le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
Grisham chugainn arís
.
Peadar Bairéad
Ford County…….céadchló…….2009
By
John Grisham…………………..£12.99
Díolaim gearrscéalta atá i leabhar mór-ráchairte seo an Ghrishamaigh, biodh go mba úrscéalta, den chuid is mó, a leag sé os ár gcomhair amach, go nuige seo, úrscéal is fiche acu, agus leabhar amháin eile, bunaithe ar an bhfírinne, sé sin “ The Innocent Man”. Níl a fhios agam, cén fáth ar athraigh sé cúrsaí anois, ach táid ann adéarfadh, go mb’fhéidir go raibh sé meáite i dtosach ar úrscéalta a dhéanamh díobh seo, ach ar bhealach amháin, nó ar bhealach eile, gur theip ar na scéalta sin forbairt agus fás a dhéanamh dó, faoi mar a tharlaíodh i gcás na n-úrscéalta eile a shil óna pheann, agus ó tharla go raibh siad ró-mhaith le caitheamh i dtraipisí, mar sin, ní raibh le déanamh aige ach iad a athscríobh mar ghearrscéalta. Bhuel, bíodh sin fíor bréagach, níl dabht ar domhan ach gur éirigh leis an údar sraith gearrscéalta den scoth a leagan os ár gcomhair amach sa leabhar seo. Caithfidh mé a admháil, nach go ró-mhinic a léim fhéin díolaim gearrscéalta, ach shocraigh mé ar an ndíolaim seo a léamh toisc gurbh é John Grisham a chuir i dtoll a chéile iad, agus ní raibh a chathú orm, nó is féidir liom a rá anois, gur bhain mé taitneamh, sásamh, agus tairbhe nár bheag, as léamh na scéalta céanna sin.
Seacht gcinn de ghearrscéalta breátha
Ach nár chóir dom tagairt a dhéanamh do na gearrscéalta fhéin?
Bhuel! Seacht gcinn de scéalta dea-scríofa atá idir chlúdaigh an leabhair seo, agus geallaimse dhuit é, go bhfuil sé deacair ceann ar bith acu a chur uait, go dtí go mbíonn an deoir dheiridh den scéal diúgtha agat. Imríonn an t-údar an draíocht chéanna ar a léitheoir leis na gearrscéalta seo is a imríonn sé orthu lena úrscéalta mór-ráchairte.
Féach ar an gcéad scéal acu, “Blood Drive”. Gortaíodh Bailey i gcathair Memphis, áit a raibh sé ag obair ar an mbuildáil, agus scaipeadh an scéal sa mbaile tuaite, Boxhill, mar a raibh cónaí ar a mháthair, arbh othar í ag an am. Scaip an scéal, agus munar cuireadh leis, bí cinnte nár baineadh uaidh, go dtí, sa deireadh, go raibh scéal chailleach an uafáis déanta acu de. Ar deireadh thiar, thug trúir acu aghaidh ar an ospidéal úd i Memphis, go bhfeicfidís cén bhail a bhí ar Bailey bocht, agus é de chuspóir acu a gcuid fola fhéin a chur ar fáil dó, dá mbeadh sé ina gátar. Bhuel, is deacair a chreidiúint go mbainfeadh an oiread sin eachtraí, timpistí, agus mí-fhortún, dóibh, i rith an aistir sin, agus breathnaigh freisin, ar an toradh a bhí ar a gcuairt. Ach fágfaidh mé an pléisiúr sin agat fhéin, agus gan le déanamh agat, lena bhlaiseadh, ach an leabhar seo a fháil agus a léamh!!!
