le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
Cár imigh an Sioc?
Peadar Bairéad
.
(This week we consider life, as it is lived, in our Republic)
.
Sea! agus cá bhfuil an sneachta a bhí ann anuraidh? nó cár imigh an sioc? Sin iad na ceisteanna a chuireadh an tseandream orthu fhéin fadó, nuair a thugaidís faoi deara, go raibh an saol athraithe ó bhonn, agus nuair a thuigfidís gur tháinig an t-athrú sin aniar aduaidh orthu. Ar bhealach, nach é an dála céanna againne é? Bhain an tír s’againne a saoirse amach i dtús fhichidí na haoise seo caite, agus ansin, tar éis blianta fada a chaitheamh ag iarraidh ár mbealach fhéin a dhéanamh i dtreo phoblacht ár bhfíse, tháinig muid chuig ionad, ina raibh saol an mhadaidh bháin ag bunús ár ndaonra, agus muid ag druidim i dtreo ré órga ina mbeadh ganntan agus anro, bochtaineacht agus gorta, díbeartha go deo as Oileán seo na Naomh is na nOllamh. Ní gá dhom a rá, nach mar sin a tharla, nó faoi mar a dhúiseodh duine as támhnéal codlata, chonacthas dúinn nach raibh faoi dhúshraith ár bhfíse ach gaineamh séidte, agus go mba chosúil le tigh cartaí an teach seo a thóg Seáinín. Dhúisíomar maidin, agus chonacamar go raibh deireadh leis an mustar go léir, agus go raibh leá chúr na habhann tagtha ar an saibhreas a bhí in ainm a bheith carntha againn. Arbh aon ionadh gur chuireamar an cheist sin orainn fhéin?…Cár imigh an sioc? Cár imigh an saibhreas uilig a bhí carntha suas againn ar pháipéar? Sea, chuaigh leá chúr na habhann air, gan aon agó.
Neamhbhuaine an tsaoil
Bhail, thóg mé eagrán den nuachtán cáiliúil sin, an Kilkenny People, chugam, ar an Aoine, an 28ú Bealtaine, na bliana 2010, féachaint ar chabhair ar bith dom i bhfuascailt na faidhbe sin é, spléachadh a fháil ar chinnlínte chéad leathanaigh an eagráin sin. Ní call dom a insint duit, gur chuir ar léigh mé ansin ionadh agus alltacht orm, nó ba ghearr gur cuireadh ar mo shúile dhom é, go raibh sneachta na bliana anuraidh imithe gan filleadh. In alt le Mary Cody agus le Laura Keys, tugadh le fios dúinn, gur thug deichniúr faoi lámh a chur ina mbás fhéin, an deireadh seachtaine roimhe sin, agus ba dhrugaí a liostáileadh mar phríomhchúis dá ngníomh i mbunús na gcás sin. Ba é tuairim na saineolaithe freisin, go raibh baint ag na staitisticí sin uilig leis an gcúlú eacnamaíochta, agus moladh do na hÚdaráis Sláinte aird faoi leith a dhíriú ar na tarlúintí sin.
Sceanadh
Ar an gcéad leathanach sin den eagrán céanna, bhí scéal le Seán Keane, le léamh, faoi bheirt a thuirling de charr i lár Chathair Chill Chainnigh, agus a thug fogha faoi fhear óg, a sháigh é, agus a d’fhág ansin i mbéala báis é. Tuigtear go raibh drugaí taobh thiar den scliúchas sin freisin. Thugadar beirt an carr orthu fhéin ansin, agus as go brách leo, ach, is cosúil áfach, gur tharla easaontas éigin eatarthu, ar ball, agus gur éirigh siad chun a chéile, rud a d’fhág gur gabhadh iad, agus gur cuireadh comhad fúthu ar aghaidh chun an DPP.
Scéal eile le Seán Keane ar an gcéad leathanach sin freisin, faoi throideanna báis nó beatha, idir ainmhithe fiáine agus madraí. Eagraítear na troidenna céanna sin, anseo i gContae Chill Chainnigh, agus tagann slua daoine chun an láthair, le spórt a bhaint as an ndrochíde seo a thugtar ar na créatúir fhiáine sin. Sea, agus seans go mbíonn corr-gheall á chur freisin ar thoradh na dtroideanna sin. Deirtear go bhfuil sé deacair go maith, deireadh a chur leis an mí-iompar seo, bíodh go bhfuil dlithe reachtaithe ina choinne.
