Timpeall is cúig bhliain ó shin chuaigh me ar chuairt specialta go dtí an cainneon mór in Arizona.  Ceann d’Iontaisí an domhain is ea an cainneoin seo agus chomh luath agus a fheiceann tú é, baineann sé an chaint díot!

Cé gurb álainn an radharc é ón imeall, tá sé i bhfad níos áille fós é a fheiceáil laistigh den chainneon fhéin.

Tá a fhios agam sin mar téim ar siúlóid mór sa chainneon seo beagnach gach bliain.  Uaireanta tosaím an t-siúlóid ón taobh thuaidh agus uaireanta eile ón taobh theas. De ghnáth siúlaim síos go dtí an abha mhór ag bun an chainneoin, Abha an Cholorado, agus ansin aníos agus ar ais go dtí imeall an chainneoin.

An t-am seo atá i gceist agam, thosaigh mé ar m’eachtra ag a ceathair a chlog ar maidin.  Thug me faoi deara go raibh storm mhór ar siúl, b’fheidir fiche ciliméadar i bhfad uaim. Chonaic mé splancacha tintrí agus chuala mé pléascanna toirní ach bhí an aimsir maith go leor sa chainneon féin.  Bhí se ag cur beagán baistí san áit ina raibh mé fhéin agus chuir mé orm mo chóta baistí agus ar aghaidh liom!

Bhí go maith agus ni raibh go holc, agus tar éis trí uaire, nó mar sin, bhí an storm ar siúl fós agus ní raibh sé chomh fada uaim anois is a bhí sé níos luaithe.  Bhí an bháisteach níos troime anois freisin. Lean mé ar aghaidh go dtí an ‘Phantom Ranch’ ag bun an chainneoin. Sin baile beag ina bhfuil siopa agus b’fhéidir fiche bothán beag.  Tá sruthán mór in aice leis darb ainm ‘Bright Angel Creek’. Chonaic me a lán daoine ar bruach an t-srutháin, agus díreach ina dhiaidh sin chuala me torann bodhraitheach cosúil le h-eitleán cogaidh.  Ghabh me síos go dtí an bruach agus chonaic mé go raibh sé ag rith go tapa, agus ag déanamh torainn mhóir mar bhí na clocha lastigh ag tormáil. Bhí an t-uisce féin ag coipeadh go tiubh agus é chomh dearg le fuil, geall leis, agus bhí géaga crann á scuabadh leo ar uachtar an uisce.  Ní fhaca me a leithéid riamh. Cuirfeadh sé faitíos ar dhuine ar bith! D’fhiafraigh mé de dhuine éigean céard a bhí ar siúl. ‘Maidhm thuile’ atá ann adúirt sé, nach uamhnach é? Sea! a d’fhreagair mé.

Thuig mé díreach cen fáth go bhfuil an cainneon seo mar atá sé anois.  Seo cumhacht an nádúir, agus go háirithe, cumhacht an uisce ag obair thar thréimhse fada!

Ach ní raibh mé in ann fanacht mar bhí orm filleadh ar ais.  Bhí faitíos orm, ach mar sin féin, thosaigh mé ag siúl romham.  Uaireantra, chonaic mé uisce ag scuabadh léi in áiteanna nach sníonn sí de ghnáth.  Sin mar a scéith an abha, a dúirt mé liom féin. Bhí deifir orm anois mar bhí mé neirbhíseach.

I dtobainne, chonaic me go raibh uisce ar gach thaobh dom, ag rith go tapa.  Bhí me gafa anseo; bhí athbhuile ar mo chroí agus bhí sé deacair anáil a tharraingt..  “Ná cuir scaoll fúm!” adúirt mé liom féin, “fan anseo noiméad agus smaoinigh ar an rud is fearr duit a dhéanamh!”  Tharraing mé m’anáil go deas mall, cúpla uair, agus mé ag comháireamh go dtí a deich gach uair. Ansin, rinne mé taithscéalaíocht agus chonaic mé go raibh sruth amháin níos laige ná na cinn eile.   Thosaigh mé ag dul trasna an tsrutha sin, agus ag úsaid mo bhataí siúil chun fanacht ar mo chothrom. Bhí an t-uisce go coim orm ,agus bhí se an-deacair dul trasna. Dá dtitfinn thitfeadh mé isteach in eas a bhí sa sruth agus bheinn caillte.  Ach d’éirigh liom agus tar éis sin ní raibh aon fhadhb eile agam ag dul ar ais go dtí an bruach.