Ar “Death Row”
“Fetching Raymond” a bhaist an t-údar ar an dara scéal. Raymond Graney, atá i gceist aige anseo. Duine ab ea Raymond ar chuma leis faoi dhlithe a thíre, agus dá bharr sin, ba mhinic é ina aoi ag an Stát, ó laethe a óige i leith, ach ar deireadh thiar, mharaigh sé póilí, agus dá bharr sin, daoradh chun a bháis é i bpríosún Parchman. Cuireadh siar lá an léin, chomh fada agus d’fhéadfaí sin a dhéanamh, agus bhí Raymond ag cur in iúl dá mhuintir sa bhaile, i gClanton, i Ford County, go bhfaigheadh sé an lámh in uachtar ar an dlí fós. Ach ar deireadh thiar, tuigeadh dá muintir, dá mháthair agus dá dheartháireacha Butch agus Leon, go raibh a chaiscín geall le bheith meilte, agus bhuaileadar bóthar go Priosun Parchman, le bheith i láthair, nuair a sheolfadh an Stát ar a bhealach chun na síoraíochta é
Chaith Raymond seal fada ag insint dá mhuintir, go raibh chuile sheans go n-éalódh sé ó chrúba an Stáit, nó dár leis, go raibh foireann dlíodóirí ag saothrú dó, agus bhéarfaidís siúd bua, i ndeireadh na dála. Féach mar a labhair sé lena mhuintir, nuair a shroich siad Parchman, agus nuair a ligeadh isteach iad i seomra na gcuairteoirí, sa Phríosún úd…..
“We got these sumbitches on the run,” he said, still smiling, the picture of confidence. “My lawyers are filin’ a truckload of habeas corpus petitions as we speak, and they ’re quite certain the US Supreme Court will grant certiorari within the hour.”
Cur i gCéill
Ní raibh, áfach, sa chaint sin uilig, ach cur i gcéill, agus áibhéil, agus ba ghearr ina dhiaidh sin, go raibh air a admháil dóibh, nach raibh aige ach dlíodóir bocht amháin, agus dlíodóir, nach raibh ábalta tada a dhéanamh le cumhacht an Stáit a stopadh, agus thug Raymond bata agus bóthar don dlíodóir fánach céanna sin freisin. Bhí lá, agus uair, a bháis, leagtha amach faoin am sin, agus in am tráth, bhí chuile shórt réidh, le críoch a chur lena ré. Tháinig Aturnae ar an bhfód, agus léigh sé an fógra oifigiúil….
“Pursuant to a verdict of guilty and a sentence of death returned against you in the Circuit Court of Ford County, you are hereby sentenced to death by lethal gas in the gas chamber of the Mississippi State Penitentiary at Parchman. May God have mercy on your soul”
B’in iad na focail a léigh an tAturnae díreach sular sheol siad é i dtreo Sheomra an Gháis i bpríosún Parchman.
Fágfaidh mé an chuid eile den scéal fút fhéin. Caithfidh tú an scéal a léamh, le fáil amach, ar cuireadh Breith na Cúirte i gcrích, agus cén chríoch a chuir an t-údar leis an scéal.
Tuilleadh fós le léamh
Ní gá a rá, go bhfuil scéalta eile sa leabhar seo, cúig cinn acu, scéalta den scoth, agus scéalta a imreoidh a ndraíocht fhéin ort, agus a chuirfidh faoi gheasa thú, lena leagan amach, lena gcur chuige, agus lena stíl mhealltach, corraitheach. Sea, agus chuile scéal acu níos fearr ná a chéile. Caithfidh mé a admháil, gur bhain mé an-taitneamh as an ndíolaim gearrscéalta seo.
.
.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
I mBéal an Phobail
Peadar Bairéad
(This week we try to understand the excitement caused by the discovery of the “God Particle”)
Frídín Dé
Is dócha gur chuala chuile dhuine againn, agus fiú madraí an bhaile fhéin, an scéal mór atá i mbéal chuile eolaí, ar na mallaibh, ag maíomh go bhfuiltear tar éis Frídín Dé a fhionnadh.
In ainm Dé, adéarfadh duine, b’fhéidir, céard é fhéin, nuair a tharlaíonn sa bhaile é?
Deir siad gurb é an frídín fo-adamhach é, a bhronnann mais, nó toirt, ar fhrídíní eile, agus a chuireann ar a gcumas cur le chéile le h-adaimh a chruthú, na h-adaimh sin a chuireann le chéile le chuile earra cruthaithe a dhéanamh, bíodh siad beag nó mór. Is í an chiall a bhaineann roinnt áirithe eolaithe agus saineolaithe as sin, nó go bhfuiltear anois tar éis cruthú na cruinne a mhíniú, ar deireadh thiar, nó leis an bhfrídín áirithe seo, tuigtear dóibh, nach bhfuil gá ar bith le Dia feasta, Q.E.D. Is dócha gur chualamar uilig an deilín céanna sin á ríomh ag daoine áirithe cheana, i gcás fionnachtana corraitheacha eolaíochta síos trí na blianta.
