Pop Up Gaeltacht!

Pop Up Gaeltacht!

I bhfad ó Bhaile!

An chuid is den bliain, bím i mo chónaí i San Diego, i gCalifornia, sna Stáit Aontaithe.  Bím ar ais i gCill Chainnigh an cuid eile den bhliain. deacair go leor an Ghaeilge a labhairt in Éirinn, mar úsáidtear ár dteanga go minic lasmuigh de na Gaeltachtaí, agus fiú amháin ansin,  cloistear a lán Béarla. Nach mór an trua é sin? ach dea-scéal ann freisin. Níl a fhios agam ar chuala riamh faoi na Gaeltachtaí“Pop Up”!. B’fhéidir nár chuala, mar na cruinnithe seo réasúnta nua.

Cúpla bliain ó shin, thosaigh beirt fhearPeadar Ó Caomhánaigh and Osgur Ó Ciardha na himeachtaí cultúrtha seo.  Cén fáth? Bhí siad mí-shásta leis na meáin, a bhí á nach raibh a leithéidí ann ar chor ar bith daoine uirbeacha a úsáideann an Ghaeilge ar bhonn laethúil.  Bhain siad trial as imeachtaí Gaeilge a chur ar siúl ag úsáid an idirlíon. Ar dtús, roghnaigh siad beáir i mBaile Átha Cliath féin mar shuíomh n-imeachtaí. Bhí a sáith iontais orthu nuair a d’éirígh thar barr leo, mar tháinig  alán daoine chun Gaeilge a labhairt le chéile agus chun an craic a bheith acu. “Pop Up Gaeltachtaí” an t-ainm a chuir siad ar na cruinnithe seo, agus d’fhás siad h-amháin in Éirinn, ach ar fud an domhain freisin.

Gaeilge anseo?

Céard a cheapfá dúirt leat go raibh mo bhean chéile agus féin ag labhairt Gaeilge le grúpa daoine i dteach tábhairne anseo i San Diego, California, an tseachtain seo caite?  Nach gceapfá go bhfuil as mo mheabhair? go bhfuil samhlaíocht iontach agam? Ach fíor! Bhí Gaeltacht Pop Up ar siúl i San Diego an Satharn seo caiteagus bhí ar fheabhas!  Fear óg darb ainm Jeffrey a chuir an ócáid seo le chéile. Chaith an samhradh seo caite in Éirinn, agus rinne ag staidéar ar an nGaeilge ansin ar chúrsa Chonradh na Gaeilge. ag déanamh  staidéar ar an nGaeilge le breis agus bliain anois, agus in ann Gaeilge a labhairt go líofa! Is Calafóirneach an fear seo!

gur rud iontach é sin, sin an rud is iontaí a tharla an oíche sin ag an nGaeltacht Pop Up.  Go deimhin, bhuaileamar le hÉireannaigh agus iad ina gcónaí i Meiriceá le blianta agus ar mhaith leo an craic a bheith acu as Gaeilge.  Ach bhuaileamar freisin le daoine as California nach raibh in Éirinn riamh – ach gcloisfeadh sibh iad ag caint go líofa as Gaeilge, cheapfá gurbh Éireannaigh iad, blas Gaeilge chomh maith ag an mbeirt acu.  Fear agus a bhean chéile atá i gceist. Padraicín an t-ainm atá ar an bhean. Bhí a hathair as Éirinn agus bhí Gaeilge líofa aige. Nuair a bhí beo do mhúin Gaeilge san ionad Gaelach darb ainm “House of Ireland” i San Diego.  Ach níor thosaigh Pádraicín féin ag foghlaim Gaeilge go dtí go raibh fásta. Ach seo é an rud is iontaí: nuair a phós Padraícín fear Seapánach-Meiriceánach, mhúin Gaeilge – Brian is ainm don bhfear atá i gceist agam anseo. Tar éis tamaill, nuair a bhí Brian in ann an Ghaeilge a labhairt maith go leor,  thosaigh an beirt acu ag labhairt Gaeilge agus ag maireachtáil as Gaeilge gach sa bhaile. D’éist siad le Radio na Gaeltachta le chéile agus bhraith siad ar TG4, ar chláracha éagsúla, cosúil le Ros na Rún. Bhí an-ghrá acu donn teanga agus do chultúr na hÉireann, agus caithfidh a , go bhfuil Gaeilge álainn ag an mbeirt acu anois.  I mo thuairim, taispeánann sin gan dabht go bhfuil an Ghaeilge beo fós agus in úsáid in áiteanna éagsúla ar fud an domhain ag daoine éagsúla, fiú amháin uaireanta daoine nach bhfuil deoir fola Gaelaí ag rith trína gcuisleanna!

