Litir ó Mheiriceá – Tuilte i Texas!

Litir ó Mheiriceá – Tuilte i Texas!

Cailleadh breis is 120 duine suas go dtí seo agus tá líon suntasach fós ar iarraidh tar éis do thuilte tobanna tubaisteacha scuabadh trí lár Texas, Meiriceá, ar maidin an 4 Iúil. Is iad na pobail atá suite ar bhruach abhainn Guadalupe, go háirithe i gContae Kerr, i gcroílár réigiún a dtugtar Hill Country air, is mó atá thíos leis na tuilte.

Tharla tragóid uafásach ag Camp Mystic, campa samhraidh do chailíní in aice le Hunt, Texas. Lonnaithe go díreach ar bhruach na Guadalupe, bhí an campa sáraithe go luath ar an 4 Iúil nuair a d’ardaigh leibhéal na habhann os cionn 26 troigh i níos lú ná uair an chloig. Bhí na cábáin báite sular éirigh leis an bhfoireann na pleananna aslonnaithe a chur i bhfeidhm in am. Ní hamháin nár bogadh na sean-chábáin ó bhruach na Guadalupe, ach i rith leathnú sa bhliain 2019, ceadaíodh cábáin nua a thógáil i gceantair eile den champa, cuid acu i limistéir a bhí fós i mbaol tuilte. D’fhan na cábáin ba ghaire don abhainn i bhfeidhm, in ainneoin go raibh siad suite i limistéir a dtugtar “floodways” orthu, limistéir a bhfuil cosc tógála orthu i go leor stát eile. Níor thángthas ar aon straitéis athlonnaithe. Bhí na foirgnimh is mó i mbaol fós in úsáid nuair a bhuail an tubaiste.

Amhail an 8 Iúil, tá sé deimhnithe go bhfuil ar a laghad 27 campálaí agus comhairleoir marbh, lena n-áirítear stiúrthóir fadtréimhseach an champa, Richard “Dick” Eastland. Tá 10 gcailín eile agus ball foirne amháin fós ar iarraidh.

Cé go bhfuil daoine áirithe den tuairim nach bhféadfaí mórán a dhéanamh i bhfianaise luas na tuilte, léiríonn an scéal ag Camp Mystic scéal eile. Bhí cábáin áirithe suite ar thalamh beagáinín níos airde, thart ar 400 méadar ó na cinn is ísle. Tháinig na cailíní sna cábáin uachtaracha slán. Is iad siúd sna cábáin ísle amháin a cailleadh. Dá mbeadh rabhaidh fiú cúig nóiméad níos túisce acu, b’fhéidir go bhféadfaí aslonnú páirteach a thosú, nó ar a laghad, an fhoireann a chur ar an airdeall. Níor theip ar na daoine. Theip ar an gcóras.

Cuirimid ár gcomhbhrón ó chroí leis na teaghlaigh uilig atá buailte ar bhealach ar bith. Is tráth cumha agus bróin é seo. Fós féin, caithfimid ceisteanna crua a chur agus a fhreagairt go hoscailte, más mian linn bheith níos ullmhaithe don chéad tubaiste eile dá samhail.

Cás Chontae Kerr: Gan Bonnáin, gan Rabhadh

Cosúil le cuid mhór de Hill Country, tá taithí fhada ag muintir Chontae Kerr ar thuilte tobanna. Tá an ceantar buailte leis an méid sin tuilte go dtugtar an leasainm “Flash Flood Alley” air. Le tír-raon géar aolchloiche, ithreacha éadoimhne agus aibhneacha cúnga, tá sé so-ghabhálach do mhaidhm thobann uisce, go háirithe nuair a thagann aer tais ón Murascaill Mheicsiceo, mar a tharla le stoirm Barry le déanaí.

Ach in ainneoin an riosca leanúnaigh, níl bonnán ar bith ag Contae Kerr fós. “Níl córas rabhaidh againn,” a dúirt Breitheamh an chontae, Rob Kelly, go neamhbhalbh, ag preasócáid. Tá bonnáin suiteáilte i gcontaetha in aice láimhe, cosúil le Comal agus Guadalupe, le blianta anuas. I New Braunfels, atá thart ar 100 km uaidh, déantar tástáil mhíosúil ar an gcóras rabhaidh. Smaoiníodh ar chóras dá leithéid i gContae Kerr siar sa bhliain 2016, ach dhiúltaigh Coimisinéir Buster Baldwin do staidéar innealtóireachta a chosnódh $50,000, ag rá: “Feicim an focal ‘sirens’ agus na rudaí sin ar fad anseo.” Anois, tá teaghlaigh ag fiafraí cén fáth nár athbhreithníodh an cinneadh sin riamh, go háirithe i ndiaidh na dtuilte i 2018 agus 2021 a léirigh an leochaileacht chéanna. Tá achainí idirlín ar Change.org ag éileamh córas rabhaidh nua-aimseartha. Dúirt Nicole Wilson, a bhfuil cónaí uirthi i San Antonio agus a d’fhás aníos i Kentucky: “Tá a fhios acu go bhfuil gá leis. Tá siad tar éis é sin a admháil. Níor éirigh leo riamh é a chur i bhfeidhm.”

Chuaigh Dan Patrick, Leas-Ghobharnóir Texas, céim níos faide fós, ag tagairt don seisiún speisialta atá le teacht sa reachtas: “Mura bhfuil an chathair in acmhainn é a dhéanamh, ligigí dúinne é a dhéanamh… Dá mbeadh bonnán ann, d’fhéadfadh sé difear a dhéanamh.” Do roinnt de theaghlaigh Camp Mystic, b’fhéidir gurbh é cúig nóiméad an difear idir beatha agus bás.

