le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
I mBéal an Phobail
.
(Athfhoilsiú ar phíosa a scríobh mé anseo, píosa maith ó shoin, le léiriú, gur beag athrú a tháinig ar thuiscint daoine ar “Fair Play” san idirlinn…..B’fhéidir freisin, nárbh olc an smaoineamh é, súil a chaitheamh ar iompar na n-imreoirí gairmiúla, agus a dtuiscint siúd ar na rialacha, a chuireann Cothrom na Féinne in áirithe dá gcéilí imeartha)
Peadar Bairéad
.
Sport! “How Are yeh ?”
Istigh sa chistin a bhí mé nuair ba bheag nár tógadh den chathaoir mé le raic amuigh ag an doras tosaigh. Sea! ár seanchara, Séimí an Droichid, ‘sé a bhí ann. Thuig mé láithreach go raibh scéal mór eicínt ag dó na geirbe ag Séimí bocht s’againne.
“Do chéad fáilte isteach, a Shéimí.” arsa mé fhéin, “Tar isteach agus suigh síos ansin, go bhfaighe mé braoinín uisce as an gcuinneog dhuit.”
“Nár laga an Rí fhéin thú, tógfaidh mé oiread na fríde den uisce céanna sin.” Thóg Séimí na mire an ghloine, a raibh taoscán maith den stuif chrua inti agus lig le fána é.
That game again!
“Aon scéal nua agat?” arsa mé fhéin
“Nach bhfuil a fhios ag an saol Fodlach nach bhfuil ach scéal amháin i mbéal gach éinne, an lá beannaithe seo.”
“Agus cé’n scéal é fhéin?” arsa mise.
“An é nach raibh tú ag breathnú ar an dara cluiche peile sa tSraith Idirnáisiúnta idir na hAstrálaigh agus na hÉireannaigh?”
Ar an drochuair, tharla go raibh.
“Agus an é nár thaitin an cluiche céanna sin leat, a Shéimí?”
“Conas a thaitneodh a leithéid de scliúchas le fear spóirt ar bith?”
“Ach a Shéimí, ní raibh ann ach piosa spóirt, níor maraíodh éinne, agus bhí roinnt mhaith peile, den scoth, le feiceáil sa chluiche céanna sin.”
“Píosa spóirt! an ea? Nach bhfuil a fhios ag an saol go dtógann spórt an croí, agus go dtugann sé seal faoisimh agus caitheamh aimsire don lucht féachana, ach, chomh fada is a bhaineann sé liomsa, tá teorainn chaol, chinnte, idir spórt agus troid nó cogaíocht, agus dár liomsa, chuaigh na hAstrálaigh de rúid, thar an teorainn chéanna sin, sa chaoi nach raibh sa seó ar fad ach ainm cluiche, a thug deis dóibhsean srian a ligean lena meon bagrach, trodach. Sea, b’fhéidir nár maraíodh éinne, ach nach raibh an baol ann i gcónaí go dtarlódh a leithéid?”
You didn’t like it then?
“ Agus an bhfuil tú ag rá liom nár thaitin an cluiche sin in aon chor leat?”
Tá! Chomh fada is a bhain sé liomsa, is amhlaidh a chuir an cluiche céanna sin déistean, fearg, agus náire orm.”
“Ach, a Shéimí, nach raibh scileanna iontacha peile ag na hAstrálaigh chéanna sin?”
“D’aontóinn leat sa mhéid sin, agus de bharr na scile céanna sin, ní raibh gá ar bith leis an bhfearg, nó leis an dímheas a léirigh siad dá gcéilí imeartha.”
“Fan ort nóiméad amháin ansin, a Shéimí, ach nach bhfeicfeá an cineál céanna ionsaithe á ndéanamh ar imreoirí i bpáirceanna imeartha, anseo i dtír bhán na hÉireann freisin?”
I said it all before!
Bhuel, sin agat cuid den phíosa a scríobh mé anseo, tamall ó shoin anois, tar éis do na hAstrálaigh imreoirí na hÉireann a leadradh is a leonadh, ar mhaithe le bua a fháil orthu.Tá súil agam áfach, go mbainfear leas as an mí-iompar sin anois, le srian a chur feasta, leis an mbullaíocht, agus leis an imeaglú, atá tar éis sleamhnú isteach inár gcluichí Gaelacha fhéin le scathamh, faoi mar ba iompar inghlactha i gcúrsaí spóirt é. Níor chóir dúinn deis buaite, nó buailte, a thabhairt riamh don bhullaí, nó is duine é nach dtuigeann céard is spórt ann. Tá súil agam freisin, go mbeifear sásta, agus ábalta, srian a choinneáil ar bhullaíocht agus ar imeaglú i Sraith Chluichí Idirnáisiúnta na bliana seo, a imreofar anseo in Éirinn, in eireaball na bliana seo, agus tá súil agam, go mbainfear taitneamh, agus sásamh, as bheith á n-imirt agus as bheith ag breathnú orthu, freisin.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
.
“Sport How Are ye ?”
Seanchara ar chuairt
.