Céard faoi éacht Chopernicus? Nó nuair a thángthas ar chúrsaí éabhlóideachais? Nó fiú nuair a maíodh gur mhínigh an Ollphléasc, nó an Big Bang, chuile cheo, agus nár ghá ‘Deus’ ar bith a tharraingt ‘ex machina’ lenár n-aineolas fhéin a mhíniú don saol mór?
Cúis na hOllphléisce
Ach ar mhínigh? Nó arbh amhlaidh a cheil sé an t-aineolas céanna sin orainn?
Níl dabht ar domhan ach gur cuireadh go mór le heolas, agus le tuiscint, an daonnaí ar chúrsai na cruinne a bhí thart air, agus gur leathadh ár n-eolas ar an domhan ábhartha, trí iarrachtaí, agus trí thaighde ár n-eolaithe eolgaiseacha, ach ar mhínigh siad é ar chaoi nach mbeadh orainn riamh arís cúis an chruthaíthe a lorg? Ní cheapfainn gur dhein, nó i ngach cás a luaigh mé thuas, nach bhfuil ceist eile fós le cur fúthu? Cén chúis a bhí leis an Ollphléasc? Cad é a phléasc? Agus cén chúis a bhí leis an mbunábhar sin. Céard ba chúis le seo, nó céard ba chúis le siúd? Sea, agus i gcás na hÉabhlóide fhéin de, nach mbeadh uainn a fháil amach, céard a bhí ansin muair a thosaigh an próiseas iontach seo a chéaduair? Céard a bhí ansin sular thosaigh sé, agus má bhí tada ansin, cé as a dtáinig sé? Céard a chuir ansin é, agus cé a thug a chumas beithe dó?
Tríd an scéal seo uilig, níl muid ag iarraidh teacht trasna ar na fionnachtana iontacha úd, ar tháinig na heolaithe orthu tar éis an oiread sin dua a chaitheamh leo, ach is é atá muid ag maíomh nó go bhfeictear dúinne nach míníonn siad fiú Frídín Dé fhéin, gan trácht in aon chor ar na frídíní fo-adamhacha eile a dtéann sé i gcionn orthu. Agus fiú má thángthas ar an bhFrídín Dé seo, ní hionann sin is a rá nach raibh gá le cruthaitheoir, nó nach féidir an cheist a chur, cé chruthaigh an Frídín Dé fhéin?
‘Higgs Boson’
Mar sin, ná caithimis ár ndúthracht ag iarraidh a chruthú go raibh dul amú ar na heolaithe, agus ar na saineolaithe cliste, a fuair spléachadh ar an bhfrídín draíochta seo, i mion-mheandar ama, tar éis dóibh blianta a chaitheamh ag cruthú an innill, a chuir ar a gcumas an spléachadh sin a fháil air, tríd an ‘Hadron Collider’ úd, atá thart ar ocht míle dhéag ar fad, a thógáil ag Cern san Eilbhéis, áit a n-éiríonn leo frídíní áirithe a chur ag gluaiseacht thart ar luas an tsolais fhéin, féachaint arbh fhéidir leo teacht ar an ‘Higgs Boson’, Frídín draíochta Dé fhéin a tharlaíonn mar thoradh ar imbhualadh na bhfrídíní úd. Ba chóir dúinn comhghairdeas a dhéanamh leo, as a ndúthracht, agus as a dtaighde, agus tá súil againn go n-éireoidh leo tuilleadh fionnachtana a fháil, tríd a dtaighde, san ionad sin. Ní chuireann a leithéid as dúinne, ach is amhlaidh a thógann sé ár gcroí le háthas, nó léiríonn sé dúinn an chumhacht gan teorainn atá ag Dia, le cruinne chomh casta, achrannach, do-thuigthe sin a chruthú, ach thar aon rud eile, toisc gur fholaigh sé an cumas ionainne roinnt áirithe dá chumhacht, agus dá aimhréiteacht, a thuiscint. Sea, léiríonn an chruinne dúinne, ollchumhacht an chruthaitheora, a chruthaigh a bhfuil ann. Ba chóir dom a admháil anseo, gurbh é a spreag an píosa seo faoin bhfrídín Dé úd, nó alt a bhí ag Mark Dooley san Irish Daily Mail, dár teideal…”I’m a Catholic, but I marvel at the finding of the God Particle.”