Laethanta saoire in Éirinn?

Tar éis tamall ag déanamh comhrá, chuir ceist ar Phádraicín agus Brian ar mhaith leo riamh, dul go hÉirinn, ar a laethanta saoire.  Thosaigh Brian ag gáire láithreach bonn. raibh a fhios agam cén fáth!

“Ag magadh atá – an ea?  Seo an rud rachaimís go hÉirinn, fhillfiimís!  Sin cinnte!” a dúirt Brian, agus é ag gáire. Chlaon Pádraicín a ceann, í ag aontú leis.

Thuig díreach cad a bhí á aige.  Is áit an-spéisiúil Éire. cultúr forásach, nua-aimseartha agus liobrálach ann ach, ag an am céanna sean-chultúr fíorluachmhar ann, lena teanga, ceol agus scéalta féin!

A chairde, nach bhfuil íorónta go dtógann strainséir, uaireanta, le h-aird a tharraingt ar chomh hiontach is atá an t-oileán seo, a daoine agus a cultúr !

.

Pop Up Gaeltacht!

Ó Phápa to Pápa

le Peadar agus Micheál Bairéad

.

Peadar anseo…..

Bfhédir nárbh eol dhuit go raibh in Ospidéal, i mBaile Átha Cliath, ar feadh scathaimh mhaith, le déanaí, agus gur tháinig mo mhac Micheál i gcabhair orm, sa tréimhse sin, trí féachaint chuige go mbeadh an Colún seo le léamh ag ár léitheoirí, chuile sheachtain san idirlinn, agus ansin, d’iarr air leanúint leis sa bhfiontar sin. Thoiligh chuige sin, agus súil agam to dtaitneoidh toradh ár saothair libh feasta. Deir Micheál fhéin gur cuma bhfuil cónaí air, go raibh súil aige go mbeadh ar a chumas cabhrú liom sa ghnó seo.”

Deir mo leath-bhádóir,Micheál, freisin………..

“Sa atá inniu ann, leis an idirlíon, níl neamhchoitianta a bheith i do chónaí in áit amháin agus ag obair in áit eile.  Cuma bhfuil ag cur fúm ag an am, súil agam go dtabharfaidh léargas difriúil go dtí an bord, agus mar sin sílim go mbeidh dearcadh úrnua sa cholún féin.  

De bhrí go bhfuil Gaeilge níos laige agamsa agus go bhfuil orm mo chion féin a dhéanamh, seans go mbeidh leibhéal na Gaeilge níos ísle, ar dtús, ar aon nós.

Dhá scór bliain!

Seo rud dochreite:   an t-alt spéisiúil seo “I mBéal an Phobailthart ar dhaichead bliain d’aois anois!  Thosaigh Peadar á scríobh tar éis chuairt an Phápa Eoin Pól, a , sa bhliain 1979! Bhí ar Pheadar clóscríobhán láimhe a úsáid, agus bhí air cruachóip a fhagáil isteach ag oifig an Kilkenny People ansin! ‘chuile sheachtain,   raibh an fón póca cumtha fós! Agus sa bhliain 1979, bhuaigh foireann iománaíochta Chill Chainnigh ar Ghaillimh.  Nach mór an difríocht idir inné agus inniu, a chairde!  Agus tríd na hathruithe go léir a tharla, mór agus beag, lean Peadar ar aghaidh ag scríobh!

Le linn a thréimhse mar colúnaí, thug Peadar cúntas dúinn ar na heachtraí a bhí ar siúl ina shaol fhéin, sa phobal áitiúil, agus go deimhin, ar fud an domhain mhóir.   Ach déan dearmad ar an rud is tábhachtaí, b’fhéidir! Ba i nGaeilge a scríobhadh gach alt díobh sin! Caithfimid ómós a thabhairt do Pheadar agus freisin don “Kilkenny People” as an tseirbhís riachtanach seo a chur ar fháil lucht léite.”

in am!