Istigh sa chistin a bhí mé an lá cheana, mé ar mo sháimhín só, na cluasa ligthe siar agam, agus mé ag ól muga breá tae, ar mo shástacht, nuair ba bheag nár tógadh den chathaoir mé le raic agus ruaille buaille amuigh ag an doras tosaigh. Céard tá ag tarlú amuigh ansin, in aon chor, arsa mise liom fhéin. B’fhéidir gurb é fear an phoist fhéin atá ann, agus beart, nó rud eicínt dá leithéid aige dhom, agus go bhfuil deifir an domhain air. D’éirigh mé de phreib, agus amach liom, agus do bharúil cé bhí amuigh ansin romham?
Sea, ár seanchara fhéin, Séimí breá an Droichid, fear nár chuala mé tásc nó tuairisc faoi le bliain ar a laghad, nó ba é an scéal deiridh a chuala mé faoi nó go raibh sé bailithe leis chun na Spáinne, mar a bhfuil iníon leis ina cónaí le scathamh de blianta anuas anois. Thuig mé láithreach go raibh scéal mór ag dó na geirbe ag Séimí s’againne, nó bhí muc ar gach mala aige, colg air, agus a ghruanna chomh dearg le círín choileach troda. Ar an ábhar sin, shocraigh mé é a ghlacadh go deas, réidh, agus deis a thabhairt dó a scéal, nó a scuan, a insint dom, ar a chaothúlacht fhéin.
Water from the churn!
“Do chéad fáilte romhat, a Shéimí, nó ní fhaca mé thú leis na cianta. Tar isteach anseo agus suigh síos ansin ar do shástacht go bhfuighe mé braoinín uisce as an gcuinneog dhuit, mar nach túisce deoch ná scéal i measc Gael, chuile lá riamh.”
“Nár laga an Rí fhéin thú, tógfaidh mé oiread na fríde den uisce céanna sin, ach gan é a bhaisteadh le tada, agus ní call dom a rá, go mbíonn goimh ghéar san aer, an tráth seo bliana.”
“Seo. Caith siar é sin, le cúl a chur ar an ngoimh chéanna sin.”
Thóg Séimí na mire an ghloine, a raibh taoscán maith den stuif chrua inti. D’ardaigh idir é fhéin agus an fhuinneog í, rothlaigh timpeall sa ghloine é, agus ansin go mall réidh, d’ardaigh chun a bheola é, bhain smailc as, choinnigh ina bhéal meandar é, agus ansin, agus cuma na sástachta ar a aghaidh, lig le fána é.
“Aon scéal nua agat?” arsa mé fhéin, nuair a tuigeadh dom go raibh tráth scéalaíochta buailte liom.
That game again!
“Nach bhfuil a fhios ag an saol Fodlach nach bhfuil ach scéal amháin i mbéal gach éinne, an lá beannaithe seo.”
“Agus cé’n scéal é fhéin?” arsa mise, agus mé ag iarraidh a scéal a mhealladh uaidh.
“An é nach raibh tú ag breathnú ar an dara cluiche peile sa tSraith Idirnáisiúnta idir na hAstrálaigh agus na hÉireannaigh, a imríodh, amuigh san Astráil, maidin Aoine, an 28ú Deireadh Fómhair na bliana seo 2005. Ar an drochuair, tharla go raibh mé fhéin ar dhuine díobh siúd a mealladh le féachaint ar an “seó” céanna sin. Nach rabhthas dár mealladh le mí roimh ré, agus iad ag maíomh go mbeadh an Cluiche seo ar cheann de na cluichí ab fhearr fós sa tSraith Idirnáisiúnta faoi na Rialacha Comhghéillte Peile. Bhí chuile dhuine, a raibh mé fhéin i dteangmháil leo, den tuairim go mbeadh togha na Caide le feiceáil again, maidin Aoine.”
“Agus an é nár thaitin an cluiche céanna sin leat, a Shéimí?”
“Conas a thaitneodh a leithéid de scliúchas le fear spóirt ar bith?”
“Ach a Shéimí, i ndeireadh na feide ní raibh ann ach píosa spóirt, níor maraíodh éinne, agus bhí roinnt mhaith peile, den scoth, le feiceáil sa chluiche céanna sin.”
“Píosa spóirt! an ea? Nach bhfuil a fhios ag an saol go dtógann spórt an croí, agus go dtugann sé seal faoisimh, agus caitheamh aimsire, don lucht féachana, ach, chomh fada is a bhaineann sé liomsa, tá teorainn chaol idir spórt agus troid nó cogaíocht, agus dár liomsa, chuaigh na hAstrálaigh, den chuid is mó, de rúid, thar an teorainn chéanna sin, sa chaoi nach raibh sa seó ar fad ach ainm cluiche, a thug deis do na hAstrálaigh srian a ligean lena meon ionsaitheach, bagrach, trodach. Sea, agus b’fhéidir nár maraíodh éinne, ach nach raibh an baol ann go dtarlódh a leithéid?”
You didn’t like it then?
“ Agus an bhfuil tú ag rá liom nár thaitin an cluiche sin in aon chor leat?”
Tá! Chomh fada is a bhain sé liomsa, is amhlaidh a chuir an cluiche céanna sin deistean, fearg, agus náire orm.”
