le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
.
N o l l a i g á C h e a l ú .
.
****************************
.
Skipping Christmas………………………………………………………………………
Le………………………………………………………………………………………………..
John Grisham……………………………………………………………………€12.68.
Foilsithe ag Century sa bhliain 2001.
.
****************************
Tá faitíos orm go bhfuil mé tite ar gcúl le leahair John Grisham, nó tá péire curtha i gcló aige, ó scríobh mé píosa faoina leabhar deiridh. Tá i dtosach, an ceann seo, “Skipping Christmas,” agus tá ceann eile curtha dhe aige ina dhiaidh sin, agus “The Summons” a bhaist sé ar an gceann sin. Níl an ceann deiridh sin léite agam fós, ach chomh luath is a bheidh, bí cinnte, go mbeidh píosa le léamh agaibh anseo in “I mBéal an Phobail”, faoi. Bhuel, nár scríobh mé píosa anseo faoi chuile cheann dá leabhair go dtí seo, agus níl fúm stopadh anois, agus go háirithe, ó tharla gur bhain mé toit agus taitneamh as chuile cheann dá leabhair, go nuige seo.
.
Ní gá dhom liosta iomlán dá chuid leabhar a thabhairt daoibh anseo, nó is dócha go bhfuil a mbunús léite agaibh fhéin freisin, ach ag an am gcéanna, sílim gur chóir dom cupla ceann acu a lua, le cúlra eicínt a líonadh isteach, mar adéarfá. Seo an tríú leabhar déag uaidh, agus tá sé i bhfad níos lú ná na leabhair a scríobh sé cheana. Níl sa leabhar beag seo ach 177 leathanach. Tá an-difir idir “Skipping Christmas” agus na leabhair eile a scríobh sé, in a lán slite eile freisin, nó is scéal Nollaigiúil é seo, sa chiall is fearr den bhfocal sin, agus níl dabht ar bith agam, ach go nglacfar leis an leahar seo mar clasaiceach, amach anseo. Ach ag tagairt do chuid de na leabhair mhór-ráchairte, a shil óna pheann, go dtí seo, cé dhéanfadh dearmad ar “The Firm”, “The Chamber”, “The Runaway Jury”, “The Street Lawyer”, “The Brethren”, nó ar “A Painted House”, gan ach dornán díobh a lua, ach mar adúirt mé cheana, is mór ar fad eatarthu sin agus an leabhar beag seo atá idir chamáin agam. Ach, b’fhéidir nárbh olc an smaoineamh é cupla rud a rá faoin leabhar fhéin, “Skipping Christmas”……..
.
Is iad Luther, agus Nora Krank, príomhcharachtair an scéil seo. Osclaíonn an scéal le
Luther, Nora, agus a n-iníon, ag fanacht ag Aerfort Mhiami, ar Thanksgiving Day, nó tá a n-iníon, Blair, in aois a trí bliana is fiche, ag imeacht uathu, ar a bealach go Peru, mar bhall den Peace Corps….
“The flight would take her to Miami, then to Lima, then by bus for three days into the mountains, into another century. For the first time in her young and sheltered life, Blair would spend Christmas away from home. Her mother clutched her hand and tried to be strong.”
Ar ball, tar éis don iníon dul ar eite, rinne siad roinnt siopadóireachta, agus ba ghearr gur thug siad faoi deara, go raibh brú na Nollag ag tosú cheana féin. Bhí na siopaí ag cur thar maoil, bhí na hionaid pháirceála lán go scóig, agus Santa uileláithreach le feiceáil, agus le clos, chuile áit dá ndeachaigh siad. Chuir an rud seo uilig Luther s’againne ag smaoineamh, ar an am amú, agus ar an strus uilig, a bhain le ceiliúradh fhéile na Nollag. Ach an raibh leigheas ar an scéal?
What a waste, Luther thought to himself. Why do we eat so much and drink so much in the celebration of the birth of Christ?
