le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
I mBéal an Phobail
Peadar Bairéad
Tadhg an dá Thaobh
Breis is mí ó shoin anois, bhí píosaí le léamh ar pháipéar áirithe, faoi ísliú pá agus an Garda Síochána.
Céard a bhí i gceist sna píosaí céanna sin, an ea?
Bhail! Bhí seo. Dúradh go raibh an ísliú pá sin ag cur as go mór do bhaill an Gharda Síochána, go háirithe do na baill óga, a bhí ar phá íseal go maith, cheana féin, agus dá leanfaí leis an bpolasaí míchiallmhar sin, go bhféadfaí a bheith cinnte de, go mbeadh baol ann, go bhféadfadh coirpigh ghairmiúla fábhar na mball sin a cheannacht, trí bhreabaireacht.
Caithfidh mé a admháil gur bheag nár bhain an raiteas céanna sin an anáil díom! agus níos measa fós, ba cheannairí cheardchumainn na ngardaí a dhearbhaigh a leithéid, de réir an nuachtáin chéanna sin.
Céard a bhí i gceist sa dearcadh sin, an ea?
Go dtí na Cluasa!
Bhail! Bhí seo. Ó tharla go raibh cúrsaí eacnamaíochta na tíre seo sáite go dtí na cluasa i dtrioblóid, agus ó tharla go raibh ar an Rialtas chuile iarracht a dhéanamh le sinn a thabhairt i dtír slán sábháilte as an bpuiteach maraitheach sin, ní raibh an dara rogha acu, ach pá agus liúntais na n-oibrithe a ísliú. Agus i ndáiríre, más uainn talamh slán a shroichint go luath, caithfidh chuile dhuine againn a chion fhéin a dhéanamh, ar mhaithe leis an bpobal frí chéile. Arbh é a bhí á rá sa ráiteas úd, nó nach raibh na Gardaí sásta a gcion fhéin a dhéanamh i gcosaint an phobail s’againne? Mar, dá mba ea, cé bhronn an tseamair Mhuire orthusan? Nó cé dúirt leo taobhú le taobh amháin, seachas an taobh eile, sa chogaíocht bhuan idir dhlí agus cheart, ar thaobh amháin, agus coirpeacht agus fealltacht, ar an dtaobh eile.
An i ndáiríre atá siad?
Ag cogaíocht le Coirpigh
Déarfainn nárbh ea, nó an bhfuil aon dream sa tír seo, a chaitheann a laethe agus an n-oícheanta,dá ndéarfainn é, ag cogaíocht le coirpigh, agus iad ag iarraidh Cothrom na Féinne a chur ar fáil do chuile shaoránach. An gceapann tú go bhféadfadh duine dá leithéid, seal a chaitheamh, ag taobhú leis an dtaobh eile?
Ní chreidfinn é, agus chomh fada is a d’fheicfidís go raibh an Stát ag tabhairt Cothrom na Féinne dóibh fhein, agus go raibh an t-ualach céanna á iompar ag chuile shaoránach eile, bhail, ní chreidfinn go bhféadfadh garda ar bith a phost a thréigint sa chogaíocht i gcoinne na gcoirpeach.
Ach céard faoi na cinnlínte ar an nuachtán úd, má sea?
Diabhal a bhí iontu ach, cinnlínte ar nuachtán, agus ní cinnlínte a dhréachtann polasaí an Gharda Síochána.
Sea, agus taobh amuigh de na cinnlínte céanna sin, tá scéal eile a sníomhtar isteach sna nuachtáin, ó am go chéile, freisin, faoi chúrsaí ioncaim.
Agus céard é fhéin, an ea?
Bhail, tá daoine áirithe sa tír seo, a shaothraíonn lab mór airgid, in aghaidh na bliana, agus is é a theastaíonn uathusan, nó greim dúide a choinneáil ar an airgead céanna sin, agus cé go mbíonn ar an gcosmhuintir glacadh le hísliú pá, le fadhb airgid na tíre a leigheas, tuigtear do na daoine saibhre seo, nach bhfuil dualgas ar bith orthusan a gcion fhéin a dhéanamh, leis an ngéirchéim sin a shárú, agus níl a leath fhéin sásta dul i gcomhar leis an bpobal sagainne, leis an bpoll dubh sin in ár mbuiséad a líonadh.