A Methadone Clinic
Tá scéal amháin eile ar chéad leathanach an eagráin sin, den People, agus is dócha gur deascéal é seo, murab ionann is na scéalta eile. Píosa le Laura Keys atá i gceist anseo, agus scéal faoi bhunú “Methadone Clinic” atá idir chamáin ag Laura.
Bhuel, sin agat pictiúr den saol a léirítear dúinn, ar chéad leathanach an Kilkenny People, dár dáta, an 28ú Bealtaine, 2010.
Cár imigh an Fhís ?
An bhfuil cúrsaí imithe ó smacht orainn? An bhfuil sé ró-dhéanach leis an dtaoide seo a chur ó dhoras? Nó, an féidir linn dul i mbun oibre anois, le dul ar thóir na físe úd, a spreag lucht an Éirí Amach, tarraingt ar chéad bliain ó shoin? Fúibhse atá sé, agus níor chaill fear an mhisnigh riamh é!
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
.
.
Cill Chainnigh.
23ú Eanair, 2004.
.
A Eagarthóir, a chara,
An bhféadfá faidhbín beag fánach a scaoileadh dhom?
Cá bhfuarthas an céad míle Málta úd, a ndéantar tagairt dóibh sa bhfógra sin a úsáidtear le turasóirí a mhealladh go hOileán Meánmhuirí Málta. Tuigeadh domsa, nach raibh ann ach oileán amháin den ainm sin. Minic a chuala mé faoi chéad míle mallacht, ach céad míle Málta! Go bhfóire an Rí fhéin orainn! ach nach ‘in scéal eile ar fad? Súil agam go bhfuil cead pleanála faighte acu do na hoileáin bhreise úd go léir, a tógadh amuigh ansin, i nganfhios. Níor cheap mé fhéin go mbeadh spás le fáil sa Mheánmhuir d’oileánrach dá leithéid.
Beir Bua agus Céad Míle Beannacht,
ó
Peadar Bairéad.
.
***********************************
.
.
.
.
.
.
.
.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
IRIS ón IMEALL 2
.
(This week we continue our review of what was written here, about the above Magazine, in 2001.)
.
Céide
( Leanaimid linn ag cur síos ar ábhar an ailt úd le Kevin Hegarty.)
.
Déanann sé, (Kevin Hegagrty), tagairt do Dhiagaire cáiliúil eile, do Hans Kung, fear a bhfuil a lán le rá aige faoin eaglais i saol an lae inniu. Ach críochnóidh mé an tagairt seo don chéad alt san eagrán seo de Chéide, le athlua beag eile, as an alt suimiúil seo le Kevin Hegarty, ina ndéanann sé tagairt don chineál eaglaise a theastódh uainn uilig sa todhchaí.…
“This is a programme worth fighting for. Perhaps the Irish Church might with profit concentrate less on the veneration of the relics of a great Continental Saint and more on reflection on the ideas of a great Continental theologian.”
Anois b’fhéidir nach n-aontóinn fhéin le chuile rud san alt sin, agus ní aontóinn, ach, ag an am gcéanna, caithfidh mé a admháil go ndeachaigh an t-alt céanna sin i bhfeidhm go mór orm, nó chuir sé iachall orm, athbhreithniú a dhéanamh ar chúrsaí, agus dearcadh an scríbhneora mhisniúil seo a chur sa mheá, le mo thuairimí a athscrúdú.
Corrbhíog…
Agus caithfear a admháil, go mbaineann an iris seo an chorrbhíog sin asainn. Cinnte, déanfaidh sé maitheas dúinn, bíodh nach n-aontódh muid le chuile rud atá ann. Ná ceaptar anois, nach bhfuil san iris seo, ó thús deireadh, ach alt sin Kevin Hegarty, nó tá an iris chéanna sin lomlán le haltanna eile den scoth, arbh fhiú do dhuine iad a léamh, ceann ar cheann. Ach níor chóir dom gan tagairt a dhéanamh do chuid de na hailt eile atá le fáil taobh istigh de chlúdaigh na h–irise ealaíonta seo
Tá alt spéisiúil ón iriseoir, John Cooney, faoi’n gCairdinéal agus Celia Larkin, ina ndéanann sé iniúchadh ar thionchar, agus ar thodhchaí, na faidhbe a cruthaíodh le cuirí a seoladh chuig na haíonna a bhí le tioinól, le bronnadh an hata dheirg ar an gConnailleach a cheiliúradh. Mar is gnách, ní bheifeá ag súil go mbeadh an t-iriseoir seo go huile is go hiomlán ar thaobh an Chairdinéil!