Ach bhí siad beirt ag smaoineamh ar a n-iníon, Blair bhocht, agus í ar a bealach go Peru, í ag imeacht as an nead den chéad uair, i ndáiríre, agus í ag dul chomh fada sin ó bhaile uathu. An mbeadh sí slán, sábháilte, thíos ansin sa dufair? Ar bhaol di? Agus an raibh rud ar bith a d’fhéadfaidís a dhéanamh, le cabhair nó cúnamh a chur ar fáil di? Ba ghearr gur tuigeadh dóibh nach raibh. Bhí sí imithe. Bhí uirthi teacht i dtír ar a chonlán fhéin feasta. Ach níor chuir sin deireadh leis an imní a bhí orthu beirt fúithi.
“Stop worrying, okay? The Peace Corps wouldn’t send her into a dangerous place”
“It wont be the same.
“What?”
“Christmas.”
It certainly will not, Luther almost said. Oddly he was smiling as he worked his way through traffic.
Tuige a’ raibh sé ag chomh sásta sin leis fhéin? adéarfadh duine, b’fhéidir.
Bhuel, bhí plean áiféiseach, míréasúnta, corraitheach, ag neadú i gcistin a aigne, plean a mbeadh air tamall a chaitheamh á fhorbairt, agus á scrúdú. Nuair a bhí a bhean ina cnap codlata, an oíche sin, thug sé an íoslach air fhéin, nó bhí obair le déanamh aige..
“An hour later he was in his basement office, at his desk with files open, the computer humming, spreadsheets in the printer, an investigator searching for evidence. Luther was a tax accountant by trade, so his records were meticulous. The evidence piled up and he forgot about sleep.”
Sea, ach céard a foilsíodh dó ina chuid taighde? An bhfuair se fuascailt a fhaidhbe ansin i lár na hoíche, agus é leis fhein, thíos san íoslach staidéir sin?
Bhuel, tuigeadh dó go bhfuair, agus bhí sé cosúil leis an gcat a d’ól an t-uachtar.
Sea, ach céard é go díreach a fuair sé?
.
Nuair a chuaigh sé siar ar a chuntais don Nollaig roimhe sin, fuair sé amach, gur chaitheadar $6,100.00 ag ceannacht na Nollag, an bhliain sin.
Sea, agus céard a bhí acu dá bharr?
Tada!
Chuir an scéal sin Luther ag smaoineamh arís, agus é ag iarraidh teacht ar phlean eicínt, leis an scéal sin a sheachaint don bhliain reatha.
Níos déanaí an mhaidin sin, thug sé cuairt ar Ghníomhaireacht Taistil. Dúradh leis ansin, gurbh é a leas é dul ar chúrsa farraige, agus d’inis an cailín freastail dó, dul ar an gcúrsa sin i Mí na Nollag, nó gurbh í sin an mhí ab fhearr le cúrsa dá leithéid a dhéanamh.
“December is the best time of year for a cruise,” she began, and Luther was already sold. The brochures came in a torrent. She unfolded them across her desk, under his dreamy eyes.”
Cúrsa ar an Muir Chairib a roghnaigh sé, ar deireadh thiar, agus smaoinigh sé ar na laethe breátha a chaithfidís, é fhéin agus Nóra, ag taisteal ó oileán go hoileán, feadh na mara iontaí, rómánsúla, sin.
.
Tuigeadh do Luther freisin, go bhféadfadh sé an tionscadal seo a dhíol le Nóra, tuige nach ndéanfadh, nó nach sásódh cúrsa dá leithéid críostaí ar bith?
Ar ball, tar éis dóibh béile a chaitheamh, rinne Luther a dhícheall leis an bplean seo a dhíol le Nóra, ach bhí sise cinnte go raibh ceataí eicínt sa scéal …
“What’s the catch?”
“The catch is simple. We dont do Christmas. We save the money, spend it on ourselves for once. Not a dime on food we wont eat or clothes we wont wear or gifts no one needs. Its a boycott, Nora, a complete boycott of Christmas”
Bhuel, b’in an plean, agus caithfidh tú a admháil nárbh olc in aon chor an plean é. Agus in áit ceataí a bheith sa scéal, bhí bua thar na bearta ag baint leis an bplean céanna sin.
Cén bua, an ea?
Bhí seo, go ndéanfaidís airgead as an mbeart mínádúrtha sin, sea, agus ní pingneacha beaga atá i gcaeist agam anseo, ach mám maith Dolar!
