Cothromaíocht Oibre agus Saoil – Bernie Clarke

Nóta don léitheoir: Ní fíor gach rud sa scéal seo. Mar shampla, b’fhéidir go raibh fadhb bheag le turgnamh ceimice uair nó dhó, ach sin an méid. Mar bhuachaillí sna déaga, bhíodh ár gcuid samhlaíochta ar shiúl sa chloigeann againn. Mar sin, tá gnéithe den scéal bunaithe ar ár dtuairimí shuibiachtúla in ionad ar na fíricí loma.

Bhí múinteoirí iontacha i gColáiste Chiaráin, agus bhí siad an-éagsúil óna chéile. Chuaigh gach duine acu i bhfeidhm orm ar bhealach éigin. Ba mhaith liom labhairt faoi mhúinteoir áirithe a léirigh an chothromaíocht idir an obair agus an saol pearsanta — Bernie Clarke.

Ba mhúinteoir óg é Bernie Clarke ag an am — b’fhéidir go raibh sé sna luath-tríochaidí. Fear réchúiseach, séimh, galánta ba ea é. Cé nárbh fhear ard é, tharraing sé aird in ainneoin sin. Bhí sé i gcónaí gléasta go néata, ag caitheamh seaicéad spóirt de shaghas éigin, go minic ceann le patrún seic air. Bhí a chuid gruaige chomh dubh le gual. Chomh maith leis sin, ní raibh roic ina éadan, mar ba dhuine socair é, nár éirigh buartha go héasca.

Cé go raibh go leor de na múinteoirí eile ag cur roinnt ama bhreise isteach ar chúrsaí scoile, ní dhearna Bernie a leithéid de ghnáth. In ainneoin sin, múinteoir an-mhaith a bhí ann — duine an-suáilceach. Ní raibh bagairt an strapa ina rang, agus níor úsáid sé pionós corpartha ná teanga ghéar orainn riamh. Bhaineamar leas as an eolas sin — ní rabhamar ró-mhúinte ina rang! Slua spleodrach a bhí ionainn, a dhaltaí, agus uaireanta bhí sé deacair a chloisteáil cad a bhí á rá ag Bernie sa rang. Rud eile a thaitin linn ná, murab ionann agus roinnt múinteoirí eile, ní thugadh Bernie aon obair bhaile dúinn ar chor ar bith. Bhíomar an-bhuíoch as sin, mar bhíodh an iomarca obair bhaile againn cheana féin. Bhíodh scoil ar siúl gach lá, ach amháin an Domhnach, ag an am sin — leathlá Dé Céadaoin agus Dé Sathairn. Agus bhíodh orainn staidéar a dhéanamh san oíche gach uile lá ar feadh timpeall dhá nó trí huaire. Ach bhímis gnóthach an t-am ar fad le hobair bhaile sna hábhair eile, agus bhí sé deacair dúinn gach rud a chríochnú in am.

Ceimic le Caor Thine

Mhúin Bernie ceimic dúinn, ábhar nach raibh ró-shuimiúil dúinn ar dtús. Ina ranganna bhímis ag gáire agus ag scigireacht, ag caitheamh liathróidí páipéir in aghaidh a chéile nuair nach raibh Bernie ag breathnú. Ó am go chéile, bhris ar an bhfoighne ar Bernie, agus d’ardaíodh sé a ghlór:

“Ah seo anois, a bhuachaillí, glacaigí go réidh ansin é!”

Bhímis ciúin ar feadh tamaillín big, ach roimh i bhfad thosódh an ruaille buaille arís.

Ach chloisfeá biorán ag titim aon uair a fuair Bernie triaileadán, nó próca, nó ceimiceáin. Bhí sé chun turgnamh ceimice a dhéanamh. Bhí a fhios ag madra an bhaile cad a tharlódh ansin. Theipeadh go tubaisteach ar gach turgnamh! Torthaí contúirteacha — pléasc, nó boladh aisteach, nó fiú caor thine! Ní fhéadfaimis guaim a choinneáil orainn féin; bhíodh sé chomh greannmhar sin. Ag an deireadh, ba é seo a bhíodh le rá ag Bernie:

“Ah bhuel, a bhuachaillí, sin an bunsmaoineamh, ar aon nós!”