Leor sin domsa, le cruthú nach dtagann creideamh sa Chruthaitheoir, agus na fionnachtana iontacha eolaíochta, trasna ar a chéile, ach is amhlaidh a mhórann na fionnachtana céanna sin cumhacht, agus glóir an Dé Uilechumhachtaigh úd a chruthaigh a bhfuil ann.
.
.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
I mBéal an Phobail
Peadar Bairéad
.
My Ántonia
by
Willa Cather
.
Ó Virginia go Nebraska
.
“Nach fánach an áit a bhfaighfeá breac”, faoi mar adeireadh an tseandream fadó, ach tharla, ar na mallaibh, go raibh mé ag cuartú i measc mo leabhar, agus tháinig mé ar an leabhar seo, “My Ántonia,” le Willa Cather. Dúisíodh fiosracht mhallaithe ionnam láithreach, ó tharla nár chuimhin liom tada faoin leabhar fhéin, nó faoina údar, ach oiread. Shocraigh mé láithreach, an leabhar sin a léamh, chomh luath is a gheobhainn an deis chuige, agus bíodh go raibh orm fanacht tamall, ar deireadh thiar, tháinig an lá, agus thosaigh mé ag léamh an leabhair seo.
Anois, caithfear a rá, i dtosach báire, nach inniu na inné a chonaic an leabhar seo solas an lae a chéaduair, mar cuireadh i gcló den chéad uair é sa bhliain 1918, agus ó tharla gur leabhar dírbheathaisnéiseach é, caithfidh go bhfuil muid ag cur síos ar Mheiriceá, faoi mar a bhí sí, le linn óige an údair, ó 1881 go dtí tús an chéad chogaidh domhanda, saol atá imithe as radharc orainn leis na cianta anois.
Feirm nua
Rugadh agus tógadh an t-údar, Willa Cather, i Virginia sa bhliain 1873, ach nuair a bhí Willa ocht mbliana d’aois, d’athraigh a muintir ón Stát sin Virginia, agus chuaigh chun cónaithe ar fheirm úr a athar i Nebraska. Thug an t-athrú céanna sin deis di, spléachadh a fháil ar an gcineál saoil a bhí á chaitheamh ag na himircigh, a tháinig chun na Stát ó Oirthear na hEorpa, an tráth sin, le cur fúthu, agus le saol nua a mhúnlú dóibh fhéin is dá gclann, i gCríoch nach raibh ceannsaithe fós ag saothar nó ag samhlaíocht an daonnaí. Tír fhiáin, neamhfhorbartha, scoite, a bhí inti, an tráth úd.
Ag fás suas i Nebraska
D’fhás an t-údar suas sa thimpeallacht sin, agus d’fhorbair an tír, céim ar chéim lei, agus nuair a bhí a céim bainte amach aice in Ollscoil Nebraska, chuaigh sí i dtosach le múinteoireacht, agus ansin le hiriseoireacht, ach faoin mbliain 1912, thréig sí an iriseoireacht freisin, lena dúthracht ar fad a dhíriú ar scríobh go lánaimseartha. Chuaigh a cáil mar scribhneoir i bhfad agus i ngearr, as a stíl, as a leagan amach, agus as a tuiscint ar fhás agus ar fhorbairt na Stát Aontaithe. Le linn di bheith ag fás aníos i Nebraska, chuir sí aithne ar Bhohéimeach mná, Annie Pavelka. D’fhás cairdeas eatarthu, cairdeas a mhair, agus ar ball, nuair a theastaigh ó Willa, an bhean sin, agus a gcairdeas a fhí isteach ina scéal dírbheathaisnéiseach, rinne sí í a athbhaisteadh mar Ántonia, (tá an bhéim ar an gcéad siolla, faoi mar a deintear le “An” san ainm Anthony, i mBéarla, agus fuaimitear an “i” faoi mar ba “í” na Gaeilge é) agus in áit í fhéin a tharraingt isteach sa scéal, mar scéalaí, chruthaigh sí carachtar fir, nó mar adeir sí fhéin, ba ó fhir a fuair sí chuile eolas faoi Ántonia. Jim Burden a bhaist sí ar an gcarachtar sin. Cuireadh Jim go Nebraska, chuig a dhaideo agus a mhamó, tar éis bhás a thuismitheoirí, agus gan ann ach deich mbliana d’aois ag an am.