Lochtanna sa chóras freagartha a chosnaíonn beathaí

Bonnáin in Easnamh: Ní raibh córas bonnán ag Contae Kerr. Ní bhfuair go leor daoine, iadsan i gCamp Mystic san áireamh, foláireamh ar bith roimh theacht na tuile.

Laigí i bhFoláirimh Dhigiteacha: Seoladh rabhaidh trí théacs agus aipeanna, ach bhí daoine ina gcodladh nó i gceantair gan clúdach. Níor tugadh foláireamh tráthúil go dtí go raibh an t-uisce istigh i dtithe.

Droch-Chomhordú idir Ghníomhaireachtaí: Bhí briseadh cumarsáide idir foirne tarrthála agus seirbhísí éigeandála. Cuireadh iarratais faoi dhó ar tharrtháil ón aer, agus tháinig moilleanna tromchúiseacha ar chuid de na freagraí.

Mainneachtain Rialála agus Pleanála: Thug údaráis áitiúla cead foirgnimh a choinneáil agus cinn nua a thógáil in áiteanna a bhfuil baol mór tuilte iontu. D’fhág siad cábáin in aice leis an abhainn cé go raibh a fhios acu go raibh baol tubaiste ann. Níor glacadh céimeanna le daoine a chosaint.

 

Céimeanna atá le glacadh

  1. Córas Rabhaidh: Ní mór córas rabhaidh a bheith i ngach contae a bhfuil stair thuilte aige. Mura bhfuil na hacmhainní sin ag na contae féin, ba chóir don stát nó don rialtas feidearálach íoc as.
  2. Córas Foláirimh Cuimsitheach: Ní leor teachtaireachtaí téacs amháin. Caithfidh an pobal foláirimh a fháil trí bhonnáin, raidió, fóin phóca, agus más gá, ó dhuine go duine.
  3. Córais Chomhroinnte Rianaithe agus Pleanála: Caithfidh gníomhaireachtaí éigeandála a bheith in ann sonraí fíor-ama agus mapáil a roinnt go héasca. Caithfidh gach duine a bheith ar an leathanach céanna.
  4. Rialacha Níos Déine:
    Ní mór do rialtais áitiúla agus stáit rialacháin thógála a dhéanamh níos doichte i limistéir riosca ard, go háirithe i “floodways.” Níor cheart cábáin d’aon saghas a bheith ceadaithe sna ceantair is leochailí gan athbhreithniú neamhspleách.

Deis caillte — nó fós le tapú?

I mí an Mhárta seo caite, cuireadh Bille Tí 13 faoi bhráid an reachtais. Mhol sé plean do chóras rabhaidh stáit agus maoiniú do chontaetha tuaithe. Theip air. Dúradh go raibh sé róchostasach.

Ach anois, tá an costas á ríomh i mbeathaí in ionad airgead.

An Tástáil atá romhainn                    

Taispeánann an tubaiste seo go soiléir cad a tharlaíonn nuair nach dtugtar tosaíocht do bheatha an duine. Is féidir leis an seisiún speisialta atá le teacht i Texas é seo a cheartú. Áitím orthu: Maoinigh na bonnáin. Dún na bearnaí cumarsáide. Comhordaigh an freagra. Cuir reachtaíocht cheart i bhfeidhm.

Tá ceacht le foghlaim ag gach stát agus gach tír: Bígí ullamh do na tubaistí aeráide roimh ré, agus cuir an maoiniú ceart ar fáil ag gach leibhéal. Má dhéanaimid neamhaird den cheacht seo, fillfidh sé arís is arís eile – go dtí go bhfoghlaimítear é.

Saoire ar Árainn – Cuid 2!

Saoire ar Árainn – Cuid 2!

Le linn ár gcuairteanna roimhe seo, bhí mé diongbháilte Gaeilge a labhairt le muintir na háite. Cé go raibh Gaeilge acu, níor labhair siad ach Béarla liom – sna siopaí, sna bialanna, sa teach tábhairne. Chuir sé isteach go mór orm gur caitheadh liom mar sin. Níor thuig mé cén fáth nach labhródh muintir na háite Gaeilge liom. Bhí díomá orm, mar cheap mé go mbeadh Gaeilge mar ghnáth-theanga an oileáin.”

Tuigim anois. Bíonn Árainn plódaithe le cuairteoirí le linn an tsamhraidh, bád i ndiaidh báid ag scaoileadh sluaite paisinéirí amach gan stad gan staonadh, ó thús go deireadh an tséasúir. Tagann turasóirí ó gach cearn den domhan, agus teangacha éagsúla á labhairt acu. Is é Béarla príomhtheanga na tráchtála domhanda – ar Árainn freisin. Chomh maith leis sin, is iomaí duine atá ag obair sna seirbhísí ar an oileán nach bhfuil focal Gaeilge acu. Dá bhrí na gcúiseanna sin, ní labhronn muintir an oileáin ach Béarla le cuairteoirí. Nuair a bhíonn siad ag caint le chéile, is as Gaeilge a labhraíonn siad. Agus má bhíonn aithne mhaith acu ort, labhraíonn siad Gaeilge leat gan stró. Ceapaim nach bhfuil a fhios acu go bhfuil an nós sin acu, agus gur rud praiticiúil é a tharla le himeacht ama, agus atá mar chuid dá gcultúr anois.

An turas seo, bhí seachtain iontach againn ar an oileán. Bhíomar gnóthach an t-am go léir – idir shiúlóidí, rothaíocht, radhairc a fheiceáil, agus bualadh le daoine. Seo a leanas blaiseadh beag den spraoi a bhí againn.