Dúirt Peadar liom le déanaí go mb’fhéidir go bhfuil in am aige tarraingt siar beagán!  D’aontaigh leis agus dúirt go bhfuil sos beag tuillte aige anois, tar éis daichead bliain!  Phléamar an t-ábhar sin ar feadh píosa, agus d’fhoghlaim go raibh imní air nach mbeidh dóthain Gaeilge sa pháipéar in éagmais a cholún seachtaine.  Bhí an ceart aige, nach raibh? Príomhpháirt dár bhféiniúlacht náisiúnta agus dár gcultúr uathúil is ea an Ghaeilgenach ea? Agus mar sin, an-tábhactach í a shábháil, amháin dúinn féin, ach do shliocht ár sleachta!  Gach uair a úsaidtear an Ghaeilge, cabhraíonn leis an gcúis seo, agus mar sin, riachtanach an colún seo a choimeád beo! Ach an féidir le Peadar tarraingt siar beagán, agus ag an am gcéanna, don cholún dul ar aghaidh? Múineann seift, mar a déarfá, agus bhí smaoineamh againn conas an ceann sprice sin a bhaint amach!

Ar aghaidh linn!

Agus cad é an smaoineamh é sin?  Sin í an cheist ?  Bhuel, i bhfocal amháincomhoibriú!  Nach bhfuil sin sofheicthe?

cabhróir ag teastáil ó Pheadar, le comhoibriú leis ar a cholún.  Laghdódh an socrú sin an brú ar Peadar féin, agus bheadh in ann a intinn a leagan ar na rudaí is fearr leis.   Mar sin agus sa tslí sin, cheapamar go mbeadh an thrá á fhreastal againn! Shocraíomar triail a bhaint as an moladh sin ar aon chaoi.”

Cabhróir!

Maith go leor!  Ach bhfuil an cabhróir sin?   ceann agat, a Pheadair, caithfidh é, í, a cur in aithne dúinn!  Sin atá á againn, nach ea?”

Bhuel, beidh mo mhac Micheál ag cabhrú liom, agus is dócha go bhfuil in ann é féin a cur in aithne daoibh!   bhfuil , a Mhichíl?”

Táim anseo.  Is mise an mac is sine sa chlann.  Rugadh i gContae Muigheo, agus tógadh i mBaile Átha Cliath go dtí go raibh naoi mbliana d’aois, agus i gCill Chainnigh tar éis sin.  D’fhreastail ar scoil náisiúnta Bhráithre de la Salle, agus ar Choláiste Chiaráin. Bhí m’athair ag obair sa scoil chéanna sin. Tar éis sin, d’fhreastail ar an Ollscoil i mBaile Átha Cliath ag déanamh staidéir ar Eolaíocht agus ar Innealtóireacht Leictreach.  Ansin, bhí ag obair i mBaile Átha Cliath ar feadh cúig bliana, agus ina dhiaidh sin chuaigh thar tír amach go Meiriceá. Bhí ag obair i gCalifornia ar feadh breis agus deich mbliana fichead, nuair a d’éirigh as an jab trí bliana ó shin. Anois, caithim an chuid is den Samhradh in Éirinn, i gCill Chainnigh, agus an cuid eile den bhliain i San Diego, i gCalifornia Theas.

súil ag an mbeirt againn go leanfaidh sibh ar aghaidh linn i do léitheoir cheana féin.   i do léitheoir nua, céad Fáilte romhat, agus súil againn gur bhain sult as an gcolún nua seo, agus go bhfanfaidh linn feasta.”

Gura fad buan sibh uilig!

ó

Na Bairéadaigh.

.

Rúin agus Guíonna Athbhliana!

Rúin agus Guíonna Athbhliana!

An ndearna tú do rúin athbhliana fós?” arsa Séimí séimh an Droichid liom féin, thíos i gCailleach an “Smugairle Róin”, ar an oíche chinniúnach sin, Oíche Chinn Bliana, agus é tar éis smailc bhreá sásta a bhaint as an ngloine den stuif crua a bhí leagtha go cúramach aige, ar bhoirdín beag, os a chomhair amach.

Thuig mé, ar an bpointe boise, gur theastaigh uaidh a chuid tuairimí ar an ábhar céanna sin a bhronnadh orm, agus ó tharla nach raibh tada níos fearr le déanamh agam ag an am, rinne mé chuile iarracht na tuairimí sin a mhealladh uaidh.

“Dheamhan rún nó cuid de rún déanta agam fós, a Shéimí, ach cogar, an bhfuil rún ar bith déanta fós agat féin don bhliain úr seo atá ina rás chugainn, i láthair na huaire seo?”