Ag cruinniú na Leithscéal
Agus an bhfuil leithscéal ar bith ag na daoine seo as gan a gcion fhéin a dhéanamh i ré seo ár nganntain?
Tá, mh’anam, agus dhá leithscéal! Ach arís, is leithscéal é a bhfuil a thóin leis! Nó maíonn siad i dtosach, go mbeadh an baol ann, go ndéanfadh tír éigin eile iad a phóitseáil uainn, mura mbeadh an phingin is airde á fháil acu uainne! Sin, nó ar an dara dul síos, dár le roinnt eile de na daoine cumhachtacha seo, go mbeadh an baol ann, go nglacfadh roinnt áirithe da mbaill breabanna, go háirithe, breabanna ó choirpigh. Is beag uisce a choinneodh ceachtar den dá leithscéal sin, dá mba shoithigh iad. Má tharlaíonn go bhfuil postanna den scoth acu, agus má íoctar go maith iad as dualgaisí an phoist sin a choimhlíonadh, bhail! nach é is lú is gann dúinn a bheith ag súil uathu, nó go nglacfadh siad go fonnmhar le hísliú pá, chomh maith le duine, agus gan a bheith ag cruinniú na leithscéal roimh ré, ar eagla go n-iarrfaí orthu a ndea-shaorántacht a chruthú in am an ghátair. B’fhéidir gur leor sin do thuras na huaire seo, nó ní tráth cainte é, ach tráth dáiríreachta agus gnímh.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
Leabhar Neamhghnách
.
Forbidden Love
by
Norma Khouri
Tháinig mé ar leabhar an-neamhghnách, ar na mallaibh. Cara liom a mhol dom é a léamh, agus rinne mé rud air. Iordánach mná, Norma Khouri, a scríobh, agus “Forbidden Love” a bhaist sí ar an saothar neamhghnách seo. Ionad na mban i sochaí na Iordáine, atá idir chamáin ag údar an leabhair, agus sa scéal dírbheathaisnéiseach seo, leagann sí béim, go háirithe, ar bhású oinigh, no honour killing, faoi mar a chleachtaítear é i measc na nArabach.
Leis an leabhar seo a scríobh, b’éigean don údar a tír agus a muintir a thréigint, agus cur fúithi thar lear. Chaith sí tréimhse sa Ghréig, ach ag am scríofa an leabhair seo, bhí sí ag cur fúithi san Astráil, agus níl aon chosúlacht ar an scéal, go mbeidh ar a cumas filleadh ar a dúchas go deo arís.
Sa Iordán
Bhí cónaí ar an mbean óg seo, ar Norma Khouri, i gcathair Amman, sa Iordán. Críostaí i dteaghlach Críostaí ba ea í, ach má sea fhéin, mhaireadar de réir nósanna na nArabach. Bhí Norma cairdiúil le Dalia, cailín Muslamach, ba chomhaois lei. Bhí an bheirt seo mór le chéile óna n-óige, agus nuair a bhí siad in aois chuige, thug a muintir cead dóibh “Salon Aonghnéasach M&D” a bhunú sa chathair. Ní gá a rá nach mbeadh cead acu dul chun an Salon sin, mura mbeadh fear eicínt dá muintir ar fáil, len iad a thionlacan ann, ar maidin, agus ar ais abhaile arís, sa tráthnóna, agus ní gá ach oiread, a rá, nach mbeadh cead ag Dalia baint nó páirt a bheith aici le Salon a dhéanfadh freastal ar fhir, muna ndéanfaí coimhdeacht ceart orthu, agus iad i mbun na hoibre sin, ach tugadh cead dóibh Salon úd M&D, a choinneáil sa tsiúl ar feadh na mblianta. Thug an socrú sin cead agus deis don bheirt bhan úd, blaiseadh den tsaoirse sin a bhí coitianta ar fáil agus á cleachtadh ag mná i dtíortha an Iarthair. Ar ball, áfach, rinneadar athchóiriú ar an Salon, agus iontas na n-iontas, tugadh cead dóibh Salon Déghnéasach a dhéanamh de.