Is maith is cuimhin liom an uair a rinne dalta amháin aithris ar Bernie. Ghoid an dalta gloine a raibh potaisiam inti. Chuaigh sé go dtí an leithreas, agus chaith sé píosa de isteach i mbabhla leithris. Bhí pléasc mhór, agus caitheadh suíochán an leithris suas san aer le neart na pléisce. Doirteadh gach a raibh sa bhabhla freisin. Tháinig an dalta bocht amach as an leithreas agus é in aimhréidh, agus bhí sé fliuch le huisce agus aon rud eile a bhí sa bhabhla. Chaill sé an éisteacht ar feadh tamaillín freisin. Ní raibh an coláiste ró-shásta, ach an oiread, agus ba bheag nár cuireadh amach as an scoil é mar gheall ar a mhí-iompar uafásach sin. Cuireadh an tsaotharlann cheimice faoi ghlas tar éis sin, agus níor tharla a leithéid riamh arís.

An Dá Thrá a Fhreastal

Seachas na turgnaimh cheimice, bhíodh ócáidí eile a tharraingíodh ár n-aird sa rang. Sna laethanta díreach roimh scrúduithe scoile, dhéanadh Bernie achoimre ar gach rud a mhúin sé dúinn sa téarma sin. Ach bhí a fhios ag an domhan agus a mháthair go dtabharfadh Bernie leideanna don rang faoi na ceisteanna a bheadh ar an bpáipéar scrúdaithe. Níor theastaigh uainn Bernie a ligean síos ach an oiread, agus mar sin chaithimis roinnt ama ag staidéar ár nótaí ó na ranganna deireanacha sa téarma. Níor ligeamar síos é, fiú uair amháin.

Maidir le paisean Bernie, bheadh ort dul amach ar an gcúrsa gailf chun é sin a fheiceáil. D’inis m’athair dom faoi Bernie, mar d’imir m’athair galf freisin, ar an gcúrsa céanna. Dúirt sé liom go raibh cis ar Bernie thart ar a cúig.

“Níl cis mar sin ach ag na hamaitéaraigh is fearr sa spórt,” arsa m’athair.

Thuig mé ansin cén paisean a bhí ag Bernie — an galf. Bhíodh sé amuigh ar an gcúrsa gach seans a bhí aige, ag cur feabhais ar a chuid scileanna, bail ó Dhia air.

D’fhoghlaim mé go leor ó Bernie chomh maith leis an gceimic. D’fhoghlaim mé go bhfaigheann tú na torthaí atá uait nuair a dhíríonn tú d’aird agus d’fhuinneamh ar do phaisean, agus bíonn saol níos fiúntaí agus níos sásúla agat dá bharr. Ní hé sin le rá nach ndéanann tú aon rud eile — cinnte dearfach, déanann tú. Bíonn tú in ann rudaí eile a dhéanamh go hiontach freisin nuair a chuireann tú an struchtúr ceart i bhfeidhm.

Sin go díreach an rud a rinne Bernie. Bhí a fhios aige gurbh é an fíor-phaisean a bhí aige ná an galf. Mar mhúinteoir, bhí sé in ann a bheith ar an gcúrsa gach lá sna laethanta saoire, go háirithe sa samhradh. Tháinig a phaisean agus a ghairm bheatha le chéile go hiontach dó, agus bhí sé in ann an dá thrá sin a fhreastal.

Táim cinnte go ndeachaigh Bernie ar scor ón múineadh blianta fada ó shin. Chuirfinn geall, áfach, go bhfuil sé fós ag imirt gailf!

Litir ó Mheiriceá – Tugadh drochíde ar chónaitheoir fadtéarmach sna Stáit Aontaithe!