Conas a d’fhéadfaidís mám Dolar a dhéanamh ar chúrsa costasach farraige dá leithéid, nó nach gcosnódh an cúrsa céanna sin pingin mhaith?
Chosnódh, cinnte, ach dá ndéanfaidís boycott iomlán ar an Nollaig, dhéanfaidís thart ar $6,000.00 a shábháil, agus ansin, ní chosnódh an cúrsa farraige iontach sin ach $3,000.00. Sea, mh’anam, shábhálfaidís breis is trí mhíle Dolar!
Cheannaigh Nóra an plean ó bhun go barr, agus dheineadar na socruithe cuí. Bheidís ag fágaint an baile um mheánlae, ar Lá Nollag.
.
Bhuel, sin cúlra an scéil iontaigh Nollaigiúil seo dhuit, agus nach gceapfá nach bhféadfadh tada cur isteach ar a bpleananna cruinne don chúrsa farraige sin.
Bheadh breall ort áfach, nó baineann an t-údar craitheadh i ndiaidh craitheadh as ruball an scéil chéanna sin, agus chuile chraitheadh acu níos cliste, agus níos inchreidte, ná an ceann eile, sa chaoi gur deacair an leabhar beag seo a fhágáil uait, go dtí go mbíonn an bheatha súite as cnámha an scéil agat. Anois, níl fúm a thuilleadh den scéal a insint dhuit anseo, ar eagla go millfinn ort é, ach mholfainn dhuit an leabhar beag seo a fháil, ar ais nó ar éigean, agus é a léamh. Tá mé cinnte, go mbainfidh tú taitneamh as, agus tá mé ag ceapadh freisin, go dtuigfear duit, ag deireadh thiar, nach mar a shíltear a bhítear go minic, ach mar a chinntítear, agus nach bhfuil sé chomh héasca sin ar fad nós a dhéanamh, nó nós a bhriseadh!
An-leabhar, an-léamh, an-leagan amach.
.
*******************
Peadar Bairéad.
*******************
.
.
.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
N o l l a i g e i l e .
.
Im shuí dhom anseo cois na tine,
Is néallta na hoiche ag bagairt
Anuas gan trup, is gan torann,
Ó spéartha lán ceo agus scamall,
.
Ullmhaím mé fhéin faoi dheifir
D’Oilithreacht draíochta na Nollag,
Is buailimse bóthar na físe
Ar thuras dian fada an Chreidimh.
.
Mé ar thóir an Bheithilín Ríoga,
Mar a luíonn Mac ionúin Mhuire.
Is malartaím tine na Nollag,
Ar each mear draíochta an Chreidimh,
.
Cuirimse na mílte slí díom,
I gcomhluadar Ríthe is Aoirí,
Is bainim amach an stábla
Mar a luíonn go socair, ciúin, Íosa.
.
I máinséar lán eallach a luíonn,
Cruthaitheoir Neimhe agus Talaimh
E lag, É leochaileach, tnáite,
Cé cúng leis Críocha na bhFlaitheas..
.
Ar mo ghlúna dhomsa ansin
I láthair Rí mór na Reann
Is coraí casta an tsaoil
Ina ngála thart ar mo cheann,
.
.
Suaimhníonnn an Leanbh Neamhaí
Tonnta is rabharta mo ré,
Is bronnann sáimhe is síocháin
Ar m’anam tá corraithe tréith.
.
Ardaím mo sheolta ’na dhiaidh sin,
Is filleann abhaile gan chrá,
Is fanfad go foighdeach ag faire,
Go bhfeicfead a Réalta go hard,
.
Ag sméideadh is ag caochadh go drithleach
I láthair Chór Aingeal na dtéad
Is tabharfar dom grásta gan gorta,
Dom bhrostú ar Oilithreacht mo ré.
*****************************
.
(Cumtha do Nollaig na bliana 2002)
.
.
.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
.
.
N o l l a i g S h o n a d h a o i b h
Peadar Bairéad
(Seo píosa Nollaigiúil a scríobh mé roinnt blianta ó shoin.)
Nollaig eile chugainn !