Grá Crosta
Bhí go maith, nó deineadh chuile shórt mar ba chóir, ar feadh scathaimh, ach ní i gcónaí a thagann an crúiscín slán abhaile ón tobar, áfach, agus ba é an cás céanna sa scéal seo é, nó, ar ócáid amháin, tháinig fear breá óg isteach chun an Salon, agus thit Dalia i ngrá leis, agus eisean lei. Anois, bíodh gur tuigeadh do Norma agus do Dalia go mba Úll na hAithne dóibhsean an grá céanna, sa chás áirithe sin, nó bhí suirí, nó pósadh, idir bheirt dá leithéid, crosta, amach is amuigh, sa Iordáin. Micheál ab ainm don bhfear breá óg seo. Saighdiúir ba ea é, agus lena chois sin, ba Chríostaí é. Anois, ní gá a rá go mbeadh Dalia i mbaol a báis, dá bhfaighfí amach, go raibh sí mór le Micheál, críostaí. Ach faoi mar adeir an t-amhrán, aicíd gan leigheas is ea an grá agus:-
nuair a théann sé fá’n chroi,
cha scaoiltear as é go brách”
agus lena chois sin, deirtear go bhfuil an grá céanna sin dall freisin! Níor chuir Micheál agus Dalia deireadh lena gcairdeas, áfach, dá bharr sin, ach diaidh ar ndiaidh, trí dhallamullóg a chur ar a muintir, d’éirigh leo deiseanna a chruthú, a chuir ar a gcumas dul chuig ócáidí sóisialta, amuigh a chathair. Ní call a rá, go raibh Norma ansin le chuile chabhair a thabhairt dá cara Muslamach.
Cat as an Mála
Ba é críoch na mbeart é, nó go bhfuair muintir Dalia amach, go raibh an gaol crosta seo idir í fhéin agus Micheál. Go gairid ina dhiaidh sin, chuir a muintir chun báis í, nó b’in an nós a chleachtaítí i measc na nArabach, leis na cianta. Féach mar a mhínigh máthair Norma di faoi na cúrsaí sin…….
Dalia is only one of thousands of women this happens to every year. I’m sure the others had mothers sisters and friends who were just as upset as you are now, but they realised, as you will in time that nothing can be done about it. They suffer the loss in silence and then find a way to move on, as you will.”
Ní gá dhom a rá, nach raibh Norma sásta le socrú dá leithéid, agus ba é deireadh an scéil é, nó go ndeachaigh sí thar lear, nó tuigeadh di, go raibh sí fhéin i mbaol a báis freisin, toisc gur chuidigh sí lena cara, smál a chur ar oineach a clainne siúd.
Fútsa Atá
Ach, fágfaidh mé fút fhéin é fios fátha an scéil a fháil amach duit fhéin, nó bíodh gur léigh mé fhéin an scéal neamhghnách seo, ó thús deireadh, ag an am gcéanna, nach bhfuil sé deacair a chreidiúint, go bhféadfadh a leithéid a thitim amach, san aonú haois fichead seo? Tuigtear ón scéal freisin, nach toisc gur Mhuslamach ab ea Dalia a cuireadh chun báis í, ach toisc go mba Arabach í.
Bíodh an focal deiridh agatsa!
.
Peadar Bairéad
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
M a c a s a m h l a
.
“Never Let Me Go”
le
Kazuo Ishiguro
Peadar Bairéad
.