Poill Shéidte
Fuaireamar cúpla rothar ar cíos. De ghnáth ní c
headaítear carranna ón mórthír. Feiceann tú na sluaite daoine ar rothair ar an oileán, go háirithe nuair a bhíonn an aimsir go breá. Ní raibh an aimsir go dona le linn ár gcuairte agus bhíomar ag siúl agus ag rothaíocht gach lá. Ba é ár gcéad eachtra ná cuairt ar phoill shéidte. Tá cúpla áit ar an oileán a bhfuil poill shéidte ann, agus chuamar go dtí na cinn ba ghaire dúinn. Cruthaítear na poill seo trí uaimheanna farraige a bhfuil tolláin acu suas go dtí an dromchla, agus nuair a bhíonn an fharraige garbh, séideann siad uisce suas trí na poill. Rothaíomar go dtí tús cosáin in aice leis an mbóthar íseal agus shiúlamar síos go bun na trá. Bhí titim thobann san aolchloch ag imeall an chladaigh, agus beagáinín níos faide siar, bhí na poill le feiceáil sa chloch. Ag breathnú síos iontu, d’fhéadfá an t-uisce taoide a fheiceáil thíos fúthu.  Gach uair a tháinig na tonnta isteach, d’ardaigh an t-uisce sna poill, agus shéid sé amach trí na poill agus suas san aer. Bhí torann millteanach le cloisteáil – bualadh agus preabadh a tharla idir an aolchloch agus an fharraige thíos. Ní féidir ach samhlú cad a bheadh ann in aimsir chorrach.

Dún Dúchathair

Lá breá eile, chuamar ag rothaíocht go dtí tús an chosáin go Dún Dúchathair agus shiúlamar an cosán géar suas go dtí an dún. Cé nach bhfuil ionad cuairteoirí ag an dún seo, murab ionann agus Dún Aonghasa, tá sé chomh hiontach céanna ar bhealaí áirithe.

Tá sé suite go hard ar na haillte os cionn na farraige agus tá radharc álainn leathan ann feadh an chósta. Is féidir dreapadh thar bhallaí an dúin agus dul isteach sa chlós laistigh. Tá an clós timpeallaithe ag an dún ar thaobh amháin agus ag aillte móra ar an taobh eile. Caith tamall i nDún Dúchathair má bhíonn an deis agat.

Caoirigh Árann: Aransheep.ie le Máirtín Ó Flaithearta

Ar an gcosán go Dún Dúchathair, feictear fógra: Aransheep.ie lasmuigh de theach. Tá aithne againn ar an úinéir, Máirtín Ó Flaithearta agus chuir sé fáilte mhór romhainn. Thaispeáin sé a shiopa dúinn, agus is músaem é freisin i ndáiríre. Bhí a lán le feiceáil agus bhí snáth ag Máirtín ó phórtha éagsúla caorach. Tá geansaithe, blaincéid agus caipíní Árannach ar taispeáint, chomh maith le bailiúchán snátha éagsúil. Tá léarscáileanna agus póstaeir shuimiúla ar na ballaí, ag taispeáint gach saghas ruda maidir le caoirigh, lena n-airítear dáileadh caorach i gcodanna éagsúla den domhan agus pórtha éagsúla caorach. Tá scáileán mór sa seomra agus go leor cathaoireacha freisin, chun físn a sheinm nó léacht a thabhairt. Tá seomra eile á thógáil ag Máirtín, ionas go mbeidh níos mó spás aige. Bhíomar ann níos mó ná uair an chloig, agus bhaineamar an-sult as. Is fiú go mór cuairt a thabhairt ann má bhíonn an deis agat.

Oíche Shin Seáin

Déantar ceiliúradh ar Oíche Shin Seáin ar an 23 Iúil, lá a lastar tinte cnámha ar an oileán. Iarsma d’fhéile ársa págánach í, a bhíodh mar ceiliúradh i lár an tsamhraidh, ag baint le torthúlacht talún agus adhradh gréine. Is í an tine croí an cheiliúrtha mar is siombail na gile í. Bhí deasghnátha ar leith ag baint leis an gceiliúradh ach níl an spás agam anseo iad a phlé.

Ar aon nós, thugamar cuairt ar Sheán a raibh tine chnámh lasta aige, rud a dhéanann sé bliain i ndiaidh bliana. Bhí daoine ag teacht agus ag imeacht an t-am go léir, agus ócáid shóisialta iontach a bhí inti. Bhí boladh deas móin ón tine, agus bhí an aimsir réasúnta maith. Chuir Seán deochanna agus sneaiceanna ar fáil dúinn, agus bhí comhrá deas againn.

Bhí níos mó carranna ná mar is gnách ag tiomáint thart ar an mBóthar Ard. Mar a tháinig sé chun solais, bhí an t-aisteoir cáiliúil Patrick Duffy, an réalta as an tsraith theilifíse Dallas ar an oileán, agus de réir an ráfla bhí sé i mBunghabhla. Níor sheasamar inár dtost ach an oiread. Chuir an fhiosracht an lámh in uachtar orainn, agus thiomáin Seán muid timpeall an oileáin ag féachaint ar na tinte eile ar fad. De thaisme glan, thiomáineamar trí Bunghabhla, ach raibh tásc ná tuairisc ar an réalta. Ach dar ndóigh, tráthnóna den scoth a bhí ann, ag ceiliúradh traidisiúin ársa le muintir an oileáin, agus ag dul sa tóir ar Patrick Duffy!

Conclúid

Sin ach blaiseadh beag den mhéid a bhí ar siúl againn le linn ár gcuairte ar an oileán. Cé go bhfuil an t-oileán féin ar fheabhas ó thaobh áilleachta nádúrtha agus seandálaíochta de, is iad muintir an oileáin croí na háite. Má fhaigheann tú deis, tabhair cuairt ar Árainn – ní bheidh aiféala ort.