Nollaig eile an doras isteach chugainn agus gan aon ullmhúchán ceart déanta againn faoina chomhair fós! Ach ní haon scéal nua againn an Nollaig chéanna a theacht aniar aduaidh orainn. Feiceann muid romhainn amach í, amuigh ar íor na spéire, mar adéarfá, agus tuigtear dúinn go bhfuil sí i bhfad ar shiúl fós, ach i ndáiríre, ní mar a shíltear a bhítear, agus ar deireadh thiar, tagann sí an doras isteach de léim chugainn. Mo chuidse de, deinim iarracht chuile bhliain cupla véarsa a chur i dtoll a chéile, leis bhFéile mhór seo a cheiliúradh, agus b’fhéidir nárbh olc an smaoineamh dom é, cupla véarsa as na hiarrachtaí sin a leagan os bhur gcomhair amach anseo. Ní in aon bhliain amháin a cumadh na véarsaí seo, ach is amhlaidh a cumadh iad thar na blianta. Ach ní hé seo ach é siúd, b’fhéidir nár dhochar ar bith é, an méid seo as mo bhailiúcháin filíochta a shníomh isteach anseo.
Then and Now
Féach mar a scríobh mé faoi na dánta Nollaigiúla céanna sin in “Duilleoga Fómhair”.
“Mar adúirt mé cheana, tháinig mise ar an saol i bpobal bocht. Ní raibh aon rabairne ag baint linn. Aimsir na Nollag áfach, bhíodh flúirse thart orainn, cácaí Nollag, rísíní, torthaí, feoil, gé, agus corfhéirín, fiú!
Bhíodh paidreacha na Nollag le rá ag an aos óg, trí mhíle Áibhé ó thús Mhí na Nollag go hOíche Nollag. Bhí chuile shórt ceangailte leis an Nollaig. Bhíodh Aonach mór na Nollag; Margadh mór na Nollag; Tine mhór na Nollag; agus mar sin dóibh. Ní haon ionadh mar sin go gcoraíonn Féile Mhór na Nollag mé fós. Fonn orm fós bronntanas beag eicínt a thabhairt chun an Mháinséir liom, le leagan os comhair an Linbh Bheannaithe, Maidin Nollag, bíodh nach mbeadh ann ach dáinín bacach fhéin.”
Ach breathnaímis ar chupla véarsa as mo dháinín do Nollaig na bliana 1987:-
Spréacharnach spéire dom mhealladh
Go Beithil na rún is na scéal.
Cuimhní na mblianta ag plódú
Trí dhoirse m’anama thréith.
.
Íosa is Muire dár gcumhdach
Ar ionsuithe géara an tsaoil.
Teaghlach an Tiarna dár stiúradh,
Um Nollaig, anocht, agus choích’.
B’fhéidir nach mbainfeadh na véarsaí sin Duais Nobel dom, ach nach cuma, ag an am sin, roimh Nollaig na bliana 1987, dhoirt siad spiorad beannaithe na Nollag ar fhásach tur, tirim, m’anama.
Christmas in the Canaries
Smaoiním freisin ar Nollaig álainn a chaith mé i bhfad óm dhúchas i bPlaya gainmheach na nGall. Tháinig ál cuimhní ar chuairt chugam, cuimhní a chuir orm áilleacht taitneamhach Ghran Canaria a chur i gcomparáid le hiargúltacht scoite Iorrais, agus caint bhog na cosmhuintire thiar a chur i gcomparáid le hurlabhra borb na gCanáireach. Féach ar an véarsa seo:-
Ceol rithimeach chugam ‘na chlagar
Ón Óstán geal aerach cois trá,
Roiseanna borba Spáinnis’
Á scaoileadh mar philéir, dom chrá,
Ag réabadh bhrat folaigh mo smaointe
Le briathra lán fuinnimh is croí,
Mar rabhadh, gan rithim, mícheolmhar,
Ag tolladh chroí chráite na hoích’.
Tharraing na smaointe sin siar abhaile mé, go dtí an t-ionad sin, mar a luíonn fód mo dhúchais in Iorras, faoi bhrat geal fáilteach na Nollag, agus é réidh, ullamh, le fáilte a chur romhamsa abhaile, tráth ar bith a bhuailfeadh an fonn sin abhaile mé.