Sa bhliain 2005 a cuireadh cló ar an leabhar neamhghnách seo, a chéaduair, agus seo an séú húrscéal a shil chugainn ó pheann líofa an tSeapánaigh seo, a bhfuil cónaí air, óna óige, i Londain Shasana. Rugadh Kazuo sa tSeapáin, i dtús na gcaogaidí, ach tháinig sé go Sasana, agus é ina ghasúr, thart ar sé bliana d’aois. Scríobh mé píosa, tamall de bhlianta ó shoin, faoi leabhar eile dá chuid, “When We Were Orphans”, leabhar a bhí ainmnithe don Booker Prize, sa bhliain 2000. Agus ní call dom a rá, go bhfuil clú agus cáil bainte amach i ngort guagach na litríochta, ag an údar ildánach seo. Bhronn na Sasanaigh an OBE air, sa bhliain 1995, i ngeall ar a sheirbhísí do shaol liteartha na tíre sin, agus bhronn na Francaigh, “Chevalier de l’Ordre des Arts et des lettres” air, sa bhliain 1998, lena n-aitheantas siúd dá shaothar, a chur in iúl.
Suíonn an t-údar a scéal i Sasana, i nóchaidí déanacha na haoise seo caite. Sa scéal seo, tugann an t-údar ar thuras rúnda sinn, le saol an ghrúpa speisialta seo ógánach, a chur faoin mhíocrascóp. Caithfear a rá, nach bhfuil sé ró-shoiléir, i dtosach, céard é go díreach atá ar siúl aige, agus déanta na fírinne, bíodh go mbeadh tuairim eicínt ag dhuine, ní leagtar an fhírinne lom faoi shrón an léitheora, go dtí deireadh an leabhair, d’fhéadfá rá.
Féach mar a chuireann sé tús lena scéal…
“My name is Kathy H. I’m thrity-one years old, and I’ve been a carer now for over eleven years. That sounds long enough, I know, but actually they want me to go on for another eight months, until the end of this year. That’ll make it exactly twelve years.”
Is dócha, go dtabharfadh duine faoi deara, nach dtugtar sloinne ar bith di, agus arís, chuirfeá ceist ort fhéin, cén sórt Cúramaí, nó “Carer” a bhí inti. Ar aon nós, fágadh ina “Carer” í, chomh fada sin, toisc go raibh sí ar fheabhas i mbun na ceirde sin.
“You do your best for every donor, but in the end it wears you down.”
Is soiléir nár ghnáthchúramaí, nó “Carer” a bhí inti, mar dhealródh sé, gur Donors a bhíodh á mbanaltracht aici. Sea, agus bhí sí ag éirí tuirseach dá gairm, is docha, agus dá thairbhe sin, thosaigh sí ag dul siar ar bhóithrín na smaointe, go dtí gort glórmhar glan na hóige, nuair a bhí sí fhéin agus a comrádaithe, á n-oiliúint, i Scoil speisialta, ar a dtugtaí Hailsham. Níor ghnáthmhúinteoirí a bhíodh ina mbun i Hailsham, níorbh ea, ach “Guardians”, a dheineadh chuile iarracht ar shaol sona, sásta, a chur ar fáil dóibh, sa Scoil speisialta sin. Spreagtaí na dálta chun filíochta agus chun chuile shaghas ealaíne, agus chomh maith le sin, bhíodh a sáith cluichí á n-imirt acu.
Bhí cairde speisialta ag Kathy H, nó ag “Kath”, mar a thugadh a cairde uirthi. Ruth, a bhí ar dhuine acu, agus Tommy, ar dhuine eile, agus d’fhás gaol faoi leith eatharthusan, gaol a mhair ar feadh a laethe i Hailsham, agus níos fuide anonn freisin, go deireadh a laethe. Níorbh í Kathy an t-aon duine sa scoil sin, a bhí gan sloinneadh, níorbh ea muis, nó ní raibh sloinneadh ar dhuine ar bith acu. Tá le tuiscint ó thús an scéil, nach raibh na Guardians ag tabhairt iomlán na fírinne dá ndaltaí, agus chomh maith le sin, rinne siad iad a dhíonadh ar chúramaí troma an tsaoil mhóir amuigh. Agus bíodh go gcuireadh corrdhalta ceist ar dhuine de na Guardians, b’in a bhíodh acu dá bharr, nó ní roinnfí an fhírinne leo. Rud eile a thugann an léitheoir faoi deara, nó nach bhfuil trácht ar bith ar Laethe Saoire, nó ar Thuismitheoirí! Cuma faoi sin, áfach, mar thug na Guardians le fios dá n-daltaí, go mba dhaoine faoi leith iad, agus rinne siad chuile iarracht ar charadas faoi leith a shnadhmadh eatarthu, caradas a bheadh ag teastáil go géar uathu, ar ball, nuair a bheidís mar chúramuithe, nó mar “Carers” dá chéile.