Tír aduain
Cuireann Willa Cather síos ar Nebraska, faoi mar a chonacthas do Jim é. B’aisteach agus b’ait an tír í, dár leis. I ndáiríre, níor thír in aon chor í, ach áit a bhfeadfaí tír a dhéanamh aisti, ábhar tíre a bhí inti, dár leis. Cuireann sé síos ar fhostruchtúr na dúiche, ar na tithe bunúsacha a bhí ag daoine áirithe, go háirithe na daoine a tháinig go Meiriceá ó Oirthear na hEorpa. Bhí líon tí dá leithéid ina gcónaí cóngarach go leor do mhuintir Burden. B’as an Bhothéim dóibh agus “Shimerda” ba shloinne dóibh. Ba dhuine den chlann sin í Ántonia, cailín deas óg a bhí roinnt bheag blianta níos sine ná Jim Burden.
Bí ag caint ar áit iargúlta! bhí an áit sin, mar a raibh cónaí ar mhuintir Bhurden, níos iargúlta ná an taobh tíre inár fhás roinnt mhaith againne suas, nuair a bhí an aois seo caite ina stócach. Ní tithe a bhí ag cuid acu ach prochóga tochailte faoi thalamh, maraon le cupla seomra os cionn talaimh.
“Our neighbours lived in sod houses and dugouts – comfortable but not very roomy”
Ach, ba chomharsanúil an dream iad, dream a bhí réidh teacht i gcabhair ar a chéile, in am an ghátair.
D’fhás Jim suas, agus d’fhás Ántonia suas freisin, agus bheadh an léitheoir ag súil go n-éireodh siad mór le chéile, ach, bíodh go raibh snaidhm daingean caradais, eatarthu, agus bíodh go raibh an-mheas acu ar a chéile, ag an am gcéanna, níor éirigh le Cupid ga a chur i gcroí na beirte céanna sin.
Chuaigh Jim chun na hOllscoile, agus bhailigh an léann go tiubh. Chuaigh Ántonia amach in aimsir, agus scaradh an bheirt óna chéile. Ar ball, phós Ántonia, agus bhí lán-tí de pháistí aice, agus ag an am gcéanna, d’éirigh go cumasach le Jim, agus bhain post mór tábhachtach amach dó fhéin.
Cuairt ghearr!
Ansin, ar deireadh thiar, tháinig Jim ar chuairt ar Ántonia. Chuir Jim aithne ar a clann, agus chonacthas dó, go mba chlann dea-thógtha, dea-bhéasach, dea-iompair, a bhí iontu.
It was no wonder that her sons stood tall and straight. She was a rich mine of life, like the founders of early races.
B’in mar a chonacthas do Jim í, agus ní gá a rá, go raibh a chomh-mhaith de mheas ag Ántonia ar Jim. Ach d’fhágadar slán ag a chéile, agus chuile dhuine acu bródúil as an nduine eile, ach gheall Jim go bhfillfeadh sé arís, an bhliain dár gcionn, le saoire iascaireachta a chaitheamh le duine de chlann Ántonia. Fágtar an léitheoir ina staic ansin, ag smaoineamh ar an gcineál saoil a bhí i dtreis i Nebraska agus Willa Cather ag fás suas ann, ach ní smaoiníonn sé ar chríoch ar bith eile a chur ar scéal Jim agus Ántonia, nó sílim gur éirigh leis an údar a chur ina luí orainn, nach mar a shíltear a bhítear, go minic.
An-scéal, an-stíl, an-údar. Bain triall as, ní bheidh a chathú ort…………
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
triológ, trilogy; ó theach an diabhail go teach an deamhain, from the frying pan into the fire; aoire, minder; ar a gcoimeád, on the run; meath tráchta, the depression (economic); siúr, Sister (religious); ina gcíor thuathail, in confusion.
.
I m B é a l a n P h o b a i l
Peadar Bairéad
From the Bookshelf
.
Léigh mé roinnt leabhar, ar na mallaibh, agus bíodh nár scríobh mé aon léirmheas orthu, tuigeadh dom nárbh olc an smaoineamh é, tagairt a dhéanamh dóibh, anseo i mbéal an phobail. Agus ba é a shocraigh mé a dhéanamh, i ndeireadh na feide, nó píosa a scríobh faoi chupla ceann acu, d’aon iarracht, agus sa tslí sin, ní ligfinn i ndearmad ar fad iad, agus bheadh tagairt dóibh fagtha ar an taifead, mar adéarfá.