Ó thuaidh, gheobhainn pobal is muintir,
A d’fháilteodh go Ceallach, geal, caoin,
Roimh dhuine dá gcineál ag filleadh,
le siúl ina measc-san arís.
Nollaig Shona dhaoibh uilig.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
Ceiliúradh Na gCeithre Scór !
.
.
“Bí ag caint ar an bhfuaimbhac, mar theorainn
‘dir luas fuaime is luas tá níos mó,
Ach ar thrasnaigh tú aoisbhac na mblianta Nuair a sháraítear bac na gceithre scór?”
.
.
“Níl i gceist a’d ach breithlá ’mháin eile,
Is tá cleachtadh maith faighte agat ar sin.
Ní fheictear fís aoise nó ama,
Nuair a chuirtear bliain eile ar an gclog.”
.
.
“Nach breá réidh a thagann an chaint chugat,
Is nach fial thú le comhairle na ndall,
Ach má sháraíonn tú fhéin na gceithre fichid,
Athróidh tú do phort agus d’fhonn.
.
.
Thrasnaigh mé an díog sin, le déanaí,
Is dár m’fhocal ! ’sí ’tá doimhin, lán brí,
Níl mé tagtha chugam fhéin fós ’na dhiaidh,
Nó ní fearrde mé an aoisbhac a chlaoi.
.
Ach cá bhfuil an ghaois a níos blianta?
Nó cá bhfuil an meas ar an aois?
Nuair a thrasnaíonn tú díog na gceithre scór
Níl meas feasta ag éinne ar do ghaois.
.
.
Do-fheicthe, do-chloiste, do-thuigthe,
Tabharfar an chluas bhodhar ar do chiall,
Ní fheicfear an áilleacht tá ceilte
Faoi roic is faoi shlad úd na mblian.
.
.
Ach tuig seo, a dhuine id’ bhlianta,
A bhfuil ionatsa tairbhe is toirt,
Ná caitear do ghaois uait go fánach,
Mar dhéanfaí í a shatailt sa mhoirt.”
.
.
*******************************
.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
Ionsaí ar na Cluichí Oilimpeacha
.
.
PRIVATE GAMES.……….Céadchló……………2012
by
JAMES PATTERSON…………………………….€17.65
.
Peadar Bairéad
.
I Réamhscéal an leabhair seo cuirtear fear buile in aithne dhuinn, fear a bhfuil sé d’aidhm aige deireadh a chur le Cluichí Oilimpeacha Londain, 2012, agus ní hé sin amháin é, ach tá beartaithe aige freisin, an fhís Oilimpeach, frí chéile, a mhúchadh, le díoltas a bhaint amach as éagóir a deineadh air fhéin -dár leis- mar Lúithnire Oilimpeach, blianta fada roimhe sin, agus chomh maith le sin, tuigtear dó go bhfuil camastaíl agus bréaga coitianta i measc lucht riartha na gCluichí sin.
Ach cé hé an fear buile seo, an ea?
Féach mar a chuireann an t-údar i mbéal an fhir bhuile fhéin é……
“Indeed, as you read this, you might be asking your own questions, such as ‘Who are you?’
My real name is irrelevant. For the sake of this story, however, you can call me Cronus. In old, old Greek mhyths, Cronus was the most powerful of the Titans, a digester of universes, and the Lord God of Time.”
Le tús a chur lena phlean, agus le sin a chur i gcrích, roghnaíonn sé Sir Denton
Marshall, duine de phríomheagraithe na gCluichí, agus déanann é a dhúnmharú go neamhthrócaireach ina gháirdín fhéin, i gCathair mhór Londain, mar chéadbhuille ina phlean ifreannda leis na Cluichí a chriogadh. Féach mar a labhair an gealt fir sin, Cronus, le Sir Denton, sular mharaigh sé é…
“You’ve angered me, monster,” I snarl at him, feeling a rage deeper than primal split my mind and seethe through every cell. “You’ve helped ruin the Games, made them an abomination and a mockery of their intent.”