 

Seirbhís Chuimhneacháin

Seirbhís Chuimhneacháin

Fulaingíonn tuismitheoirí go huafásach nuair a fhaigheann páiste dá gcuidsean bás. Ní thagann siad as go brách. Chaill mo chara, Micheál, a pháiste fásta le déanaí. Ní fhaca mé Micheál ag an ionad aclaíochta ar feadh míosa nó dhó. Ní raibh a fhios agam cén fáth, ach cheap mé go raibh sé ar a laethanta saoire. Ar an drochuair, ní raibh.

Sheol cara Mhichíl téacs chugam an tseachtain seo caite, agus nasc ann do scéala báis. Bhí mearbhall orm, ar dtús, mar níor thuig mé cén fáth a bhfaighinn an fógra sin. Ansin, chonaic mé gurb é Micheál athair an duine óg a bhásaigh. Ach ní hé sin ach tús an scéil.

Cuireadh don tseirbhís chuimhneacháin

Go minic, ní bhíonn sochraid mhór nuair a fhaigheann daoine bás i gCalifornia. Ach, mí nó dhó ina dhiaidh, bíonn seirbhís chuimhneacháin dóibh. Freastalaíonn teaghlach agus cairde ar an gceiliúradh saoil seo, agus de ghnáth bíonn bia agus deochanna ar fáil ann. Fuair mé cuireadh don tseirbhís trí théacs eile, agus sheol mé freagra go mbeadh mo bhean chéile agus mé féin i láthair. Ar an Satharn, chuireamar éadaí foirmeálta orainn don ócáid, agus thiomáineamar go dtí ionad na seirbhíse – galfchúrsa. Chuamar ann agus threoraigh comhartha muid chuig an mbálseomra. Bhí bord díreach laistigh de dhoras an bhálseomra, a raibh scáileán ann ag taispeáint grianghraf ó shaol Áine ann, agus cuimhneacháin eile ar an mbord freisin. Ní raibh sí ach 22 bliain slánaithe aici nuair a fuair sí bás.

Bhí Micheál, Máire agus Pádraicín in aici leis an mbord, agus chuir siad fáilte roimh gach duine ag teacht isteach. Tá tuismitheoirí Áine- Micheál agus Máire, colscartha le blianta beag anuas, agus is í Padraicín a pháirtí faoi láthair. Threoraigh ball foirne muid chuig ár suíocháin ansin. Bhí bileog ar gach suíochán dúinn, le grianghraf fir (Liam) ar an leathanach tosaigh agus grianghraf mná (Áine) ar an leathanach cúl, agus clár ar na leathanaigh láir.

Duine transincneach fireann go baineann ba í Áine. Rinneadh máinliacht athraithe inscne uirthi cúpla bliain ó shin nuair a bhí sí 20 bliain d’aois. D’fhás sí aníos mar bhuachaill darb ainm Liam.

Bhí roinnt mhaith daoine luaite ar an gclár: Micheál ar dtús, deirfiúr Áine, cairde Áine, a huncail agus a haintín, Padraicín agus Máire ag an deireadh.

Ceiliúradh saol Áine/Liam

Ghabh Micheál buíochas orainn go léir as a bheith ann. Thug sé sin tacaíocht agus sólás dó agus dá theaghlach, a dúirt sé. Bhí cuimhní geala aige faoi Áine agus an caidreamh eatarthu, agus bhris Micheál síos ag gol ó am go ham le linn a óráide, mar bhí sé an-deacair dó a bheith suas ar an ardán, ag caint faoina pháiste mar sin. Dúirt sé go raibh sé deacair dó féin, dá iar-pháirtí, agus dá pháirtí glacadh leis nuair a d’inis Liam (ag an am) cad a bhí ar intinn aige. Ach ghlacadar leis, agus thugadar a dtacaíocht go hiomlán dó. Nuair a bhí Liam athruithe go Áine, d’admhaigh Micheál nach bhfaca sé a pháiste chomh sásta sin riamh cheana. Ní raibh sí ina cónaí sa bhaile ag an am, ach théadh sí ann go minic, mar ní raibh an ollscoil a d’fhreastal sí uirthi rófhada ó bhaile. Dúirt Micheál ansin nach bhfuil cúrsaí éasca i Meiriceá faoi láthair, ach go háirithe más transinscneach nó inimirceach thú. Díríonn an rialtas ionsaithe de gach saghas ar dhaoine leochaileacha mar sin, a dúirt sé. Bhí na deora liomsa agus le gach duine ag éisteacht leis, mar is scéal thar a bheith tragóideach é seo.

Tháinig deirfiúr Áine, Emma, suas ar an ardán ansin. D’inis sí scéalta grinn dúinn, mar gan dabht ba charachtar é Liam, agus iad ag fás aníos le chéile. Bhí diabhlaíocht ina chuid grinn. Nuair a bhíodh duine ar thaobh an bhóthair ag deisiú poll sa roth, d’osclaíodh Liam a fhuinneog agus ligeadh sé béic uafáis ar an duine bocht, ag rá nach raibh cead acu a bheith pairceáilte ansin. Dúirt Emma go raibh Liam an-chliste freisin, agus go raibh sé éasca dó eolaíocht agus matamaitic a fhoghlaim. Chláraigh sé ar chúrsa innealtóireacht san ollscoil gan fadhb ar bith, mar fuair sé torthaí iontacha sna scrúduithe iontrála.

Mhol gach duine eile Liam/Áine go hard, idir theaghlach agus chairde, agus bhí go leor scéalta le hinsint acu. Ag an deireadh, tháinig máthair Liam/Áine suas, agus d’inis sí scéal nó dhó freisin. Ansin, d’aithris sí dán le Robert Burns. Bhain na haithisc ó chroí cuid mhór asainn go léir ó thaobh na mothúchán de. Bhí gach duine spíonta ag an deireadh.