Tar éis do na daltaí sin, blianta fada a chaitheamh i Hailsham, théadh siad ar aghaidh ansin, le tamall a chaithamh in institiúd eile, ar a dtugtaí “The Cottages”.
“Eight of us who left Hailsham that summer ended up at the Cottages. Others went to the White Mansion in the Welsh hills, or to Poplar Farm in Dorset. We didn’t know then that all these places had only the most tenuous links with Hailsham.”
Ach cuireadh Kathy K, Ruth, agus Tommy chun na “Cottages” céanna sin, agus ar feadh tamaill, tuigeadh dóibh, go raibh dlúthbhaint idir Hailsham agus na Cottages sin, ach de réir a chéile, d’fhoghlaim siad, conas cúram a thabhairt do dheontoirí, agus diaidh ar ndiaidh, ina nduine agus ina nduine, cuireadh amach i mbun na ceirde sin iad. Tar éis dóibh tamall a chaitheamh ag banaltracht mar sin, d’iompaigh siad fhéin ina ndeontóirí. Tá an chuma ar an scéal, nár thuigeadar go bhféadfaidís a mhalairt a dhéanamh, toisc gurbh é sin a bhí i ndán dóibh, ó thús.
Léirítear an fhírinne dóibh, agus dúinne freisin, i ndeireadh an scéil, nuair a chuaigh Kath agus Tommy ar ais chuig beirt de “Ghuardians” Hailsham, – cé go raibh Hailsham fhéin dúnta go buan, faoin am sin, – le fáil amach, an bhféadfaí cead a thabhairt dóibh, éirí as an deonú, agus as an mbanaltracht sin, ar feadh roinnt bheag blianta, le deis a thabhairt dóibh maireachtáil i bhfochair a chéile, mar ghnáthlánúin. Ba ghearr gur tugadh le fios dóibh, nach raibh a leithéid indéanta, ar aon tsaghas cuma, agus nach raibh rompu, ó thús, ach an t-aon dán amháin, agus b’in a bheith ina ndeontóirí, sa chaoi go bhféadfaidís a mbaill bheatha a dheonú, ar mhaithe le gnáthdhaoine, nó níor ghnáthdhaoine iadsan, olc maith nó dona, mar i ndáiríre, ba é a bhí iontusan nó, Macasamhla, nó “Clones”, faoi mar thabharfadh lucht an Bhéarla orthu, agus ba é cúis ar gineadh iad, nó le baill bheatha oiriúnacha a chur ar fáil dóibh siúd ar ar bunaíodh a mbeith, a chéaduair. Ag an bpointe sin den scéal, leathann gruaim dorcha trasna spéir an úrscéil, agus mothaíonn an léitheoir fhéin trua agus comhbhá leis na créatúir sin, a thosaigh a saolré, i Hailsham. Níl dabht ar domhan, ach go ndéanann an t-údar an-iarracht ar cheist seo na “Macasamhla” a ionramháil, ar bhealach báúil, agus ag an am gcéanna, éiríoinn leis ábhar conspóideach, corraitheach, scannraitheach, a chur i mbéal an phobail, tri shaol fodhaonna, duairc, éadóchasach, a chruthú mar chúlra dá scéal.
Gura fada uainn an saol fodhaonna céanna sin.
.
.
.
.
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
I mBéal an Phobail
Peadar Bairéad.
“Séimí” ar an Warpath!