“Ach, a Shéimí, nach raibh scileanna iontacha peile ag na hAstrálaigh chéanna sin? Nach bhfaca tú an chaoi a raibh siad ábalta breith ar an gcaid go hard san aer, agus ansin, nár bheag urchar iomraill a scaoil siad i dtreo an chúil?”
“D’aontóinn leat sa mhéid sin, agus de bharr na scile céanna sin, ní raibh gá ar bith leis an bhfearg, nó leis an dímheas a léirigh siad dá gcéilí imeartha. Dearfainn go raibh ar a gcumas claoi leis na rialacha, agus fanacht ar an dtaobh cheart den teorainn idir spórt agus troid, agus bheadh seans ann go mbuafaidís sa chás sin fhéin”
“Fan ort nóiméad amháin ansin, a Shéimí, ach nach bhfeicfeá an cineál ceanna ionsaithe á ndéanamh ar imreoirí i gcluiche peile anseo i dtír seo na hÉireann freisin?”
“B’fhéidir go bhfeicfeá imreoir, anseo is ansiúd, ag dul thar fóir agus é ag iarraidh bua a fháil ar a chéile imeartha, ach ní tharlódh sé sin ach anois is arís, agus ar an mórgóir, ní bheadh aon fhaltanas taobh thiar de na hionsaithe céanna sin, agus rud eile, bheadh rud eicínt le rá ag an moltóir faoi iompar dá leithéid, láithreach bonn baill. Geallaimse dhuit é nach é súil Nelson a chaithfeadh sé ar eachtra dá leithéid. Bata agus bóthar a thabharfaí d’imreoir dá leithéid, agus gan cead acu fear ionaid a scaoileadh isteach ina ionad. ach sa chluiche atá idir chamáin againn anseo, diabhal tada a rinne an moltóir ach scaoileadh leo, agus b’ionann sin is a rá go raibh iompar dá leithéid inghlactha, de réir na Rialacha Idirnáisiúnta.”
Can we fix it?
“Ach, a Shéimí, an bhfuil leigheas ar bith ar an scéal, má sea?”
“Tá faitíos orm nach bhfuil. Dá mbeifeá fhein i gceannas ar an GAA, an mbeadh tú sásta ligint d’fhoireann gairmiúil peileadóirí, ó thír eachtrannach, imreoirí Chumann Lúthchleas Gael a mhaslú, a bhascadh, agus a leadradh, go mínáireach os comhair an tsaoil mhóir, ar mhaithe le bua a fháil orthu? Cinnte ní bheadh, agus tá mé cinnte, go mbeidh Uachtarán an GAA den tuairim chéanna sin, freisin.”
“Ach nach bhféadfaí na rialacha a fheabhsú, sa tslí nach mbeadh deis ag imreoirí neamhshuim a dhéanamh de rialacha an spóirt sin feasta.”
“Tuigeadh go raibh sin déanta cheana, ach nuair a tháinig an crú ar an táirne, ní rabhthas sásta cloí leis na rialacha leasaithe. I’m thuairimse, níor chóir an dara seans a thabhairt, d’fhoireann ar bith, a leithéid a dhéanamh feasta. Sea, mh’anam, agus sin a bhfuil le rá agamsa faoin gceist”
Agus le sin, d’éirigh mo Shéimí breá agus amach an doras leis de rúid, nó caithfidh go raibh deifir abhaile air chuig Naipí agus na rudaí beaga.
Tar éis dom scathamh a chaitheamh ar mo mharana, caithfidh mé a admháil, go mbeinn sásta dul píosa den bhóthar sin le mo sheanchara Séimí an Droichid.
Céard fútsa?
.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
S p ó r t nó C o g a í o c h t ?
*************************
Nach minic daoine, na laethe seo, ag cur síos ar chúrsaí spóirt, agus ar na curaidh spóirt is rogha leo. An duine seo ag maíomh gur curadh ceart críochnaithe spóirt é a rogha fhéin, agus an fear thall ag maíomh nach tada é siúd, i gcomparáid lena laoch fhéin. Sea, agus ní lia duine na laoch spóirt, sa chás seo. Ach sin uilig ráite, glacann gach éinne leis, gur doiligh an t-earra céanna sin a bhuaileadh mar chaitheamh aimsire, nó éiríonn leis cliath a chur ar stoca roiste ár saoil.
Ach, adéarfadh duine b’fhéidir, céard is spórt ann?
Nach fusa go mór fada ceist a chur ná ceist a fhreagairt, ach mar sin fhéin, is dócha gur chóir freagra de chineál eicínt a thabhairt ar an gceist chéanna sin. Bhuel, tá baint ag spórt le cluichí, a imríthear, go háirithe, amuigh faoin aer, agus is fear spóirt é an té a ghlacann páirt iontu siúd, agus a dhéanann a dhícheall an chraobh a bhaint, ach atá sásta sin a dhéanamh, taobh istigh de rialacha an spóirt áirithe atá á imirt aige, ag an am. Ní call dom a rá, go bhféadfadh bean páirt a ghlacadh i gcluichí, agus i spórt, freisin.
Céard a chuir ag tochrais ar an gceirtlín sin mé, an tseachtain seo, an ea?