Is é an chéad leabhar a ndéanfaidh mé tagairt dó, an tseachtain seo, nó:-
“Oh Play that Thing” by Roddy Doyle
Ní gá dhomsa mórán a rá faoi Roddy Doyle, nó tá an t-údar céanna i mbéal gach éinne. Tá clú agus cáil idirnáisiúnta bainte amach cheana féin aige. agus nach bhfuil scannáin bunaithe ar scéalta áirithe dá chuid. Ní gnáth úrscéal atá i gceist anseo, ach an leabhar láir, de thriológ dá chuid. Is é “A Star Called Henry” an chéad leabhar den tsraith ildánach seo. Agus ní call dom a rá, go leanann an t-údar leis, ag tógail, ag forbairt, agus ag cruthú, idir atmosféar agus carachtair a scéil, ó cheann ceann na triolóige spéisiúla seo. Tosaíonn sé sa chéad chuid den ollsaothar seo, ag cur Henry Smart in aithne dá léitheoirí. Ghlac an Henry céanna sin páirt sna “Trioblóidí” anseo in Éirinn, agus throid sé, agus mharaigh sé, de réir mar a ordaíodh dó a dhéanamh, ach i ndeireadh na dála, b’éigean dó a sheolta a ardú, agus na Stáit Aontaithe agus Ellis Island a thabhairt air fhéin, i ngeall ar a pháirt sna Trioblóidí céanna sin, ach ar bhealach, ba thuras ó theach an diabhail go teach an deamhain aige é, nó chuir coirpigh thall spéis ann, spéis nár chun a leasa é! agus b’éigean dó imeacht ó dheas. D’éirigh leis tamall a chaitheamh ansin, agus le linn na tréimhse sin, chuir sé aithne ar Louis Armstrong, an ceoltóir, agus an t-amhránaí cáiliúil, agus bhí sé ina chineál aoire aige, ar feadh scathaimh, ach ar deireadh, tháinig na coirpigh sa tóir arís air. Casadh a bhean agus a iníon óg air, sa tréimhse sin freisin, nó leanadar ó Éirinn é, agus ba é deireadh an scéil sin é, nó go ndeachaigh an chlann uilig ar a gcoimeád, agus sa chuid deiridh sin den leabhar, “Oh Play That Thing”, éirionn le Roddy Doyle an-chur síos a chur in ár láthair ar an gcineál saoil a bhí ag bochtáin Mheiriceá, le linn an Mheath Tráchta, a tharla thall, i ndeireadh na bhfichidí. An-phíosa scríbhneoireachta againn anseo, ón údar sciliúil, scéalach, saineolach seo. I ndeireadh an scéil thiar, tugann sé leide dúinn faoin tríú chuid den triológ, nuair a chuireann sé in iúl dúinn, go bhfuil socraithe ag Henry, aghaidh a thabhairt ar an tseanfhód arís, le deireadh a laethe a chaitheamh ansin, agus breathnú ar an dtír s’againne, trí shúile an Phuncáin a d’fhill.
An-leabhar, an-scéal, an-phíosa scríbhneoirachta.
Leabhar eile ar mhaith liom tagairt a dhéanamh dó anseo isea beathaisnéis na Siúrach Genevieve, nó is leabhar é a raghadh i gcionn ar dhuine ar bith, a bhfuil suim aige i gcúrsaí an Tuaiscirt le suim de bhlianta anuas.
.
“Sister Genevieve”. by. John Rae
Sa bhliain 1923, ar an dara lá fichead de Mhárta, sa Tulach Mhór i gContae Ua bhFáilí, isea a rugadh Mary O Farrell. Bhí an Saorstát díreach tar éis a bhunaithe, anseo againne, agus ní call a rá, go raibh an saol corraithe go maith in Éirinn na linne sin…….an tráth céanna a raibh Henry Smart ag baint clú agus cáil, de chineál amháin nó de chineál eile, amach dó fhéin, i gCuid a hAon, de thriológ úd Roddy Doyle……. Bhí athair Mháire ina Stíobhard ar fheirm, agus ar gharraithe, Chlochar an Chroí Ró-Naofa, ar le Siúracha na Carthannachta iad, ar imeall an bhaile sin. Ba í Máire an cúigiú, agus an duine ab óige, sa chlann sin. Ní call dom a rá, go mba Chaitlicigh dhíograiseacha iad a muintir, ach mar sin fhéin, níor spéis le Máire saol mhná rialta, olc, maith, nó dona. Ní mar a shíltear a bhítear, go minic, ar an saol seo, ach mar a chinntítear, agus do bharúil, nár chríochnaigh Máire s’againne ina siúr, in Iníonacha na Carthannachta, Seirbhisigh na nOthar Bocht. Féach mar a chuireann an t-údar é………
The Daughters of Charity, Servants of the Sick Poor, was a company of ‘sisters’ founded in Paris in 1633 by Vincent de Paul……Their innovation was to found a religious organisation of women who would serve their vocation on the streets, in the hospitals and in the homes of the poor, not in a convent.