Guíonna in áit Rúin

“Bhuel! Caithfidh mé a admháil duit, go bhfuil mé féin éirithe as na rúin athbhliana céanna sin, le tamall de bhlianta anuas anois, nó ba bheag aird a thug mé orthu tar éis a ndéanta, ach bhfuil a fhios agat, tá nós nua fionnta agam leis an mbearna sin a líonadh dom.”

“Agus céard é féin, a Shéimí?”

“Guíonna athbhliana a thugaimse orthu, nó in áit ualach na rún sin a cheangal aniar orm féin, is amhlaidh a phiocaim amach roinnt rudaí, ar mhaith liom go ndéanfaí iad, i rith na bliana úire.”

“Ar fheabhas ar fad, agus céard iad na guíonna atá pioctha agat don bhliain seo, 2024.”

“Tá ualach asail de ghuíonna roghnaithe agam cheana féin, ach níl fúm iad uilig a leagan os do chomhair, láithreach bonn, ach tabharfaidh mé roinnt bheag acu duit anois.”

“Lean ort, nó ba bhreá liom cuid acu a chloisteáil.”

Síocháin ar Thalamh

Ar an gcéad dul síos, ba mhaith liom go gcuirfí deireadh, i rith na bliana seo, le marú, le mugáil, le foréigean, le héigniú de chuile shaghas, le mí-úsáid, le hainriail, agus le brúidiúlacht de chuile chineál, agus go bhfillfeadh daoine arís ar shíocháin, ar charthannacht, agus ar chomharsunúlacht. Dá ndéanfaí a leithéid, nár mhór go deo an difir a dhéanfadh sé i saol an ghnáthdhuine? Sea, agus i ndáiríre, nach féidir a rá, nach mbeadh sa mhéid sin ach filleadh ar na dlíthe atá fite fuaite i smior na gcnámh istigh ionainn go léir?”

“Bhuel, ní beag nó suarach an ghuí sin, a Shéimí, agus dá bharr sin, is dócha nach bhfuil a thuilleadh agat don bhliain seo?”

Cuimhnigh orthu siúd atá ar an Imeall

“Ní leagfaidh mé os do chomhair amach ach guí amháin eile, agus sin go dtabharfaí aire faoi leith, dóibh siúd atá ar an imeall. Is é atá i gceist agam anseo, nó na daoine sin a tháinig chun na tíre seo ar thóir oibre, nó tearmainn go dtabharfaí spás agus éisteacht dóibh i rith na bliana seo, sa tslí go mbeadh ar ár gcumas a mbunús a ghlacadh isteach mar bhaill den phobal s’againne, in áit a bheith ag breathnú orthu mar eachtrannaigh nach bhfuil ceart ar bith acu teacht inár measc. Is daoine daonna iad agus is comharsana iad nach bhfuil aithne cheart curtha againn orthu fós. Ba mhaith liom cúpla dream eile a chur isteach anseo freisin agus sin iad an lucht siúil a bhfuil a mbunús imeallaithe againn leis na blianta fada, agus an dream úd a chodlaíonn amuigh, ar thaobh ár sráideanna, nó ar thaobh ár mbóithre.

Déarfainn anois go bhfuil mo dhóthain ráite agam, don bhabhta seo, ach bí cinnte go mbeidh tuilleadh le rá agam ar an ábhar seo, le linn na bliana 2024!

Ábhar Machnaimh

Tar éis do mo Shéimí breá “Go mBeannaí Dia duit” a rá le tóin a ghloine, chuir sé uaidh í ar an mboirdín úd lena ais, d’fhág slán agus beannacht agam, agus thug an doras amach air féin. Caithfidh mé a rá gur fhág sé ábhar machnaimh agamsa agus caithfidh mé a rá go bhfuil súil agam go bhfíorófar guíonna Shéimí i rith na bliana, fiú go páirteach!  