Bhuel, déanta na fírinne, ba é chuir ag smaoineamh ar an ábhar seo mé, nó an t-alt breá spreagúil, suimiúil, a bhí ag an Athair David Gaffney S.J. sa Kilkenny People, faoin teideal, SPORT : BULLYING OR BONDING ? Tá súil agam, gur léigh tú fhéin an píosa sin, nó ba dheacair é a shárú, ar a léire, ar a dháiríreacht, nó ar a mhacántacht. Cinnte, chuirfeadh an t-alt céanna sin duine ag smaoineamh ar chúrsaí spóirt, agus ar an gcaoi a bhreathnaíonn daoine ar spórt agus ar chaitheamh aimsire, sa lá atá inniu ann.
Is dócha go dtugann chuile dhuine againn faoi deara, go bhfuil difríocht mhór idir an rud ar a dtugtar spórt sa lá atá inniu ann, agus an t-earra ar a dteugtaí spórt, blianta ó shoin. Sa lá atá inniu ann, is beag aird a thugtar ort mura n-éiríonn leat buachaint, nó teacht sa chéad áit, agus bíodh go raibh tábhacht ag baint le sin freisin sna seanlaethe, bhí rud amháin níos tábhachtaí fós, agus b’in, go raibh tú san iomaíocht. Ná síltear anois nach raibh miotal sna daoine a ghlac páirt i gcúrsaí spóirt fadó, nó bhí, ach ba é an mana a bhíodh acusan nó, “coimhlint fhearúil”, agus mura mbeadh ar a gcumas bua a bhaint sa tslí sin, b’fhearr leo díomua ná easonóir, agus is dócha, i ndáiríre, nár athraigh cúrsaí chomh mór sin ó shoin anuas. Ní cogaíocht, nó troid, i ndáiríre, atá i gceist i gcluichí, nó i spórt. Ní hea, mh’anam, ach is amhlaidh a imrítear an cluiche de réir rialacha áirithe, agus más uait an bua a fháil sa chluiche sin, caithfidh tú an bua sin a bhaint agus tú faoi chuing na rialacha céanna sin. Sin mar a aithnítear an fear ceart spóirt, nó bíonn seisean sásta, i gcónaí, cloí leis na rialacha, agus murar féidir leis an chraobh a bhaint go macánta, ní bhíonn sé sásta í a bhaint trí chaimiléireacht, trí chneámhaireacht, nó trí lámh láidir. Anois, tá faitíos orm, nach minic a fheiceann muid cluiche, sa lá atá inniu ann, ina gcloíonn na himreoirí le rialacha an chluiche sin.
Breathnaigh arís ar na foirne ar pháirc na himeartha, agus tabharfaidh tú faoi deara, an chaoi a dhéanann imreoir amháin imreoir eile a imeaglú, trí sonc, nó gualainn, a thabhairt dó, nuair a thuigtear dó, nach bhfuil éinne ag breathnú air. Níl dabht ar domhan, ach go ndeanann imreoirí áirithe iarracht ar bhuntáiste a fháil ar imreoií eile, trí bhulaíocht agus lámh láidir. Anois, cé go bhfeiceann chuile dhuine na céapair sin ar siúl, ó chluiche go cluiche, ó cheann ceann na bliana, agus cé go dtuigtear do chuile dhuine freisin, nach den spórt é a leithéid a dhéanamh, nach annamh a chuireann an réiteoir smacht ar na himreoirí a dhéanann a leithéid sin. Ó, tá sé eeart go leor, nuair is duine ded’ fhoireannsa a dhéanann an beart sin, ach nach scéal eile ar fad é, nuair a dhéanann imreoir ón bhfoireann eile an beart gránna sin ?
Arís tugann chuile dhuine faoi deara, an chaoi a dtugtar brú chun tosaigh d’imreoir, agus é ag fanacht le liathróid a cheapadh. Ní gá a rá, nach den spórt é, beart dá leithéid, ach arís, nach minic a bhíonn an réiteoir dall ar fheall dá leithéid. Ní gá dhom tagairt a dhéanamh anseo don chaoi a ndéantar feall, os ard, ar imreoir, agus é ar tí scórála, an cor coise, an leagan, an greamú, agus chuile chleas eile, taobh istigh, agus taobh amuigh, de rialacha an chluiche, a úsáidtear le himreoir a stopadh ar a bhealach chun an bháire a chur. Nuair a scrúdaíonn tú na cúrsaí sin uilig go fuarchúiseach, macánta, feictear dhuit, nach den spórt iad sin, ach oiread, agus arís, is soiléir go bhfuil an-difir idir cor coise a thabhairt do dhuine, d’aonturas, agus feall a dhéanamh air, de thimpiste. Agus i gcás na hiománaíochta, nach scéal eile ar fad é, nuair a bhaineann imreoir úsáid as a chamán, mar ghléas troda, le himreoir eile a bhascadh. I gcás dá leithéid, ní chuireann sé as do dhuine ar bith sa lucht féachana, nuair a ardaítear an Cárta Dearg, leis an té sin a ruaigeadh den pháirc imeartha. Nach deacair arís, meon na n-imreoirí sin a thosaíonn scliúchas, ansin os comhair an tsaoil mhóir, nuair a théann siad i muinín na ndoirne, le cead a gcinn a fháil ar Pháirc an Bháire. Ní dóigh liom, go ndéarfadh duine ar bith gur den spórt é, iompar dá leithéid.