A Difficult Vocation
Glaoch an-chrua ba ea an glaoch a fuair Mary, ach chuir sí chun oibre láithreach len í fhéin a ullmhú, agus a oiliúint, don saol a chuirfeadh an glaoch céanna sin in áirithe di. Bean bhreá, dhathúil, ba ea an tSiúr Genevieve, agus bean a chaith a dúthracht ar fad i mbun na hoibre a tugadh di. Sa bhliain 1956, cuireadh go hIarthar Bhéal Feirste í, le dul i mbun oibre scoile, i gceantar na bhFál. Cupla bliain ina dhiaidh sin, tógadh Meánscoil nua ansin, le freastal ar chailíní cheantar na bhFál, agus ba iad Iníonacha na Carthannachta a cuireadh i mbun na Meánscoile sin, ach bíodh gur iarr na hÚdaráis Eaglasta ar na siúracha céanna sin dul i mbun na Meánscoile nua, níor tugadh cead dóibh tada a dhéanamh, taobh amuigh den Scoil a bhaisteadh, agus Príomhoide agus LeasPhríomhoide a roghnú, agus a ainmniú. ba iad na hÚdaráis thuasluaite a rinne an Foirgneamh a phleanáil agus a thógail, agus ba iad freisin a roghnaigh na múinteoirí! Ní haon ionadh, nach mó ná sásta a bhí na Siúracha leis na cúrsaí sin uilig. Ba é a bhaist siad mar ainm ar an Scoil nua ná….
St. Louise’s Girls Secondary Intermediate School and St Louise’s Comprehensive College.
Ach níor tugadh riamh d’ainm air, i measc na cosmhuintire, ach “St. Louise’s”. Tógadh an scoil le freastal ar thart ar 740 dalta, ach nuair a osclaíodh an scoil sin, ar an 8ú Eanair, sa bhliain 1958, tharla go raibh 850 dalta ar an bhfód le tosú ar a gcúrsaí léinn, sa scoil nua. Trua nár fágadh pleanáil na scoile, agus na hullmhúcháin, i lámha na Siúracha.
A Worthy Headmistress
Ar aon chuma, deineadh a raibh le déanamh, agus i gceann roinnt blianta, sa bhliain 1963, ainmníodh an tSiúr Genevieve mar ardmháistreas ar St. Louise’s, agus uaidh sin amach, chaith sí a saol agus a dúthracht ar son na ndaltaí uilig a tháinig faoina cúram, bíodh go raibh uirthi troid go dian ar a son, nó bhí an Tuaisceart, agus go háirithe an ceantar ina raibh St. Louise’s suite, ina gcíor thuathail an tráth sin, toisc na dTrioblóidí bheith in ard a réime ag an am. Ach níor ghéill an tSiúr Genevieve do cheann ar bith de na fórsaí, a rinne iarracht ar bith aon chur isteach a dhéanamh ar an scoil, nó ar a daltaí. D’éirigh sí as a post, ag deireadh na scoilbhliana 1987-’88, agus sé bliana ina dhiaidh sin, d’fhág stróc gan lúth na ngéag agus gan urlabhra í, rud a chuir críoch lena cuid oibre, nó bíodh go raibh sí sé bliana ar scor, lean sí lei, ag obair go dian, dícheallach, dúthrachtach, i rith an ama sin. An-scéal don té a bhfuil spéis aige, nó aice, i gcúrsaí oideachais, agus spioradálta, gan trácht in aon chor ar thioncar na dtrioblóidí ar na cúrsaí céanna sin. An-léamh, an-scéal, an-bheathaisnéis.