Mo mhachnaimh féin

Labhraíonn Séimí amach gan scáth ná faitíos, agus tá meas mór agam air dá bhrí sin. Is é rún athbhliana atá agam ná mo thuairimí a chur in iúl níos neamhbhailbhe, go háirithe i mo scríbhinní.  Tá sé sin an-tábhachtach sa lá atá inniu ann, agus gach saghas raiméise ag dul timpeall ar an idirlíon agus ar na meáin shóisialta. Chonaiceamar agus feicimid fós drochthionchar bréagnuachta ar ár sochaí, agus é á úsáid ag antoiscigh agus tíortha naimhdeacha, a bhfuil mar aidhm acu ár rialtas a dhíchobhsú.  Is é mo ghuí don bhliain seo ná go ndéanfaimid go léir ár seacht ndícheall fáil réidh le bréagnuacht sa bhliain seo, agus gan é a scaipeadh freisin. Beidh níos mó le rá agam ar an ábhar seo roimh i bhfad!

.

.

.

Na Meáin Sóisialta mar uirlisí troda!

Na Meáin Sóisialta mar uirlisí troda!

Bhíomar beagnach go léir ar nós cuma liom agus muid lánchinnte gur fánach an seans go dtarlódh teacht chun cinn na heite deise ailtéarnaía leithéid anseo.  Ansin, tar éis scine uafásach taobh amuigh de Ghaelscoil Choláiste Mhuire i gCearnóg Parnell Thoir i lár na príomhcathrach, tharla an chíréib náireach sin. Spreag antoiscigh na heite deise go leor teachtaireachtaí gríosaithigh ar na meáin sóisialta – ar X (Twitter), Facebook, WhatsApp agus Telegram, san áireamh. Thagair roinnt postálacha go mícheart don ionsaitheoir mar “inimirceach neamhdhleathach”. Tuairiscíodh ar Facebook gur Rómánach a sháigh an ceathrar i gCearnóg Parnell Thoir. Bhí cuntais áirithe ag spreagadh daoine dul go lár na cathrach agus gardaí, inimircigh agus polaiteoirí a ionsaí.  Roinneadh nóta gutha amháin go forleathan ar WhatsApp agus Facebook ag spreagadh daoine chun aon eachtrannach ar bhuail siad leo a mharú.

Is léir ó cad a tharla go bhfuil grúpa beag antoisceach in ann na meáin sóisialta a úsáid mar uirlisí troda chun an-tionchar a imirt ar mhothúcháin daoine áirithe. Bhí go leor teachtaireachtaí fuafar, lán mioscaise agus aimhleasa, á scaipeadh ag an eite dheas ailtéarnach ar na meáin sóisialta le tamall maith roimh an gcíréib, agus tonnta dóibh díreach roimhe. Bhí sé soiléir go mbeadh trioblóid an oíche sin sa chathair, ach ní raibh aon duine sna fórsaí slándála ag monatóireacht na gníomhaíochtaí sin, nó más ea, níor thugadar mórán aird dóibh. Ach, oscailt súl don rialtas a bhí sa chíréib sin, agus ní bheidh aon leithscéal ann neamhaird mar sin a thabhairt do na meáin sóisialta feasta. Is córas réamhrabhaidh atá iontu, gur chóir dár rialtas a úsáid chun muid a choinneáil slán ó dhíobháil.

Tionchar polaitiúil á imirt orainn

Is teicneolaíocht dhomhanda an t-idirlíon, beag beann ar theorainneacha idirnáisiúnta. Dá bhrí sin, is féidir le daoine thar lear tionchair de gach saghas a imirt orainn. I mo thuairimse, is é tionchar polaitiúil an saghas is measa. Ní hé sin nach bhfuil na cinn eile dona go leor, mar tá siad. Mar shampla, is féidir le gadaithe haiceáil isteach i gcórais ríomhairí agus sonraí pearsanta a ghoideadh, nó srian rochtana ar a suíomh féin a chur ar eagraíochtaí agus ansin dúmhál a chur orthu. Ach i gcomparáid leis sin, féach cad a tharla maidir leis an toghchán uachtaránachta 2016 sna Stáit Aontaithe. Tá sé soiléir anois go raibh tionchar polaitiúil á imirt ag na Rúisigh ar an toghchán sin.  Rinne comhlacht darb ainm ‘Fancy Bear’ ionsaí fioscaireachta (as Béarla: phishing) ar na Daonlathaithe agus go háirithe ar fhoireann Hilary Clinton. Bhí tacaíocht rialtas na Rúise ag ‘Fancy Bear’, agus tar éis dóibh haiceáil isteach i bhfreastalaithe ríomhphoist Clinton, bhí uirlis troda cumhachtach ag na Rúisigh. D’eisigh comhlachtaí tríú páirtí (Guccifer 2.0, WikiLeaks agus DCLeaks) níos mó ná 150,000 ríomhphost, a goideadh ó dhornán ionadaithe Daonlathach, Hilary Clinton san áireamh. Mar a dúirt Hilary Clinton le lucht féachana ag óráid le déanaí ag Ollscoil Stanford: “Fiú mura ndearna cur isteach na Rúise ach difríocht bheag, buadh an toghchán sin leis an bhfarasbarr is lú sa Choláiste Toghcháin.” I mo thuairim, níor bhuaigh Trump an toghchán sin, gan trácht ar thoghchán 2020! Agus tháinig iarmhairtí tubaisteacha as uachtaránacht Trump.