Ag an am gcéanna anois, caithfidh muid uilig a admháil, go bhfuil sé iomarcach, b’fhéidir, bheith ag súil go leanfadh chuile imreoir, chuile riail, chuile bhabhta. Is daoine daonna iad, agus éiríonn siad corraithe, díograiseach, teasaí, le linn an chluiche, agus deineann siad chuile iarracht, coimhlint go fearúil, ach i gcásanna áirithe, éiríonn siad ró-dhíograiseach, b’fhéidir, agus sáraíonn siad rialacha an chluiche, ach go han-mhinic, ní le droch-chroí a dhéanann siad amhlaidh, ach le fonn buaite.
Ach cén chaoi a bhfuil cúrsaí, sa lá atá inniu ann?
Bhuel, breathnaigh ar chluiche ar bith, ach go hairithe, breathnaigh ar na cluichí a bhíonn le feiceáil, chuile dheireadh seachtaine, an tráth seo bliana, agus nuair a bhreathnaíonn tú ar chluiche ar bith acu sin, tabharfaidh tú faoi deara, go bhfuil an dá shnáth sin fite fuaite ina chéile iontu, fonn spóirt, ar thaobh amháin, sé sin, go mbíonn fonn ar an imreoir imirt de réir na rialacha, agus ar an dtaobh eile, bíonn fonn buaite air, fonn a mheallann é le rialacha an chluiche a shárú, nó a lúbadh roinnt, corruair. Is iad an dá fhórsa sin, ag coimhlint le chéile, i gcroí chuile imreoir, a chruthaíonn agus a chothaíonn an teannas, a choinníonn muidinne ag breathnú ar an imirt, ó thús deireadh, nó tá a fhios againn, go bhfuil seans ann, nóiméad ar bith, go dtarlódh eachtra eicínt, nuair a éalaíonn an spórt ó rialacha an chluiche isteach i ngort guaireach, corraitheach, na daonnachta. Nach ‘in an fáth a fhanann cuid againn táite, dlúite, den ghleas teilifíse, fhad is a bhíonn cluiche á imirt. Is dócha go bhfuil rud eile ag baint leis an gcaoi a fhaireann muid chomh géar sin ar ár gcluichí, nó is dócha go dtuigtear dúinn, ar bhealach eicínt, go bhfuil muid fhéin istigh ansin, ag imirt linn ar ár míle dhícheall, agus sa tslí sin arís, mothaíonn muid an teannas draíochta sin sa chroí istigh ionainn fhéin.
Caithfidh chuile fhear spóirt breathnú air fhéin go rialta, féachaint an bhfuil sé ina fhear spóirt macánta, fear spóirt a dhéanann chuile dhícheall ar a chluiche a imirt de réir rialacha an spóirt; nó ar an dtaobh eile den scéal, an bhfuil an chleasaíocht, agus an chaimiléireacht, ag fáil an lámh in uachtar air, agus má tá, bhuel, ansin, tá sé in am dó, rud eicínt a dhéanamh faoi.
Ní dhéanfaidh mé tagairt ach do phointe amháin eile, faoi chúrsaí spóirt, an tseachtain seo, agus sin an spórt amaitéireach a chur i gcomparáid leis an spórt gairmiúil Nuair a smaoiníonn duine, sa lá atá inniu ann, ar chúrsaí spóirt, smaoiníonn sé, beagnach láithreach, ar chluichí ar nós sacar, rugar, leadóg, golf, agus a leithéid, cluichí gairmiúla, agus cluichí a íocann tuarastal ríoga dá lucht imeartha. Íoctar níos mó do na himreoirí cáiliúla, in aghaidh na bliana, ná mar a shaothródh beirt ghnáthoibrí le linn a ré oibre ar fad. Ní call dom a rá, gurb é an toradh atá ar leagan amach dá leithéid, nó go ndíoltar agus go gceannaítear na himreoirí sciliúla sin, faoi mar ba ráschapaill cháiliúla iad. Is gearr uaidh sin go dtí an pointe, nuair is eachtrannaigh ar fad a bhíonn ag cosaint clú agus cáil an phobail áitiúil, ar pháirc na himeartha. Caitfear a admháil go dtagann feabhas ollmhór ar chaighdean na himeartha, i leagan amach dá leithéid, ach caithfear a admháil freisin, go gcailltear an díograis, agus an dáiríreacht, lena leanadh an pobal áitiúil foireann an bhaile, nó foireann an Chontae, toisc nach clann comharsan a dhéanann an imirt ar a son, a thuilleadh, nó is amhlaidh gur amhais iad feasta, na laochra a throideann ar a son, i gcluiche i ndiaidh cluiche, agus ó cheann ceann na bliana. Ní “For the honour of the little village” a imrítear anois, ach ar mhaithe lena dtuarastal ollmhór. Sílim go bhfuil an ceart againn anseo, sa tír s’againne, áit a bhfuil an t-amaitéarachas i réim fós, nó is gléas iad na cluichí sin le pobail a thógail, agus a tháthú le chéile. Ach, is dócha go bhfuil ar ár gcumas, sa tír seo, an dá thrá a fhreastal, rud a theip ar an ngobadán fadó, mar is féidir linn chuile bhuntáiste a bhaint as ár gcluichí amaitéaracha, agus ag an am gcéanna, is féidir linn chuile thaitneamh a bhaint as na cluichí gairmiúla, a imrítear thall sa Bhreatain, nó fiú, anseo i dtír na hÉireann fhéin. Agus cé go bhfuil a fhoireann tofa fhéin ag chuile ghasúr sa tír seo, faoi láthair, go háirithe lucht na gcathracha agus na mbailte móra, Manchester United ag an ngasúr seo, Liverpool ag a leathbhádóir, agus Everton, b’fhéidir, ag an bhfear úd thall, ach ní hionann sin is a rá nach suim leis eachtraí agus laochra a fhoireann fhéin sa mbaile, nó foireann a Chontae fhéin, ach oiread, nó leanann sé iad ó sheachtain go seachtain, agus ó cheann ceann na bliana. Nach bhfuil ag éirí leosan an dá thrá a fhreastal?