Thíos sa Smugairle Róin isea bhíomar, mé fhéin agus Séimí a’ Droichid, an oíche faoi dheireadh. Istigh i gcailleach* dheas, teolaí, a bhíomar, agus muid ag iarraidh cúl a chur ar an tart diabhalta a bhí dár gcrá, an oíche chéanna sin. Bhí clár á chraoladh ar an raidió póca, taobh linn, agus láithreoir aithnidiúil ar a dhícheall, ag iarraidh cos i bpoll a chur le clú pholaiteoir áirithe. Chuir Séimí s’againne cluas le héisteacht air fhéin. Tháinig muc ar gach malainn leis, Dhearg sé suas go bun na gcluas, agus ansin, thug rúid faoin raidió beag, gur chaith sé i gcoinne an fhalla é, rud a chuir deireadh obann le hionsaí úd an láithreora sin!
“Níl bealach ar bith eile le fios a bhéasa a mhúineadh do na dailtíní sin, nó ní thuigeann siad tada eile ach cumas an éisteora le srian a chur orthu, agus gobán a chur iontu.”
Free Speech ?
“Ach a Shéimí, nach gceapann tú go bhfuil sé de cheart ag na láithreoirí céanna sin a dtuairimí a nochtadh ar an ngléas sin?”
“Tá, agus níl. Cinnte níor chóir d’éinne a gcead cainte a bhaint díobh, ach ag an am gcéanna, ní thugann sin cead dóibhsean a rogha rud a rá, nó caithfidh siad cearta na n-éisteoirí a cur san áireamh freisin, agus tá de cheart ag an éisteoir nach gcuirfeadh an láithreoir a ladar isteach in ábhar atá thar a thuiscint. Nach minic a chloiseann tú láithreoir acu ag spalpadh leis faoi chúrsaí Creidimh, abair, agus é soiléir don dall fhéin, nach bhfuil tuiscint dá laghadh aige ar an ábhar céanna sin. Sea, agus chomh maith le sin, nach minic a chloiseann tú fear acu ag tabhairt faoi pholaiteoir eicínt, nó faoi Pháirtí Polaitíochta áirithe, agus iad ag iarraidh a gclú agus a gcáil, a mhilleadh agus a bhascadh, beag beann ar an bhfírinne, nó ar dhearcadh an phobail.”
Cut and Thrust!
“Ach, a Shéimí, nach cuid den saol é sin, na laethe seo, agus nach saibhríonn sé beatha an phobail na smaointe úd uilig a chur i mbéal an phobail? Agus nach bhféadfá a rá nach bhfuil ann ach an “Cut and Thrust” úd, a mbíonn Mártan an Tairbh ag spalpadh faoi chuile bhabhta”
“Thabharfá cead do na boicíní sin ionsaí dá leithéid a dhéanamh ar na Teachtaí a thoigh an pobal s’againne i dtoghchán, agus a fhios ag an saol mór nach bhfaigheadh na boicíní céanna sin mórán vótaí, dá raghadh siadsan san iomaíocht, lá an toghcháin. Tá de cheart acu díospóireacht a chur ar bun faoi na cúrsaí sin, ach má tá fhéin, tá dualgas orthu an dá thaobh den scéal a leagan os comhair an phobail, agus sa tslí chéanna, bheifeá ag súil go dtabharfadh siad Cothrom na Féinne do Chreideamh ar bith a ndíreodh siad aghaidh a gcraois air.”
“Ach, nach ndéanann siad a leithéid? a Shéimí.”
You’ve got to be Joking!
“Ag maghadh fúm atá tú, an ea? Nach bhfuil a fhios ag madraí an bhaile fhéin go bhfuil láithreoirí áirithe ansin, agus nach sásaíonn tada iad chomh maith le hionsaí a dhéanamh ar Chaitlicigh, ach go háirithe.”
“Ach nach bhfuil na hionsaithe céanna sin tuillte,. agus tuillte go maith, uaireannta, ag an eagraíocht chéanna sin?”
“B’fhéidir go bhfuil, agus b’fhéidir aris, nach bhfuil, ach an dtugann sin lánchead do na láithreoirí a luaigh mé thuas, a racht a ligean uirthi? Céard faoi Chothrom na Féinne? agus céard faoi sheans cothrom a thabhairt don eagraíocht sin, a taobh fhéin den scéal a chur i láthair, agus a clú a chosaint, os comhair an phobail?”