Uirlis troda cumhachtach eile a úsáidtear go minic ar líne ná eolas míchruinn a scaipeadh go forleathan ar na meáin sóisialta. An cuimhin leat an ghluaiseacht pholaitiúil dhíláraithe sin – QAnon, atá fréamhaithe i dteoiric comhcheilg gan bhunús ag rá go bhfuil an domhan á rialú ag an “Deep State,” drong de phéidifiligh adhradh Sátain. Is é an t-iarUachtarán Donald Trump an t-aon duine in ann fórsaí an oilc sin a shárú! An cuimhin leat freisin go raibh go leor a chreid an raiméis sin páirteach san éirí amach ag an gCaipeatól i Washington DC, ar 6 Eanáir, 2021!

Cad é an bhaint atá aige seo liomsa?

Ní féidir linn ár maidí a ligean le sruth ach is gá dúinn go léir a bheith san airdeall feasta, ach go háirithe ár rialtas féin, maidir le húsáid na meán sóisialta mar uirlisí troda inár n-aghaidh. Luaigh mé ach cúpla sampla faoi cad a tharlaíonn nuair a thugtar neamhaird do na meáin sóisialta. Is feiniméan domhanda é seo, agus níl aon tír sábháilte ón mbagairt seo.  Tá súil agam go bhfuil ciall cheannaithe againn anois in Éirinn.

Tá rabhadh tugtha ag na Stáit Aontaithe do Rialtas na hÉireann go bhfuil seans mór go mbeidh an Rúis ag iarraidh cur isteach ar na toghcháin atá le teacht againn.  Deir an rabhadh go bhfuil an Rúis ag baint mí-úsáid as na meáin shóisialta, spiaireacht agus modhanna hibrideacha chun cur isteach ar thoghcháin i dtíortha daonlathacha agus chun drochmheas a thabhairt orthu. Tháinig Éire amach go láidir ar son na hÚcráine ó 2022 i leith, agus is cinnte, mar sin, go bhfuil Éire ar “naughty list” Putin!  Ní mór don rialtas dul i ngleic leis an gceist seo láithreach bonn!

.

.

.

    

Dírbheathaisnéis 6: An Ghaeltacht!

Dírbheathaisnéis 6: An Ghaeltacht!

Nuair a bhí mé fós ag freastal ar an mbunscoil, agus mé ach naoi mbliana d’aois, bhí deis agam dul go dtí an Ghaeltacht ar feadh trí mhí faoi scéim a bhí ag Gael Linn ag an am sin. D’aontaigh mé, gan smaoineamh, agus thosaigh eachtra nua dom ansin. Ní raibh aon eagla orm – ceapaim go raibh dúil san eachtraíocht agam, rud nár chaill mé riamh é! Ba é seo an chéad uair ar fhág mé mo chlann agus mo bhaile. Ní haon ionadh é, mar sin, go bhfuil cuimhne mhaith agam ar an am sin, cé gur tharla sé beagnach seasca bliain ó shin.
Rosmuc
Thaistil mé go Rosmuc le buachaill eile ar an aois céanna liom, gasúr séimh, dea-mhúinte. Thógamar traein amháin go Baile Átha Cliath, agus ar an lá ina dhiaidh sin, traein eile go Gaillimh. Bhí ionadaí de chuid Gael Linn ag fanacht linn i mBaile Átha Cliath, agus threoraigh sé an bheirt againn go lóistín le haghaidh na hoíche. An mhaidin dár gcionn, tar éis an bhricfeasta, ar aghaidh linn go dtí Stáisiún Heuston leis an ionadaí. Chabhraigh sé linn ár dtraein a fháil, agus shroicheamar Gaillimh timpeall am lóin. Bhí ionadaí eile ann chun cabhrú linn bus a fháil go Rosmuc – ár gceann scríbe. Bhí carr ag fanacht linn i Rosmuc, agus ionadaí eile ann chun muid a thiomáint go dtí ár dtithe. Bhí mo theach i gCill Bhriocán, i Rosmuc.
Cill Bhriocán
Chuir bean a’ tí Máire Bean Uí Ghriallais fáilte mhór romham, agus thosaigh m’eachtra Ghaeltachta láithreach bonn. Thug Bean Uí Ghriallais babhla anraith dom ar dtús ach ar an drochuair bhí sé chomh te sin gur dhóigh mé mo charball go dona leis. Bhí sé an-phianmhar le seachtain nó dhó! Bhí sé deacair a mhíniú as Gaeilge cad a tharla dom!  