Tá píosa breá ó pheann Richard Douthwaite, ar an gcaoi a éiríonn le Kerala an lámh in uachtar a fháil ar chóras eacnamaíochta na haoise seo. Ansin, tá píosa suimiúil, spreagúil, ag Joe O Toole, ag cur síos ar an gcaoi a chuireann pobail an lae inniu i gcoinne an oiread sin rudaí…Féach mar a chuireann sé fhéin é…
Posters say – NO –
“GRAIGUE SAYS “NO” TO MASS.”
“Yes, there it was on a large billboard on the way into the town. I suppose, I thought, in our increasingly intolerant society it was only a matter of time before the bigots took over. You would have thought that they would have left the Mass alone, but the roads of Ireland are now littered with big “NO” posters. They will range over Dumps, Incinerators, Powerlines, Communications Masts, Houses, Water charges, Bin charges, Interpretative Centres, Concerts, Social Housing, Sheltered Accommodation, Immigrants, Travellers, etc., etc.”
.Ní gá dhom a rá, go bhfuil an scríbhneoir céanna sin ábalta craiceann a chur ar a scéal,30/06/2001
agus é ar a chumas freisin, a thaighde a dhéanamh go críochnúil, éifeachtach.
Alt spreagúil ag Donncha O Connell ar Abbeylara, ina scrúdaíonn sé bun agus barr scéal chasta sin Abbeylara. Tá ann freisin, cupla píosa faoin ngás a fionnadh amuigh ón gcósta thiar, i dtoibreacha gáis na Coirbe.
Tá léirmheas ar dhráma Chonor McPherson ann, alt ar chúrsaí ealaíne, agus ní fhágtar an fhilíocht as an áireamh, ach oiread, san iris spreagúil seo.
Fáiltíonn Enda McDonagh roimh iris nua, “REA. – A Journal of Religion, Education and the Arts-.
Agus le fírinne an tsean ráitis -faoin bhfíon ab’ fhearr a choinneáil go dtí an deireadh,- a chruthú, tá cupla alt spéisiúil, in eireaball na hirise thiar, ceann leis an “Ridire”, agus an ceann eile le Brendan Hoban, fear a ndéanaim trácht ar a chuid scríbhneoireachta, go rialta. Altanna breátha spéisiúla, arbh fhiú do dhuine ar bith iad a léamh. Mar sin, ní gá a rá go molfainn an iris seo.. Ceannaigh, léigh, agus coinnigh í. Bainfidh tú taitneamh agus adhmad aisti inniu, amárach, agus lá is fuide anonn freisin.
Ach, cár imigh an sioc?
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
I R I S ÓN I M E A L L 1
.
Peadar Bairéad
.
(This week we go back to a piece published here some fourteen years ago about the Magazine, CÉIDE ‘A Review from the Margins’.)
“CÉIDE”
N’fheadar ar léigh tú an iris sin “Céide” riamh? Bhuel! fuair mé fhéin cóip d’eagrán June/July den iris, sin thíos in Inis Crabhann, tamall o shoin, (sa bhliain 2001) agus caithfidh mé a admháil, gur bhain mé taitneamh agus tairbhe nár bheag aisti. Bheadh sé deacair, i ndáiríre, teacht ar iris ar bith eile sa tír seo, i nGaeilge, nó i mBéarla, a bhfuil leagan amach, nó dearadh, níos gairmiúla, níos taitneamhaí, nó níos tarraingtí, uirthi, ná mar atá ar ‘Chéide’ s’againne Ní iris í a ghlacann go héasca le tuairim ar bith, mar is amhlaidh a chuireann sí chuile thuairim faoi thóirse na taighde agus na scoláireachta, nó fiú faoi shúil ghrinn, ghlinn, na céille.