Nuair a bhailíonn báisteach i sruthanna beaga, agus nuair a ritheann na sruthanna sin síos meascann siad le sruthanna eile, agus go luath méadaíonn siad go dtí go mbionn abha mhór agus cumhacht dochreidte iontu!  Maidhm thuile a tugtar ar an feinimeán seo, agus tá sé an-dáinséarach ar fad do gach rud beo ina bealach.

Bhí an t-ádh dearg i mo chaipín nár tharla timpiste dom, agus caithfidh mé a admháil go bhfuil mé i bhfad níos cúramaí anois nuair a théim ar siúlóid, agus bím ag éisteacht go haireach le tuar na haimsire!

.

le Peadar agus Micheál Bairéad

.

Peadar anseo…..

“Bfhédir nárbh eol dhuit go raibh mé in Ospidéal, i mBaile Átha Cliath, ar feadh scathaimh mhaith, le déanaí, agus gur tháinig mo mhac Micheál i gcabhair orm, sa tréimhse sin, trí féachaint chuige go mbeadh an Colún seo le léamh ag ár léitheoirí, chuile sheachtain san idirlinn, agus ansin, d’iarr mé air leanúint leis sa bhfiontar sin. Thoiligh sé chuige sin, agus tá súil agam to dtaitneoidh toradh ár saothair libh feasta. Deir Micheál fhéin gur cuma cá bhfuil cónaí air, nó go raibh súil aige go mbeadh ar a chumas cabhrú liom sa ghnó seo.”

Deir mo leath-bhádóir,Micheál, freisin………..

“Sa lá atá inniu ann, leis an idirlíon, níl sé neamhchoitianta a bheith i do chónaí in áit amháin agus ag obair in áit eile.  Cuma cá bhfuil mé ag cur fúm ag an am, tá súil agam go dtabharfaidh mé léargas difriúil go dtí an bord, agus mar sin sílim go mbeidh dearcadh úrnua sa cholún féin.  

De bhrí go bhfuil Gaeilge níos laige agamsa agus cé go bhfuil orm mo chion féin a dhéanamh, seans go mbeidh leibhéal na Gaeilge níos ísle, ar dtús, ar aon nós.

Dhá scór bliain!

Seo rud dochreite:  Tá an t-alt spéisiúil seo “I mBéal an Phobail” thart ar dhaichead bliain d’aois anois!  Thosaigh Peadar á scríobh tar éis chuairt an Phápa Eoin Pól, a Dó, sa bhliain 1979! Bhí ar Pheadar clóscríobhán láimhe a úsáid, agus bhí air cruachóip a fhagáil isteach ag oifig an Kilkenny People ansin! ‘chuile sheachtain,  Ní raibh an fón póca cumtha fós! Agus sa bhliain 1979, bhuaigh foireann iománaíochta Chill Chainnigh ar Ghaillimh.  Nach mór an difríocht idir inné agus inniu, a chairde!  Agus tríd na hathruithe go léir a tharla, mór agus beag, lean Peadar ar aghaidh ag scríobh!

Le linn a thréimhse mar colúnaí, thug Peadar cúntas dúinn ar na heachtraí a bhí ar siúl ina shaol fhéin, sa phobal áitiúil, agus go deimhin, ar fud an domhain mhóir.   Ach ná déan dearmad ar an rud is tábhachtaí, b’fhéidir! Ba i nGaeilge a scríobhadh gach alt díobh sin! Caithfimid ómós a thabhairt do Pheadar agus freisin don “Kilkenny People” as an tseirbhís riachtanach seo a chur ar fháil dá lucht léite.”