Gurab amhlaidh a bheidh, sna blianta atá romhainn amach.
.
*******************
Peadar Bairéad.
*******************
.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
I mBéal an Phobail
Peadar Bairéad
An Chathair Álainn
.
(This week, I mBeal an Phobail casts a kindly eye on our Faire Citie.)
.
Ba í an chéad uair a leag mé fhéin súil ar an gCathair Álainn s’againne nó i nDeireadh Fómhair na bliana 1966. Bhí mé ag obair i mBaile Átha Cliath, agus tharla go raibh seacht mbliana caite agam ag obair san Ardchathair faoi’n am sin, agus bhí mo dhóthain dubh faighte agam di. Bhí fógra sna nuachtáin an tráth sin, ag cur in iúl go raibh múinteoir uathu i gColáiste Chiaráin, agus tuigeadh dom, go ndéanfadh post sa Choláiste sin an beart go seoigh dhom dá ndéanfaí a leithéid a thairiscint dom. Chuir mé isteach ar an bpost sin, agus tar éis mé a chur faoi agallamh, glacadh liom mar mhúinteoir san institiúid ársa, céanna, sin. Ba ar lá an agallaimh a fuair mé an chéad spléachadh ar an Faire Citie seo, agus chuaigh áilleacht na cathrach i gcionn chomh mór sin orm, gur dhúirt mé liom fhéin, go mbeadh sé deacair áit níos feiliúnaí a fháil, le fréamhacha a chur síos, agus le cathróireaht a bhaint amach, ná an chathair ársa seo. Tairgeadh an post sin dom, ar ball, agus ní call dom a rá, gur ghlac mé go fonnmhar leis an dtairiscint sin. Sin mar a tharla gur tháinig mé chun cónaithe, agus chun oibre, anseo cois Feoire.
Mór idir Inné agus Inniu
Ní gá dhom a rá, gur mór go deo an difríocht idir an chathair, faoi mar a bhí in eireaball na bliana, 1966, agus an chathair chéanna faoi mar atá sí in eireaball na bliana seo, 2011, cúig bliana is dhá scór ó shoin anois! Cathair den tseandéanamh a bhí inti an tráth úd, agus ba bheag rud i bfoirm athnuachana, a bhí le feiceáil ó cheann ceann na cathrach, ag an am, ach ag an am gcéanna, bhí pearsantacht stairiúil, ársa, Gaelach, le tabhairt faoi deara ar shráideanna agus ar fhoirgnimh na Cathrach seo. Ní call a rá, go ndeachaigh an Caisleán, na hEaglaisí, Coláiste Chiaráin, Teach an Rútaigh, An Tholsel, agus tuilleadh, ar liosta le háireamh iad, go ndeachaigh siad i gcionn go mór orm. Thaitin leagan amach na cathrach liom freisin, í tógtha thart ar abhainn na Feorach, a shníomhann a slí, go síorai, sásta, sleamhain, trí chroí an phobail, sea, agus na sráideanna a théann ag fánaíocht thart, ag cuartaíocht ar chuile chomharsanacht sa timpeall. Chuir Sráid Mhaudlin faoi gheasa mé, nó bhí rian láimh na staire le feiceáil go soiléir ansin. agus í mar cheangal idir an Mhór Roinn agus Sráid Eoin. Sea, agus nár dheacair foirgneamh níos suimiúla a fháil, áit ar bith, ná Coláiste Chill Chainnigh, ar bhruach álainn na Feoire, agus é suite ansin ar an gcúlráid, ach radharc aice ar Chaisleán niamhrach, álainn, na mBuitléarach. Ionad oiriúnach d’aos léinn, d’aos fionachtana, sea, agus d’aos eagna freisin.