Mo chuidse de, glacaim go ró-éasca, b’fhéidir, leis an eagna oidhreachtúil agus le fís na bhfáithe, le bheith bainteach, go cnámh na huilinne, le fiontar dá leithéid. Ach ag an am gcéanna, ní hionann sin is a rá, nach féidir liom adhmad ar bith a bhaint as plé agus dearcadh irise dá leithéid.
Áisiúil agus suimiúil
Ach le filleadh ar an iris iontach seo, “Céide”, caithfidh mé a admháil, go mbeadh sé deacair ábhar léitheoireachta níos áisiúla don duine gnóthach a fháil. Tá chuile alt ann suimiúil, spreagúil, spéisiúil. Ní thógann sé ró-fhada ort alt ar bith acu a léamh, agus tríd is tríd, bheadh sé deacair stíl na scríbhneoirí, nó ábhar a bplé, a lochtú. Breathnaigh nóiméad ar an gcéad alt, leis an bhfear eagair fhéin, Kevin Hegarty, fear a bhfuil a cháil mar iriseoir, agus mar eagarthóir, imithe i bhfad agus i ngearr, le mám maith blianta anois. Taisí Threasa Naofa fhéin atá idir chamáin aige sa chéad alt sin a luaigh mé, agus cheapfá uaidh, nach mó ná sásta atá sé leis an ómós atá á thabhairt do na taisí céanna sin ag na fíréin.
Rudaí a tharla le déanaí
Déanann sé cur síos ar chuid de na rudaí a tharla le déanaí san Eaglais Chaitliceach Rómhánach.
• Oirniú Ardeaspag, ina sheachtóidí, le bheith ina Chairdinéal san Eaglais sin, onóir atá tuillte ag an gConailleach, toisc a dhílse is atá sé do cheartchreideamh a Naofachta, Eoin Pól a Dó, ach ar an drochuair, is duine é nach dtuigeann go hiomlan, eispéaras na glúine seo.
• Tagairt ansin don bpraiseach a deineadh den chuireadh a tugadh chun na cóisire a tionóladh le bhronnadh hata an Chairdinéil ar an Ardeaspag Ó Conaill a cheiliúradh.
“Both parties wrestled with protocol, like the song “Lanagan’s Ball”
• Ar eagla na míthuisceana, déanfaidh mé athlua ar ghiota as an dtríú pointe…
“The bizarre parade of the relics of St. Therese of Liseux through the Roman Catholic Cathedral cities and towns of Ireland. The organisers of the tour claim that it will have attracted more visitors than Pope John Paul in Ireland in 1979 by its conclusion in June. So that’s all right then?”
Ach ansin déanann sé tagairt do thuairim an Athar Joseph O’Leary,agus é ag labhairt linn on tSeapáin, nuair adúirt seisean gur léirigh an “parade” céanna sin … “theological destitution” na hEaglaise Caitilcí in Éirinn na linne seo.
• Tagairt don mhaíomh atá á dhéanamh go bhfuil Caitlicigh fhaillíocha ag filleadh ar Aifreann Domhnaigh arís, toisc nach sásaítear iad ag bord an tsaibhris agus an ábharachais, ach caitheann Kevin súil amhrasach ar an iompó toirní céanna seo.
Agallamh
Deir an scríbhneoir nach n-éireoidh leis an Eaglais, mura bhfuil sí sásta dul in agallamh oscailte le creidimh, agus le sainaicmí eile creidimh; le brainsí eolais agus léinn; le heolaíocht agus le fealsúnacht; le healaíon agus le litríocht. Ach le sin a dhéanamh, caithfidh sí cineál eile diagachta a cheapadh, cosúil leis an gceann ar dhein Karl Rahner trácht air, blianta ó shoin….
”A theology of the Mysteries of Christ, of the physical world, of time and temporal relations, of history, of man, of birth, of eating and drinking, of work, of seeing, hearing, talking, weeping, laughing, of music, of dance, of culture, of television, of marriage and of family, of ethnic groups and the state of humanity”
.
Ar leanúint, an tseachtain seo chugainn……
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
***********
Gaeilge 
English