Bhí bia agus deochanna ar fáil tar éis sin. Bhí formhór na daoine a bhí linn ag ár mbord – cairde Mhichíl ón ionad aclaíochta muid go léir – ag imeacht. Mar sin, d’imíomar abhaile freisin, mar ní raibh aithne againn ar aon duine eile, ach amháin Micheál, agus bhí sé an-ghnóthach cheana féin.

Conclúid

Tá an ráta iarracht féinmharaithe i measc daoine trasinscne ar fud an domhain idir 32% agus 50%. Is iad na príomhfhachtóirí riosca a mbíonn tionchar acu ar iompar féinmharaithe i measc daoine trasinscne ná íospartacht inscnebhunaithe, idirdhealú, bulaíocht, foréigean, diúltú ón teaghlach, ó chairde agus ón bpobal; ciapadh ó pháirtí pearsanta, ó bhaill teaghlaigh, ó na póilíní, ón bpobal agus ón rialtas, agus idirdhealú agus drochíde sa chóras cúram sláinte.

Ní bheidh a fhios againn go deo cad iad na fachtóirí go léir a raibh tionchar mór acu ar Áine, ach is dócha go raibh an timpeallacht chultúrtha agus pholaitiúil mar chúpla ceann dóibh. Ar aon nós, is cúis mhór bhróin dá teaghlach, dá cairde agus dúinn go léir, gur cailleadh Áine de thoradh féinmharaithe i mbláth a maitheasa  – suaimhneas síoraí dá hanam.

Litir ó Mheiriceá – An troid in aghaidh na holagarcachta!

Litir ó Mheiriceá – An troid in aghaidh na holagarcachta!

Nuair a fheiceann tú rud éigin nach bhfuil ceart, nach bhfuil cothrom, nach bhfuil cóir, caithfidh tú labhairt amach. Caithfidh tú rud éigin a rá; caithfidh tú rud éigin a dhéanamh.”

-John Lewis (1940-2020) – gníomhaí sna Stáit Aontaithe ar son chearta an duine.

Ní hé seo an t-am a bheith ciúin anseo i Meiriceá, agus an daonlathas i mbaol báis. Tá sé in am dúinn an fód a sheasamh go poiblí, ar mhaithe leis an daonlathas a chosaint in aghaidh garbhaol na holagarcachta. Is é an rud is measa dúinn ná a bheith ciúin, gan aon rud a rá faoi cad atá ar siúl faoinár súile. Tá formhór na bPoblachtánach sásta suigh siar sa rialtas gan rud ar bith a dhéanamh, agus an tUachtarán Trump agus a chomhghleacaithe ag déanamh damáiste buan don rialtas feidearálach, agus ag sárú an bhunreachta níos dalba gach lá. Níl Páirtí na nDaonlathaithe nó na Neamhspleáigh ag déanamh a ndóthain ach an oiread – le cúpla eisceacht shuntasach. Tá an Seanadóir neamhspleách (Vermont) Bernie Sanders agus an t-ionadaí Daonlathach (Nua Eabhrac) Alexandria Ocasio-Cortez (AOC) ar chamchuairt pholaitiúil mhór sna Stáit Aontaithe faoi láthair, darb ainm ‘An Troid in aghaidh na holagarcachta’. Ní raibh siad ag súil leis na taifid tinrimh atá á fáil acu ar fud na tíre. Seachtain ó shin, d’fhreastal mé ar agóid áitiúil eile sa bhaile ina bhfuil cónaí orm i gContae San Diego, agus ba shólás dom a bheith ann, le daoine eile nach bhfuil sásta fanacht sa bhaile gan aon rud a dhéanamh tríd an gcaimiléireacht atá ar siúl i Washington DC. Nuair a chuala mé go mbeadh Bernie Sanders agus AOC ag teacht ar cuairt go Los Angeles, bhí sé éasca an cinneadh a dhéanamh freastal ar an ócáid speisialta sin!

Fight Autocracy

Ar 12 Aibreán fuaireamar (mé féin agus mo bhean chéile) an traein go croílár Los Angeles (Union Station) go moch ar maidin. Tar éis siúlóid ghearr chuig Páirc Gloria Molina, chuamar isteach trí gheataí slándála. Níor ghá dúinn a bheith ann chomh luath, mar bhí polaiteoirí áitiúla agus aoichainteoirí de chuid ceardchumann éagsúil ar an stáitse le linn na maidine. Chuamar amach ag lorg bia tar éis tamaillín, mar bhí scuainí fada ag fanacht ar na carranna lónadóireachta agus ar na leithris inaistrithe. Bhí an t-ádh dearg orainn, mar fuaireamar cúirt bhia gar don pháirc, agus bhí lón deas againn roimh theacht ar ais.

Thosaigh na príomhimeachtaí i ndáiríre ag a haon a chlog tráthnóna, nuair a tháinig Joan Baez ar an stáitse. D’oscail sí leis an amhrán tíre “Ain’t Gonna Let Nobody Turn Me Around,” agus bhí an slua ag liúireach go hanamúil nuair a chan sí liricí nua ag rá “Ní ligfidh mé d’aon fhoirchinigh gheala mé a chasadh timpeall” agus “Ní ligfidh mé do na billiúnaí gránna sin mé a chasadh timpeall.” Lean sí le “There But For Fortune,” chomh maith le clúdach corraitheach ar “Imagine” le John Lennon.

Chuir Baez a dímheas in iúl do riarachán Trump an mhí seo caite, nuair a bhí sí mar aoi ar an gclár teilifíse “Everybody’s Live With John Mulaney” le John Mulaney agus dúirt sí “go bhfuil ár ndaonlathas ag dul trí thine!”

Tháinig an t-amhránaí is scríbhneoir Maggie Rogers ar an stáitse ansin, agus chan sí “Different Kind of World”, “Light Ón” agus “Alaska”. Tháinig Baez ar ais chun an stáitse agus chan siad “America the Beautiful” le chéile.