“Ach, cheap mise go dtugtar lánchead don eagraíocht chéanna sin a taobh fhéin de chuile scéal, a chur inár láthair.”
A Terrorist ?
“An raibh tú ag éisteacht leis an gclár, ar na mallaibh, inar cuireadh Íosa Críost fhéin i gcomparáid le sceimhlitheoir, agus a fhios ag chuile dhuine nár dhuine dá leithéid é. An raibh éinne eile ansin, ar an gclár, leis an dtaobh eile den scéal a chur inár láthair? Bí cinnte nach raibh. Ní raibh srian ar bith ar an láithreoir céanna sin, ach lánchead aige, a rogha rud a rá faoi, rud a chuirfeadh mí-shásamh, agus fearg, fiú, ar Chríostaithe. Níor chóir dealbhbhriseadh dá leithéid a cheadú ar chlár ar bith, nó tá eisteoirí amuigh ansin, a bhfuil a gcroí sáite san Eaglais chéanna sin.
Ach, an bhfeiceann tú an clog? Tá sé thar am agamsa bheith ag bogadh. Maróidh Naipí mé! Slán go fóill.”
Chuir mé fhéin mo bheannacht leis, go dtí an chéad bhabhta eile. Agus mar a fheiceann tú, bíonn a chiall fhéin ag Séimí s’againne.
( * cailleach = snug )
le Peter Barrett | 2017/04/04 | Gan Chatagóir
I mBéal an Phobail
Leaving Ardglass…………..Céadchló…2008
by
William King…………………….12.50 Euro
Úrscéal Spéisiúil
.
Seo an tríú húrscéal ó pheann an údair eaglasta seo. Insítear dúinn ar chlúdach cúil an leabhair, gur rugadh an t-údar seo, William King, i gCiarraí, gur dhein sé a chuid staidéir i gColáiste na hOllscoile, Áth Cliath agus i gColáiste na Croise Naofa, i gCluain Life. Tá sé ina shagart pobail i nDroim Chonrach faoi láthair. Péire úrscéal mór-ráchairte i gcló uaidh, cheana féin, agus ní call a rá go mbeidh an-ráchairt ar an úrscéal seo freisin, amach anseo. Is iad cúrsaí creidimh, agus cúrsaí eaglasta, príomhábhair an úrscéil seo, agus dár ndóigh, cé eile ach sagart, a thuigfeadh ina iomláine, saol agus saothair, caimiléireacht agus camastaíl, dáiríreacht agus ionraiceas, lucht caite éide na n-eaglaiseach, cé eile, ach sagart, nó nach ndeirtí i gcónaí go dtuigfeadh Tadhg Taidhgín lá ar bith den bhliain. Sea, dár ndóigh, agus d’fhéadfadh an té a fuair oiliúint an tsagairt, buille faoi thuairim a thabhairt fúthu, freisin!
Tom Galvin
Ach le filleadh ar an leabhar spéisiúil seo. Is é Tom Galvin an príomhcharactar sa scéal, agus is trína shúile-sean a fheiceann muid an saol, mar a léirítear dúinn é, san úrscéal seo. Tosaíonn an t-údar ag deireadh an scéil, geall leis, d’fhéadfá a rá. Breathnaigh mar a chuireann sé é sa chéad chaibidil…
‘Time to ring the bell,’ I remind the sacristan as I settle the green chasuble over my shoulders.
In the mirror beside the vesting bench, I can see him grip his walking stick and shuffle to the back door of the church, his shadow stretches out over the ancient flagstones. ‘For whom the bell tolls, Monsignor.’
adeir sé…
Sin an Monsignor Tom Galvin ag labhairt lena shacraisteoir, in eaglais Pharáiste Chill a’ Dúin, roimh an Aifrinn, maidin amháin.