Tá sé in am!

“Dúirt Peadar liom le déanaí go mb’fhéidir go bhfuil sé in am aige tarraingt siar beagán!  D’aontaigh mé leis agus dúirt mé go bhfuil sos beag tuillte aige anois, tar éis daichead bliain!  Phléamar an t-ábhar sin ar feadh píosa, agus d’fhoghlaim mé go raibh imní air nach mbeidh dóthain Gaeilge sa pháipéar in éagmais a cholún seachtaine.  Bhí an ceart aige, nach raibh? Príomhpháirt dár bhféiniúlacht náisiúnta agus dár gcultúr uathúil is ea an Ghaeilge – nach ea? Agus mar sin, tá sé an-tábhactach í a shábháil, ní amháin dúinn féin, ach do shliocht ár sleachta!  Gach uair a úsaidtear an Ghaeilge, cabhraíonn sé leis an gcúis seo, agus mar sin, tá sé riachtanach an colún seo a choimeád beo! Ach an féidir le Peadar tarraingt siar beagán, agus ag an am gcéanna, don cholún dul ar aghaidh? Múineann gá seift, mar a déarfá, agus bhí smaoineamh againn conas an ceann sprice sin a bhaint amach!

Ar aghaidh linn!

Agus cad é an smaoineamh é sin?  Sin í an cheist ?  Bhuel, i bhfocal amháin – comhoibriú!  Nach bhfuil sé sin sofheicthe?

Tá cabhróir ag teastáil ó Pheadar, le comhoibriú leis ar a cholún.  Laghdódh an socrú sin an brú ar Peadar féin, agus bheadh sé in ann a intinn a leagan ar na rudaí is fearr leis.   Mar sin agus sa tslí sin, cheapamar go mbeadh an dá thrá á fhreastal againn! Shocraíomar triail a bhaint as an moladh sin ar aon chaoi.”

Cabhróir!

“Maith go leor!  Ach cá bhfuil an cabhróir sin?  Má tá ceann agat, a Pheadair, caithfidh tú é, nó í, a cur in aithne dúinn!  Sin atá á rá againn, nach ea?”

“Bhuel, beidh mo mhac Micheál ag cabhrú liom, agus is dócha go bhfuil sé in ann é féin a cur in aithne daoibh!  Cá bhfuil tú, a Mhichíl?”

“Táim anseo.  Is mise an mac is sine sa chlann.  Rugadh mé i gContae Muigheo, agus tógadh mé i mBaile Átha Cliath go dtí go raibh mé naoi mbliana d’aois, agus i gCill Chainnigh tar éis sin.  D’fhreastail mé ar scoil náisiúnta Bhráithre de la Salle, agus ar Choláiste Chiaráin. Bhí m’athair ag obair sa scoil chéanna sin. Tar éis sin, d’fhreastail mé ar an Ollscoil i mBaile Átha Cliath ag déanamh staidéir ar Eolaíocht agus ar Innealtóireacht Leictreach.  Ansin, bhí mé ag obair i mBaile Átha Cliath ar feadh cúig bliana, agus ina dhiaidh sin chuaigh mé thar tír amach go Meiriceá. Bhí mé ag obair i gCalifornia ar feadh breis agus deich mbliana fichead, nuair a d’éirigh mé as an jab trí bliana ó shin. Anois, caithim an chuid is mó den Samhradh in Éirinn, i gCill Chainnigh, agus an cuid eile den bhliain i San Diego, i gCalifornia Theas.

Tá súil ag an mbeirt againn go leanfaidh sibh ar aghaidh linn má tá tú i do léitheoir cheana féin.  Má tá tú i do léitheoir nua, céad Fáilte romhat, agus tá súil againn gur bhain tú sult as an gcolún nua seo, agus go bhfanfaidh tú linn feasta.”

Gura fad buan sibh uilig!

ó

Na Bairéadaigh.

.