Fuair Neil Young an seal roimh AOC agus Sanders, ag teacht amach lena ghiotár leictreach agus a orgán béil, ag canadh leis an slua “Tóg America ar ais” (Take America back) agus cumhachtchordaí á seinm aige ar an ngiotár. Sheinn Young “Rainbow of Colours”, “Take America back” arís, agus ag deireadh a léiriú chan sé “Rockin’ in the Free World” le Baez.

AOC agus Bernie

Ansin bhí sé in am do AOC teacht ar an stáitse. Níor chuir sí fiacail ann, ag rá gur am scanrúil é seo. “Táimid ag féachaint ag comharsana, mic léinn agus cairde ag cailliúint a bpoist; tá siad á gciapadh agus fiú fuadaithe ag an rialtas.” Dúirt sí freisin go bhfuil cumhacht, cíocras agus caimiléireacht ag glacadh seilbh ar an tír faoi láthair i slí nach bhfacthas a leithéid riamh cheana.

Nuair a tháinig Bernie Sanders ar an stáitse, bhíomar go léir ar bís. Dúirt sé linn go raibh 36,000 dúinn i láthair, rud nár mhaith le Trump agus Musk a fheiceáil. “Is ré é seo ina bhfuil an páirtí Poblachtánach ina chultas, ag géilleadh do gach mian atá ag Trump,” a dúirt Sanders linn, ag cur leis go bhfuil riarachán Trump anois “ag beartú conas is féidir leo $1.1 trilliún a thabhairt mar bhuntáistí cánach don lucht airgid”. Dúirt sé freisin gur ré fíorchontúirteach atá ann faoi láthair, agus go mbeidh tionchar nach beag ag ár bhfreagra, ní hamháin orainn féin, ach ar na glúine atá le teacht. Dúirt sé cúpla rud eile a chuaigh i bhfeidhm go mór orm. “Níl mé ag rá a thuilleadh go bhfuil muid ag bogadh i dtreo na holagarcachta, táim ag rá go bhfuil muid anois ag maireachtáil i sochaí olagarcachta.” Dúirt sé freisin “Inár ndaonlathas, ní mór dúinn stop a chur le billiúnaithe a bheith in ann toghcháin a cheannach!”

Conclúid

Sin ach cúpla sampla beag as a raibh le rá ag AOC agus Bernie Sanders, ach rinne mé iarracht bunbhrí a n-óráidí a chur in iúl duit. Níl mé in ann na mothúcháin a mhíniú duit, ach an oiread. Ach bhíomar thuas seal thíos seal, idir gháire agus ghol, agus na mothúcháin ag rith tharainn go léir a bhí i láthair. Ach tríd is tríd, b’eispéireas spreagúil é dúinn go léir a d’fhreastail ar an slógadh seo. Nílimid inár n-aonar, agus nílimid gan chumhacht. Ach is gá dúinn go léir seasamh suas gach uair a fheicimid rud mícheart á dhéanamh ag an rialtas, agus cur ina choinne i ngach slí dhleathach is féidir linn. Go háirithe, nuair a bheidh an deis againn vóta a chaitheamh sna toghcháin mheántéarma an bhliain seo chugainn, tá sé de dhualgas ríthábhachtach orainn an chumhacht sin a úsáid chun lútálaithe Trump a chaitheamh amach as Teach na nIonadaithe agus an Seanad, agus ionadaithe agus seanadóirí nua a chur i gcumhacht – daoine a bheidh ag troid ar ár son, agus ní ar son na n-olagarcaí.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Is maith an aire an fhógairt…! (2)

Is maith an aire an fhógairt…! (2)

Caimiléireacht?

Thiomáin mé abhaile sa charr nuacheannaithe. Bhí mo bhean chéile agus mé féin an-sásta leis. Ach bhí amhras éigin ag cur isteach orm, agus ní raibh codladh suaimhneach agam an oíche sin. Ar maidin, tar éis mo bhricfeasta, scrúdaigh mé an conradh díolacháin. Bhí na sonraí ar chúl leathanaigh ionas nach raibh sé éasca iad a aimsiú. Bhí líne ann a tharraing m’aird: Córas slándála: $750. Cad sa diabhal? Dhiúltaigh mé an córas sin a cheannach ón tús. Bhí leathanach eile ann – conradh díolacháin don chóras slándála – agus mo shíniú féin ag bun an leathanaigh. Ní dúirt Ámharach faic faoin gcóras arís tar éis dom é a dhiúltú ar dtús. Ach i ngan fhios dom, chuir sé a chonradh díolacháin ar an scáileán agus mheall sé mo shíniú uaim. Is dócha go raibh sé ag insint scéil dom ag an am sin, chun m’aird a tharraingt ón bhfoirm chéanna. De réir dlí, bhí mo rás rite, agus bhí mé ‘scriúáilte’ i gceart. Bhí náire orm gur bualadh bob mar sin orm. Bhí fearg orm freisin agus ní raibh mé réidh é seo a ligean tharam gan troid.   

Mo Fhreagra

Chuir mé glaoch fóin ar Perry, ag míniú dó nár aontaigh mé an córas slándála a cheannach, ach i measc na bhfoirmeacha go léir, bhí ceann ann inar díoladh an córas dom i ngan fhios dom. Dearmad a bhí ann, a dúirt mé. Aisteach go leor, ní raibh aon argóint ag Perry faoi.

“Níl aon fhadhb! Beidh Ámharach i dteagmháil leat, chun an córas a chur as feidhm agus d’airgead a thabhairt ar ais duit.”

Chuaigh mé ar ais go Toyota an lá dár gcionn chun casadh le hÁmharach. Chonaic mé é ag siúl idir dhá fhoirgneamh, agus scairt mé anonn air.

