lasmuigh dá smacht. Ar an 9 Márta, d’iarr toscaire an UAE chuig na Náisiúin Aontaithe sa Ghinéiv díghéarú agus filleadh ar an idirbheartaíocht, agus dúirt sé ag an am céanna go raibh an UAE réidh lena bonneagar ríthábhachtach a chosaint.

Is léir freisin go bhfuil an cogadh seo i bhfad ó dheireadh. Maraíodh Ali Khamenei in aerionsaí SAM-Iosrael ar an Iaráin ar an 28 Feabhra. Ar an Domhnach, 8 Márta, thuairiscigh meáin stáit na hIaráine gur roghnaíodh a mhac, Mojtaba Khamenei, mar Cheannaire Uachtarach nua. Thuairiscigh Reuters go léiríonn an ceapachán sin leanúnachas agus achrann seachas comhréiteach.

Ní féidir le haon duine a rá go cinnte conas a rachaidh an cogadh seo ar aghaidh, ná cad a chiallóidh sé do theaghlaigh san UAE sna seachtainí amach romhainn. Tá súil againn, ar ndóigh, go stopfaidh na hionsaithe ar stáit na Murascaille go luath.

Ar an Luan, 9 Márta, dúirt an UAE go raibh a líonra cosanta aeir tar éis teacht faoi ionsaí leanúnach ó thosaigh an chogaíocht ar an 28 Feabhra. De réir na bhfigiúirí oifigiúla, braitheadh 253 diúracán balaistíoch ón Iaráin. Scriosadh 233 díobh, thit 18 san fharraige agus thuirling 2 ar thalamh. Dúirt an UAE freisin gur braitheadh 1,440 drón, gur idircheapadh 1,359 díobh agus gur thuirling 81 díobh laistigh den tír. Braitheadh agus scriosadh ocht ndiúracán cúrsála chomh maith. In ainneoin sin, maraíodh 4 dhuine agus gortaíodh 117 eile go héadrom. Ba shaoránaigh den Phacastáin, de Neipeal agus den Bhanglaidéis iad siúd a maraíodh. I measc na ndaoine gortaithe bhí cónaitheoirí ó níos mó ná fiche tír. Go bhfios dúinn, níor gortaíodh aon Éireannaigh go dtí seo. Dúirt Aireacht Cosanta an UAE go raibh a fórsaí ullamh go hiomlán chun déileáil le haon bhagairt eile.

Braitheann cosaint aeir an UAE go mór ar chórais THAAD agus Patriot de dhéantús Mheiriceá, agus tá córais eile mar thaca leo chun déileáil le diúracáin agus dróin a eitlíonn níos ísle. Deir an UAE go bhfuil a ndóthain idircheapóirí acu go fóill.

Fuair mé cuntas mionsonraithe le déanaí ó mo nia, atá ina chónaí i Dubai le roinnt blianta anuas, ar an saol mar atá ann faoi láthair agus an UAE faoi ionsaí ón Iaráin. Is léir óna chuid focal go bhfuil an gnáthshaol féin athraithe. Bíonn daoine ag faire ar a bhfóin, ag éisteacht le foláirimh, agus fiú ag féachaint suas sa spéir mar ghnáthnós nua. Mar gheall ar shrianta spáis, ní féidir liom a chuntas iomlán a fhoilsiú anseo, ach fillfidh mé air in alt ar leith.

Do dhaoine atá i bhfad i gcéin, is ceannlíne é an cogadh go minic, nó léarscáil, nó líne d’uimhreacha oifigiúla. Ach do theaghlaigh a bhfuil a muintir féin faoi bhagairt ó dhiúracáin agus ó dhróin, is rud eile é. Éiríonn sé pearsanta. Éiríonn sé láithreach. Éiríonn sé ina rud a smaoiníonn tú air nuair a lasann an fón suas i lár na hoíche.