Coláiste cianaosta Chiaráin
Ach bíodh go ndeachaigh na hionaid sin uilig, agus tuilleadh, i bhfeidhm go mór orm, ba mhó fós a chuaigh Coláiste Chiaráin fhéin i bhfeidhm orm, nó ba í seo an chéad uair a raibh deis agam súil seabhaic a dhíriú uirthi. Chuaigh mé isteach trí Gheata Bhóthar Chalainne, agus ba bheag nár bhain an chéad spléachadh sin a fuair mé ar an suíomh ársa, álainn, sin, ba bheag nár bhain sé radharc na súl díom. An Fhaiche ghlanbhearrtha, na faichí imeartha, na cúirteanna liathróid láimhe, agus ansin dínit agus draíocht aghaidh chlasaiceach an fhoirgnimh ghotaigh sin, ag éirí go clochach, neamhaí, os mo chomhair amach. Ba dheacair a shárú de radharc a fháil i do shiúl lae. Chuaigh an radharc sin i bhfeidhm go mór orm, agus caithfidh mé a admháil, gur mar sin atá, anuas go dtí an lá atá inniu fhéin ann.
Ach, bíodh gur thóg siad siúd uilig mo chroí, ag an am gcéanna, caithfidh mé a admháil, gur mó fós a théann Sráidíní caola, cúnga, casta, na cathrach áille seo i bhfeidhm orm. D’éirigh leis na Sráidíní céanna dáinín a bhaint asam, agus mé i bhfad ar shiúl uathu, nó tharla go raibh mé ar saoire sna hOileáin Chanáireacha ag an am. I Maspalomas, faoi mar a tharla…
B’fhéidir nár dhochar ar bith é, athlua a dhéanamh air, ag an bpointe seo. ‘Sráidíní Cúnga’ a bhaist mé air, agus seo chugaibh anois é……
.
SRÁIDÍNÍ CÚNGA
.
Mothaím uaim sibh,
A shráidíní cúnga,
A shráidíní ársa Chill Chainnigh.
.
Sráidíní naofa,
A sméideann go rúnda
Ar dheoraithe céasta
Chill Chainnigh.
.
Sráidíní áille,
Ag brúchtadh go sásta
Le sult is le gáire
Chill Chainnigh.
.
.
Anocht is mo throithe
Ar shráid Mhaspalómas,
Filleann mo chroí
Ar Chill Chainnigh.
.
Is feicim go soiléir,
Trí shúile na cuimhne,
Sráidíní dílse
Chill Chainnigh.
.
A shráidíní cúnga an cheana,
Snasta ag bróga na gcianta,
Chugaibh, trí cheo bog na mílte,
Seolaim gan seachrán mo bheannacht.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
S t . P a t r i c k ’s B r e a s t p l a t e .
****************************
.
During my years as a student at Cork University, in the forties of the last century, the president of that Institute at the time was the eminent Dr. Alfred O’Rahilly. Our president was a great Irishman, a great scholar, and if I may say so, a great Christian also. It was his custom, every Lent to give a lecture on “The Turin Shroud” and its significance, in our attempts to understand the Passion and Death of Christ. He always prefaced this lecture by stating that this was “his annual sermon”.
Now, as St. Patrick’s Day draws near, my own thoughts return, once again, to our National Patron, and my habit over the past number of years, of writing a special article, to celebrate this august occasion, but this year, permit me to refer to this article as, “my annual sermon”.
Firstly, let us call to mind the old saying that St Brigid promised that every second day from her feast day onwards, would be a good day, while St Patrick promised us that every day after his feast would be good, as would half of his Feastday also. How seldom our national Patron fulfils that promise? However, let us not forget last year, when the day was as fine a day as one would wish for, any time of year, not to mention Mid March!. Let’s hope that that day was the first of many fine St. Patrick’s Days.
However it’s not that but this…
About this time, almost every year, my thoughts go on pilgrimage back the years, to examine again, the truths, and principles of faith, that St Patrick sowed in the fertile soil of the Irish psyche. I recall again the Breastplate he handed on to us, as a protection against all evil, a Breastplate to be buckled on each morning, to ward off the wounding darts of the evil one, because each day must be viewed by the Christian as another battle, to be fought in his advance towards God’s Fort. Let me try to put into verse, in our native language, my understanding of that same Breastplate……
****************************
Lúireach Phádraic Patrick’s Breastplate.
******************* *******************
Neart Dé do mo chosaint gach lá, God’s strength to defend me each day,
Lena Bhriathar mar lúireach, mar scáth, With his word as breastplate and shade,
Críost i mo thimpeall de shíor, Christ be around me always,
Mac Dé i gceartlár mo chroí, Gods Son in my heart all my days,
Romham do mo threorú, Before me to guide,
‘Mo dhiaidh do mo sheoladh, Behind to inspire,
Do mo ghráú, do mo shlánú, gan chríoch, To love and to save without end.
***************
Life’s journey begins anew each morning, but in a special way for the Christian. He must examine once again the truths and principles of his faith, because to my way of thinking, the principles, and truths, that we found easy to accept yesterday, may present quite different facets to us today, which renders them not quite as acceptable, as clear, or as believeable, to us now. There is another aspect of this problem also, as one feels, that belief becomes that little bit more difficult from year to year, because the human becomes more questioning, more forgetful, and more confused, as he becomes enmeshed in the net of the years, and even though, as a youth, he had enough faith to move mountains, the edge of that faith becomes blunted on the hard grindstone of the years, and didn’t the great Saint Paul himself warn us about this condition when he told us, that even though he continues to struggle in the battle of life, he has not yet won the victory, but he fights on, hoping for that final victory. Perhaps that is what the old people, long ago, meant when they spoke of the grace of final perseverance, that grace that would take them over the finishing line, still holding on to the faith that was gifted to them as children. One recalls here also that most of the saints we remember died rather young, and were spared the long lingering struggle of holding on to the faith. However, in these, our times, we have such great examples set before us, as Mother Teresa of Calcutta, and our revered Pope, John Paul the Second himself, two who set us a striking example of holding on to the faith through the advancing years.