“Tá cliant agam anois díreach, ach tar ar ais dom i gceann leathuaire,” ba é an freagra a fuair mé.

Leathuair níos déanaí bhíomar ina oifig arís. Thaispeáin sé an conradh dom.

“Shínigh tú anseo leis an gcóras slándála!” a dúirt sé, agus é an-oibrithe.

“Tá an ceart agat, ach ní raibh a fhios agam. Dhiúltaigh mé an córas nuair a thairg tú é dom ar lascaine.”

“Ní dhearna mé a leithéid, ní dúirt mé tada faoi!” arsa Ámharach go cosantach, ag briseadh isteach orm.

“Bhí an córas san áireamh cheana féin leis an gcarr,” arsa Ámharach, agus chroith sé cúpla foirm san aer. “Nach bhfaca tú an fhoirm seo?” a dúirt sé, ag díriú a mhéire ar fhoirm amháin.

“Ní fhaca mé an fhoirm sin riamh!” arsa mise.

“Is maith an rud é nár bhris mé do sheic fós!” arsa Ámharach, le cor a chur sa chaint. “Caithfimid conradh nua a shíniú anois!”

Rinneamar an deasghnáth céanna arís, agus ní raibh aon tagairt do chóras slándála ar aon fhoirm a tharraing sé suas ar an scáileán an uair seo! É sin déanta, scríobh mé seic nua gan chostas an córas slándála san áireamh. Bhí mé sásta go leor dom féin, ach bhí guth beag i mo cheann ag rá nár cheart an méid a tharla dom. Rinne mé machnamh air níos déanaí, agus seo mo chonclúidí agus mo mholtaí. Tá súil agam go gcabhróidh siad leat an chéad uair eile a mbeidh ort carr a cheannach!

Conclúidí

I mo thuairim, ní hé seo an chéad uair a rinne Perry agus Ámharach an cleas seo – níorbh é sin a gcéad róidió! Bhí siad cleachtaithe leis an gcleas seo chun airgead a gcustaiméirí a ghoid. Sin bun agus barr an scéil!

D’úsáid Perry agus Ámharach cúpla teicnic sa chleas seo:

  1. Cuir do chustaiméirí ar a suaimhneas. Beidh sé níos éasca ansin teacht aniar aduaidh orthu. An tslí is fearr é sin a dhéanamh ná a bheith ag insint scéalta pearsanta dóibh formhór an ama. Is féidir leat scéalta truamhéalaigh a chumadh chun nasc níos láidre a chumadh. Mar is é sin iompar carad iontaofa, agus seans maith go mothóidh siad bá leat.
  2. Bain intinn do chustaiméirí dá gcuid oibre. Bí cinnte go bhfuil tú ag caint aon am nár mhaith leat a n-airdeall a bheith ar rud áirithe. Mar shampla, bhí Perry ag caint an t-am go léir nuair a bhí mé ag iarraidh tástáil a dhéanamh ar an gcarr. Chomh maith leis sin, ní raibh sé éasca cur isteach air chun ceist a chur air agus é ag insint scéil phearsanta dom. Táim cinnte go raibh Ámharach ag insint scéil dom freisin nuair a chuir sé an fhoirm ag baint leis an gcóras slándála ar an scáileán.
  3. Bíodh plean B agaibh mar fhoireann ar eagla go bhfeicfeadh an custaiméir an conradh díolacháin don chóras slándála. Tá sé soiléir go raibh Perry agus Ámharach ag obair as lámha a chéile. Nuair a chuir mé ceist ar Perry conas a tharla an ‘botún’ sin, dúirt sé go gcaithfeadh go raibh an córas slándála mar rogha réamhshocraithe sa chonradh, agus nár chuir sé isteach é sa chonradh. Ach dúirt Ámharach go raibh an córas slándála san áireamh sa chonradh a thugadh dó.

Sin plean B- tarraing siar agus tabhair le fios do na custaiméirí i gceist gur míthuiscint inmheánach a tharla sa chás seo. Ná hadmhaigh go ndearna tú aon rud mícheart. Cuir na custaiméirí ar a gcosaint tríd an bpróiseas seo, agus seans maith ansin nach ndéanfaidís gearán, mar nár shínigh siad an conradh ag deimhniú gur cheannaigh siad an córas slándála sa chéad áit? Ansin, tabhair a n-airgead ar ais dóibh ar an toirt. Níor mhaith leat go sroichfeadh na gearáin céanna bainisteoireacht an comhlacht díoltóra, ar eagla go dtiocfadh an chaimiléireacht chun solais.

Moltaí

Nuair a bhíonn ionadaí díolacháin nó ionadaí airgeadais ró-chairdiúil agus ró-chainteach leat – bí ar d’airdeall! I mo chás-sa, ní raibh ceachtar acu ró-chairdiúil nó ró-chainteach an dara huair! Léiríonn sé sin nach raibh siad i ndáiríre an chéad uair ach ag obair chun a leasa féin a bhíodar.

Léigh gach leathanach sa chonradh roimh duit é a shíniú, fiú má bhíonn an t-ionadaí airgeadais ag geabaireacht! Mura ndéanann tú é sin, seans maith go gceannóidh tú, i ngan fhios duit, rogha nach bhfuil ag teastáil uait, díreach mar a tharla domsa. Féach go cúramach ar na huimhreacha freisin, agus déan cinnte nach bhfuil costas breise ann.