.
.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
I mBéal an Phobail
Peadar Bairéad
.
(This week I mBeal an Phobail looks back on a holiday spent in Sunny Fuerteventura, some years ago)
I bhfad ó bhaile
(Seo píosa a scríobh mé, tamall de bhlianta ó shoin, ach cheap mé nár dhochar ar bith, é a chur i mBéal an Phobail arís.)
.
Ní dóigh liom gur inis mé dhaoibh cheana faoin saoire a chaith mé, i bhfad ó bhaile, amuigh i bhFuerteventura, ceann de na hOileáin Chanáireacha, an ceann is cóngaraí do chósta na hAfraice. Tá a shliocht sin air, nó bíodh go bhfuil sé suite roinnt mhaith mílte amach ón gcósta sin, ag an am gcéanna, éiríonn leis na stoirmeacha geimhridh gaineamh geal ón Sahára a shéideadh trasna na farraige chuige, sa chaoi go bhfuil limistéar fairsing den oileán sin clúdaithe le dumhchanna geala gainimh, dumhchanna atá chomh geal, d’fhéadfa a rá, leis na dumhchanna a gheofá fan chósta an Mhuirthead, in Iorras, i gContae Mhaigh Eo. Sea, agus féach an t-ainm a baisteadh ar an bhfoirgneamh ina raibh muid lonnaithe, fad is a bhíomar ag cur fúinn ansin, “Oasis Dunas”, sea, tugann sin le fios do dhuine go raibh na dumhchanna gainimh sa chuid sin den oileán, agus tá na hÁrasáin sin suite ar imeall an Ionaid Saoire sin Corralejo.
Turas treoraithe!
Ar ár mbealach, ar bhus, ón Aerfort go Corralejo, bhí deis ag ár dTreoraí ualach asail de scéalta faoin oileán a insint dúinn, agus chomh maith le sin, bhí deis aice ár n-aire a dhíriú ar cheann eile de na hOileáin Chanáireacha, ar Lanzarote, a bhí le feiceáil ina luí go taibhsiúil ar thaobh na láimhe deise, agus cuma draíochta air faoi ghrian scaltach róstach an mheánlae. Chuamar thar roinnt bailte poirt, agus míníodh dúinn, go mba thogha ionaid iascaigh iad na bailte céanna sin, ach chuir sí fainic na bhfainic orainn, ag rá linn, go raibh de nós ag na dúchasaigh, i gcuid acu, an iascaireacht sin a dhéanamh gan snáithe éadaigh orthu, taobh amuigh de hata agus stocaí, b’fhéidir!
Chonaiceamar freisin sléibhte agus cnoic den uile dhéanamh, cuid acu maol, cuid acu beannach, agus cuid eile fós nach raibh maol nó beannach, ach iad ait, iontach, dodhearmadtha.
Aras Bhecks!
Ar ár mbealach freisin, chuamar thar áras nua a bhí á thógáil ar thaobh an bhóthair, é ollmhór, míofar, neamhghnách, ach míníodh dúinn go raibh sé fágtha sa tslí sin le tamall anois.
Cé a mba leis é, an ea?
Luadh Posh agus Becks leis.
Agus tuige nár críochnaíodh é?
Ní raibh freagra na ceiste sin ag éinne, a dúradh linn, ach go raibh an chuma ar an scéal nach bhféadfadh an bheirt sin teacht ar aon fhocal, faoin chaoi ab fhearr le críoch oiriúnach a chur ar a “gCasa Grande” i bhFuerteventura. Minic a chualamar faoi chaisleáin sa Spáinn a bheith á thógáil ag duine! bhuel, is dócha go bhfuil ceann de na caisleáin sin á thógáil ag an lánú seo i gcúige iargúlta de Ríocht sin na Spáinne, agus má éiríonn leo riamh é a chríochnú, tá mé cinnte go mbeidh “Casa” ar dóigh acu amuigh ansin. é suite in áit chomh halainn is a d’fhéadfá a fháil, agus é feistithe ansin, ag breathnú amach ar an bhfarraige agus ar Oileán álainn, draiochta, Lanzarote.
Críochnóidh mé an scéal seo dhaoibh an tseachtain seo chugainn.
Go dtí sin……….Slán………..
.
.
.
.
.
.
.
.
.
Gaeilge 
English