Níor thug sé an dara seans dó, ach mharaigh ar an toirt é.
Ní call dom a rá, gur chuir an dúnmharú céanna sin lucht eagraithe na gCluichí i bponc go mór, nó cuireadh litir chuig an iriseoir aitheanta, Karen Pope, ag cur in iúl a raibh beartaithe ag Cronus agus na “Furies”, mar a bhaist sé ar an triúr ban úd, Marta, Teagan, agus Petra, na deirfiúracha Seirbeacha, ar bhaist cosmhuintier Bhosnia “Na Furies” orthu, triúr a ghlac páirt in ár in aghaidh ógánach Bhosnia, agus triúr a raibh confadh díoltais orthu, ar nós Cronus fhéin, agus a bhí lántsásta anois chuile chabhair a thabhairt dó, sa bheart buile, barbartha, díoltasach a bhí socraithe aige a dhéanamh, le críoch, agus deireadh go deo, a chur leis an bhFís Oilimpeach.
Gníomhaireacht Lorgaireachta
Ní call dom a rá, go raibh an Gniomhaireacht Lorgaireachta agus Cosanta is fearr ar domhan, ‘Private’, fostaithe ag lucht eagraithe na gCluichí, le féachaint chuige, go rithfí na Cluichí céanna sin beag beann ar aon duine, nó ar aon eagraíocht, a dhéanfadh iarracht ar bith iad a chosc, nó a mhilleadh. Ba é Peter Knight, an Príomhlorgaire a bhí i gceannas ar ‘Private London’ agus b’air a bhíothas ag brath le plean Chronus, faoi mar a thug sé air fhéin sa ghnó seo, agus na Furies, a chur ó mhaith. Ar ball, lasadh an Tóirse Olimpeach agus chuaigh an slua le báiní, ach ansin fuair iompróir Bhrat Mheiriceá bás, agus thit a Bhrat go talamh. Baineadh a n-anáil den lucht féachana, ach ansin, thosaigh ceol aisteach á sheint, agus ar scáileán, i radharc an tslua, bhí na focail seo le léamh go soiléir……..
“Rún Scéite”
Ba shoiléir go raibh greim faighte ag Cronus ar chóras craolacháin na gCluichí. Bhí Cronus ag léiriú don tsaol mór go raibh ar a chumas na Cluichí a chur i mbaol, ar a laghad. Ba ghearr gur tuigeadh gur maraíodh le nimh, an té a bhí ag iompar bhrat na Stát. D’éirigh leo, ar ball beag, an ceol agus a raibh scríofa ar Chlár na Scór a mhúchadh, ach bhí an dochar déanta ag Cronus. Ach ní raibh sa mhéid sin ach an tús. Ar ball, sna laethe a lean oscailt na gCluichí, d’éirigh le Cronus lúithnirí cáiliúla a mharú os comhair an tsaoil mhóir, nó bhí an saol mór ag breathnú ar Chluichí Londain faoin am sin, agus ní raibh srian ar bith curtha fós ar ghníomhartha Chronus, agus bhíothas cinnte, go raibh pleanáilte ag an bhfear buile sin, an buille scoir a thabhairt do na Cluichí Oilimpeacha, sára mbeadh sé críochnaithe leo.
Fios Fátha gach scéil
Céard a tharla ina dhiaidh sin i rith na gCluichí? agus ar éirigh le Cronus a chuspóir a chur i gcrích? Agus níos tábhachtaí fós, cérbh é an coirpeach buile úd a bhaist, Cronus, mar ainm air fhéin, an t-é a bheartaigh an t-ár seo uilig a imirt ar fhís na gCluichí?
Más uait fios fátha gach scéil acu sin a fháil amach, níl le déanamh agat ach an leabhar seo, ‘Private Games’ a fháil, agus a léamh. Agus más duine thú ar spéis leis scéalta James Patterson a léamh, tá mé cinnte go dtaitneoidh an ceann seo thar barr leat, nó is scéal é atá lán teannais, scríofa i stíl sásúil, agus léitheoireacht éatrom, ar gheall le scíth éasca, taitneamhach í, dingthe idir dhá chlúdach an leabhair spéisiúil seo.
Gaeilge 
English