Tar éis an turais fhada, bhí orm dul go dtí an leithreas. Threoraigh Máire amach as an teach mé go dtí teach an asail, ach bhí sé chomh dubh le pic taobh amuigh. Dá bhrí sin, bhuail mé mo ghlúin in aghaidh balla agus bhí mé gortaithe arís! Cé gur drochthús a bhí agam, d’fheabhsaigh cúrsaí tar éis sin – agus níor ghortaigh mé mé féin arís ach an oiread.

Ní raibh an teach seo cosúil le mo theach sa bhaile. Bhí na háiseanna an-bhunúsach. Ní raibh aon leictreachas ann, nó téamh lárnach nó fiú guthán. Bhí an leithreas beag i mbothán in aice an tí. Ní raibh seomra folctha ar chor ar bith. Ach is beag le rá na rudaí sin i gcomparáid leis an teanga. Ní raibh mórán Gaeilge agam, agus nuair a labhair Bean Uí Ghriallais liom ar dtús, níor thuig mé fiú focal amháin a bhí á rá aici. Diaidh ar ndiaidh, tháinig feabhas ar mo chuid Gaeilge, mar ní raibh an dara rogha agam – labhraítí ach amháin Gaeilge sa cheantar sin ag an am sin. Diaidh ar ndiaidh, chuaigh mé i dtaithí ar chúrsaí agus leis an tslí maireachtála freisin, agus bhí mé sásta go leor.

Scoil agus Cairde

Ní raibh aon bhus scoile ann agus bhí orm siúl go dtí an scoil agus ar ais gach lá. Bhí an scoil trí mhíle ar shiúl ón mbaile, agus cé go raibh sé deacair ar dtús, d’éirigh an tsiúlóid sin éasca tar éis tamaillín.  Cé go raibh sé deacair an múinteoir agus na daltaí a thuiscint ar dtús, tar éis míosa nó mar sin ní raibh aon fhadhb agam, agus bhí mé chomh compordach ag úsáid na Gaeilge agus a bhí mé leis an mBéarla. Déanta na fírinne, ní cuimhin liom mórán faoi mo laethanta ar scoil, mar níor tharla aon rud suntasach ann.

Bhí cúpla teaghlach eile sa cheantar agus páistí ann ar chomhaois liom. Aon uair a bhí deis agam, fuair mé cead ó Bean Uí Ghriallais dul amach ag imirt leo. Chaith mé go leor ama ina dtithe freisin. Bhí sé ró-chiúin dom i mo theach féin, gan ach Bean Uí Ghriallais féin ann.

Ceol

Bhí uirlisí ceoil sna tithe eile, agus bhí mé gafa leo. Bhí bosca ceoil i dteach amháin, agus feadóg stáin i dteach eile. Bhíodh na fir a’tí ag seinm ceoil ó am go ham, go háirithe nuair a bhíodh comharsana ar cuairt. D’fhoghlaim mé go leor amhrán tar éis dom breathnú orthu agus éisteacht leo. Ceol traidisiúnta a bhí i gceist, agus ba chosúil le spúinse me, ag isteach teanga agus cultúr na tíre beagnach i ngan fhios dom féin!

Am dul abhaile!

Bhí mé chomh sásta sa Ghaeltacht gur bheag nach ndearna mé dearmad ar mo theaghlach féin! D’imigh mo thréimhse go tapa, agus bhí sé deacair dom filleadh abhaile ansin. Ach ní raibh fadhb ar bith liom leis an nGaeilge sa scoil tar éis sin, agus bhí grá buan agam dár dteanga agus dár gcultúr as sin amach, a bhuí le m’athair agus le Gael Linn.  

.

.

gaGaeilge