**********************
Bí fúm, do mo chosaint gach tráth, Be beneath me to guard me each day
Os mo chionn, do mo threorú, led’ ghrá, Above me to guide in the fray,
Bí liom nuair a luífidh mé síos, Be there when I lie down at night,
Bí faram ar mo leaba san oích’, Guard me as I sleep in your sight,
Ar mo dheis do mo threorú, On my right hand to guide me,
Ar mo chlé do mo sheoladh, On my left to direct me.
A Chríost ghil, ná diúltaigh mo ghuí. Dear Lord! Please grant my request.
***********************
The Christian’s life was never meant to be easy, as day after day, week after week, and year after year he carries with him the gift and burden of the Faith. Take a look at the heart of the Mass and you will understand what I mean. In that part of the Mass the Roman Catholic believes, that Christ himself, body and soul, flesh and blood, humanity and Divinity, comes down among us, on the altar, at the terrible moment of the Consecration. Isn’t it difficult to believe that the Almighty God of Glory himself could possibly hide his majesty and might under the appearances of our humble bread and wine? The two worlds, the other world, and this world, meet in an awful moment in time, right there before us, with nothing between them except the thinnest, and yet most impenetrable veil. For the Roman Catholic then, this is the moment of truth, and if he finds it possible to believe what he says he believes, at that moment, then all is well, and he has bridged the gap of Faith, and he will find it possible, for now, at least, to walk in the shadow of the Lord, because for him the veil of the Temple has been rent from top to bottom, and he has glimpsed that secret world, hidden from us on this side of the veil……….Et velum Templi scisum est…….The Centurian crossed that bridge, long ago, and he could say ….. “In truth this was a son of God”……
*******************
Bí liom nuair a shuífidh mé fúm, Be there when I sit in my place,
Nuair a sheasfaidh, bí taobh liom, a rún, When I stand, be there with your grace,
Bí i mbéal an té a labhrann lem chroí, Be on tongue of all who address me,
Bí i súil an té a chasann im líon, And in eye of each who beholds me,
Romham, do mo threorú, Before me to guide,
‘Mo dhiaidh, do mo sheoladh, Behind to inspire,
Bí i gcluais an té a éisteann lem mhian. Be in the ear that hears my desire.
*********************
Didn’t Patrick himself have the strong faith? He believed that God was with him every step of the way, from rising in the morning to his lying down at night. And since he really believed that, he feared not the forces of evil. The trap of the hunter, or the net of the fowler held no terror for him. He would escape the darts of Satan himself, because God was with him and His all-protective breastplate about him. This belief is relatively easy for the person who is setting out on the path of understanding the Faith, because it follows the beautiful, mad, logic of that Faith, but as a person moves on in years, he questions the wisdom of that same Faith, and he has to convince himself, over and over again, having weighed up all the evidence, that this Faith is according to reason, and that it is a human answer to the riddle of life, that riddle that has plagued, and tormented the human mind, from the beginning of time….
*******************
Neart Dé do mo chosaint gach lá, God’s might to defend me each day,
Lena bhriathar, mar Lúireach, mar scáth, With his Word, as Breastplate, and shade,
Críost le mo thaoibhse go buan, Christ at mo side without cease,
Do mo chosaint, ó dhúiseacht go suan, To save me from waking to sleep,
Romham, do mo threorú, Before me to guide,
‘Mo dhiaidh, do mo sheoladh, Behind to inspire.
Do mo shlánú Lá léanmhar an Luain. To save me on Judgement’s dread day.
********************
And now, as we come to celebrate another St Patrick’s Day, and as another Easter races in our direction, we must examine, and weigh up our faith, once again, to see if it deserves our assent, because as far as this delicate faith or ours is concerned, we must examine and re-examine it, weigh and re-weigh it, day after day, week after week, and year after year, cleaning, and polishing, and clarifying it, continuously. There is no visible certitude in any faith nowadays, because it requires our continual assent, to be given freely as each new day dawns.
And since we are now looking forward to the Season of Easter, my memory takes me back, through the flying years, to the Easter mornings of my youth, when the faith was deep in the marrow of my bone. At that time, each Easter morning, we arose before the sun, to watch its joyous Easter dance, as it celebrated the Resurrection.
And did it dance for us? You may ask.
Well I’m not going to assert that the sun danced for us, on those far-away mornings, but I will say this, that we believed passionately that the sun took three jumps out of its skin, with delight, on that morning of the Resurrection, as it rose from its bed in the east to face it’s new day. That was as we saw it then, and that’s the real truth.
Let me end then, by wishing that Patrick’s Breastplate and Brigid’s mantle encircle you this St. Patrick’s Day, and always.
He is risen…..
Alleluia!
.
*************
Peadar Bairéad.
*************
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
Gaeilge 
English