Scrúdaigh an conradh go cúramach uair amháin eile nuair a théann tú abhaile. Má fheiceann tú ‘botún’, téigh ar ais agus mínigh don ionadaí díolacháin faoi. Is dóichí ná a mhalairt go bhfuil plean B acusan freisin agus go gceartófar an ‘botún’ duit gan mhoill!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Is maith an aire an fhógairt…! (2)

Is maith an aire an fhógairt…! (1)

Nach mór an trua é go ndearna mé glan dearmad ar an seanfhocal ‘Is maith an aire an fhógairt!’ nó ‘Caveat Emptor’ i Laidin, nuair a bhí mé ag ceannach cairr le déanaí ag comhlacht díoltóireachta mótarfheithiclí de chuid Toyota. Tá ciall ceannaithe agam tar éis m’eispéiris, agus tá cúpla leid agam dá bharr sin, a d’fhéadfadh an-difríocht a dhéanamh agus tú féin ag ceannach cairr.

Bhí sé in am dúinn carr a cheannach agus ár gcarr féin ar an dé deiridh. Mar sin thugamar cuairt ar chomhlacht díoltóireachta de chuid Toyota atá gar dúinn. Bhí suim againn i gcarr hibrideach agus tá cúpla múnla acu a bheadh oiriúnach dúinn. Cé go ndíolann siad carranna nua go príomha, is lucht díolta carranna athláimhe iad freisin, agus sin a bhí á lorg againn – carr athláimhe i ndea-chaoi.

Chomh luath agus a d’éiríomar as ár gcarr, tháinig fear díolacháin agus a lámh sínte amach chugainn.

“Fáilte romhaibh, conas a d’fhéadfainn cabhrú libh inniu?” a dúirt sé.

“Táimid ag lorg cairr hibridigh athláimhe agus chonaic mé ar an idirlíon go bhfuil cúpla ceann agaibh anseo!” arsa mise.

Thaispeáin sé dúinn na carranna a raibh suim againn iontu, agus chuir ceann amháin dóibh ticeanna sna boscaí go léir.

“Go raibh maith agat,” arsa mise. “Tá deifir orainn anois ach beidh muid i dteagmháil leat má tá ceist againn.” Ní cheannóinn carr gan machnamh a dhéanamh air ar dtús.

“Maith go leor,” arsa Perry, “beidh mé anseo. Seo mo chárta gnó!” Thug sé a chárta dom, agus chuamar abhaile.

Rinne mé níos mó taighde sa bhaile ar an idirlíon, agus chinneamar go rachainn ar ais an chéad lá eile, chun an carr a thabhairt ar thuras trialach ar a laghad. Chuir mé glaoch ar Perry an lá dár gcionn agus rinne mé idirbheartaíocht chun an praghas iarrata a ísliú roimh ré. Bhí mé sásta go leor leis an bpraghas a bhí aontaithe againn, agus chuaigh mé ar ais go dtí an comhlacht díoltóireachta gan mhoill ansin.

Cleasaíocht Lámha

Bhí Perry ag fanacht liom leis na heochracha agus chuamar ar thuras trialach le chéile. Bhí Perry cairdiúil cainteach sa charr. Cé gur rud deas é sin i slí amháin, tharraing sé m’intinn ón obair a bhí le déanamh agam – triail a bhaint as an gcarr chun é a mheas de réir critéir éagsúla – láimhseáil, oibriú, feidhmiú agus a leithéid. Bhí an carr deimhnithe ag Toyota maidir le 160 critéar, agus cúpla athrú déanta dá bharr sin. In ainneoin gheabaireacht Perry, bhí mé in ann mo thástáil a chríochnú, agus bhí mé sásta nach raibh fadhb mhór leis an gcarr ó thaobh tiomána de. Chomh maith le gach rud eile, bhí cúpla baránta san áireamh freisin a bhí tarraingteach. Bhí mé réidh an chéad chéim eile a thabhairt, agus d’inis mé a leithéid do Perry. Chroitheamar lámha le chéile, agus chuamar go dtí oifig an bhainisteoir airgeadais, fear darb ainm Ámharach.

“Ná bí buartha ar chor ar bith!” a dúirt Ámharach. “Ní thógfaidh sé i bhfad orainn an jab seo a chríochnú! Suigh síos ag an mbord!”

Chuir sé ceist orm ansin.

“Tá mé in ann córas slándála a thairiscint duit ar lascaine mhór, síos ó $1195 go $795. Ar mhaith leat é a cheannach?” arsa Ámharach.

“Níor mhaith liom!” arsa mise.

“Cuirfimid an t-aláram as feidhm mar sin.”

Ansin, bhrú sé ar an mbord os ár gcomhar amach le bior a bhí aige, agus tháinig conradh díolacháin suas ar scáileán a bhí ar dhromchla an bhoird.

“Déanfaimid gach rud ar an ríomhaire!” arsa Ámharach go bródúil.

Ansin, thóg sé bior dom, le mo shíniú digiteach a scríobh ar an scáileán. Tharraing sé suas foirm i ndiaidh foirme ar dhromchla an bhoird sin, agus boscaí le mo shíniú a chur isteach iontu agus boscaí eile le mo cheannlitreacha a scríobh iontu. Tháinig mearbhall orm i mo cheann agus na foirmeacha ag teacht suas ag luas an tsolais leis an iliomad boscaí iontu ag fanacht liom.  

D’inis Ámharach dom cad a bhí i gceist leis na foirmeacha a bhí á síniú agam, agus bhí lánmhuinín agam as. Ní bheadh sé éasca dom gach foirm a léamh, go háirithe mar ní raibh sé éasca fiú an scáileán a fheiceáil ar ghéaruillinn.

Bhí Ámharach cairdiúil cainteach freisin, agus é ag insint scéalta pearsanta dom faoina shaol féin le linn an phróisis. Bhí a gheabaireacht do mo chur soir, ach nárbh fhéidir liom brath ar an bhfear deas seo an rud ceart a dhéanamh, agus é ina fhostaí ag an gcomhlacht iontaofa sin Toyota? Bhí gach rud déanta againn in dhá mheandar agus eochracha an chairr i mo lámha agam! Tuilleadh le teacht…

 

 

 

 

 

 

gaGaeilge