Iardhearcadh
Tá an Monsignor Tom ina shagart pobail sa pharáiste sin anois, dá dheoin fhéin, bíodh go raibh súil aige fhéin, agus ag roinnt mhaith eile freisin, lá dá raibh, go gcaithfeadh sé mitéar an easpaig, in áit bhairéad an tsagairt phobail, sár a leagfaí na hordóga air. Ach nach ‘in é an saol agat! Rugadh ár bpríomhcharachtar in Ardglass, i gCiarraí. Ní raibh móran fáltais ag a mhuintir, ach d’imigh deartháir leis go Londain, áit ar chnuasaigh sé fhortún, agus ar ball, nuair a bhí a chuid meánscolaíochta críochnaithe ag Tom, chuir an deartháir sin, M.J. fios air, agus chuir i mbun oibre thall i Londain é, agus é ag súil, go mbainfeadh Tom Céim Ollscoile amach, ar ball, agus go raghadh an bheirt acu i bpáirtíocht mar Chonraitheoirí Foirgníochta thall. Chuaigh Tom i mbun oibre, agus ba ghearr go bhfaca sé chomh cleasach, agus chomh cam, is a bhí gnó na Tógála thall. B’iomaí cuairt a thug sé ar an Halla Rince, an Galtymore, agus d’admhódh sé fhéin gur thaitin na céapair sin uilig leis. Fuair sé chuile dheis le saol Shasana a bhlaiseadh ina iomláine, rud a dhein, ach ar deireadh thiar, bhí air rogha a dhéanamh, nó bhí dhá rogha ar an bpláta roimhe amach. D’fhéadfadh sé céim a bhaint amach agus dul i bpáirtíocht lena dheartháir, nó d’fhéadfadh sé dul le sagartóireacht.
Chuaigh sé le Sagartóireacht
Chuaigh sé le sagartóireacht, agus d’éirigh thar barr leis i mbun na ceirde sin. Oirníodh ina shagart é, agus chaith blianta thall sa Róimh ag cur an chloch phréacháin ar a chuid léinn.
Ní gá a rá gur sciob sé an chraobh leis, thall ansin. Deineadh Monsignor de, agus bhíothas cinnte go mbainfeadh sé céim ard amach sa saol eaglasta.
Ar ball, tháinig sé abhaile go hÉirinn, agus níor dhein sé dearmad riamh ar a ndúirt an sagart óg leis sa Róimh. Bhuail sé forrán ar Tom, agus mar aguisín leis an bhforrán sin, scaoil sé an rún seo leis…
‘never forget, Tom, that when a man is sent to Rome to study, his bishop has him in mind for higher things. We’re the Coldstream Guards. None of us here are pack animals. We’d be wasted in a parish or on the missions’….That’s for the pass B.A. men’
Bhain Tom s’againne níos mó ná an Pass B.A. amach, nó tar éis dó trí bliana a chaitheamh ag Propaganda Fide, bhain sé a Dhochtúireacht amach sa Diacht.
An Bachall tuillte aige
Chaith sé blianta ina dhiaidh sin ag cabhrú leis an Easpag Boylan in obair a dheoise siúd. I ndáiríre, bhí gnó an Easpaig sin á dhéanamh aige, agus sin go críochnúil, nó bhí a fhios ag fia is ag fiolar go raibh dúil ag an Easpag céanna sa mbraoinín. Tuigeadh i bhfad agus i ngearr go mbeadh an Monsignor Tom ina chomharba ar an Easpag Boylan, ar ball. Ach bhí sagairt eile sa dheoise chéanna sin, agus ar bhealach amháin, nó ar bhealach eile, d’éirigh le duine acu an bhearna a bhaint den Monsignor ar deireadh thiar, agus fágadh Tom bocht mar thánaiste ag an bhfear céanna sin.
Fís an Mhitéir caillte
Níor éirigh leis, áfach, an t-iomaire sin a threabhadh díreach, agus i ndeireadh na dála, d’iarr sé ar an Easpag nua sin, paráiste iargúlta a thabhairt dó. Rinne an tEaspag rud air, agus sin mar a thosaíonn an scéal seo agus an Monsignor Tom i mbun oibre, mar shagart pobail, i gCill a’ Dúin, agus fís an mhitéir caillte aige, faoi mar a chaill sé gus agus gaisce laethe a óige.
An-scéal, an-stíl, an-insint. B’fhéidir gur mhaith leat triail a bhaint as?
.
.
Gaeilge 
English