Cúpla lá tar éis dúinn teacht abhaile ó California, bhíomar ar an mbóthar arís, ag dul trasna na tíre go Contae an Chláir. Ní raibh súil ag ceachtar againn leis an méid a tharla nuair a stopamar le haghaidh caife i sráidbhaile beag i dTiobraid Árann.
Bhíomar ag tiomáint ó Charraig Seac i gContae Chill Chainnigh go hInis i gContae an Chláir chun bualadh le deirfiúr Shinéid agus lena fear céile.
Agus muid ag druidim isteach sa Bháinseach i gContae Thiobraid Árann, bhí sos ag teastáil uainn.
Bhí Sinéad ag faire amach do chaifé.
“Féach ansin é,” ar sise, agus í ag síneadh méire i dtreo caifé ar thaobh na láimhe clé. “Caifé The Fig Tree.”
D’éirigh liom áit pháirceála a fháil gar don doras.
Bhí cúpla bean ag fágáil an chaifé agus muid ag dul isteach ann. Tháinig daoine eile isteach inár ndiaidh. Ba léir gur áit í a raibh an-tóir ag muintir na háite uirthi.
Bhí biachlár leathan ag an gcaifé – bricfeasta, lón, tae agus gach saghas caife, chomh maith le cácaí milse agus taosráin éagsúla.
Chuir an bhean taobh thiar den chuntar fáilte romhainn agus aoibh an gháire uirthi. Ghlac sí ár n-ordú.
Ar an mballa taobh thiar di bhí portráid mhór de bhean óg.
D’fhéach Sinéad ón bpictiúr go dtí an bhean taobh thiar den chuntar.
“An tusa atá sa phortráid?” a d’fhiafraigh sí.
Rinne an bhean aoibh.
“Ní hea,” ar sise. “M’iníon atá inti.”
“Tá sí go hálainn,” arsa sinne.
D’imigh an aoibh den bhean.
“Fuair sí bás dhá bhliain ó shin.”
Níor labhair aon duine.
Tháinig taise ina súile, ach choinnigh sí smacht uirthi féin.
“Ailse,” ar sise go ciúin faoi dheireadh.
“Ailse ubhagáin.”
D’inis sí dúinn nach raibh a hiníon ach seacht mbliana fichead d’aois.
Sna laethanta deireanacha dá saol san ospís, labhair sí faoi bhrionglóid a bhí aici le blianta.
Bhí sí ag iarraidh caifé a oscailt.
Rinne a máthair iarracht í a chur ar a suaimhneas.
“Déanfaimid é le chéile nuair a bheidh biseach ort.”
Ach bhí freagra a hiníne lom díreach.
“Tá a fhios agam go bhfuilim ag fáil bháis,” ar sise. “Caithfidh tusa é sin a dhéanamh domsa.”
“Tá gach a bhfuil uait agat cheana féin,” a dúirt sí lena máthair. “Is cócaire agus báicéir den scoth thú. Tiocfaidh daoine.”
Nuair a fuair a hiníon bás, choinnigh Usha a gealltanas.
D’oscail sí The Fig Tree in 2024.
D’inis Usha dúinn gur fhág sí Oileán Mhuirís nuair a tháinig deireadh lena pósadh. D’fhan a cuid páistí ansin lena n-athair agus chuir sise tús le saol nua in Éirinn.
Níos déanaí, bheartaigh a hiníon teacht chun cónaí léi.
Ní raibh a hathair sásta ligean di imeacht.
Ach bhí an cinneadh déanta aici.
Dúirt sí leis go raibh sí ag imeacht agus nach gcuirfeadh aon ní a dhéanfadh sé stop léi.
Tháinig sí go hÉirinn chun cónaí lena máthair.
Ní raibh a fhios ag ceachtar acu cad a bhí rompu.
Níorbh fhada go bhfuarthas amach go raibh ailse uirthi.
Chaith an mháthair agus an iníon na míonna deireanacha le chéile.
Anois is arís agus í ag insint a scéil, thit tost ar Usha.
D’éisteamar.
Nuair a chríochnaigh sí, rinneamar comhbhrón léi.
Ar feadh tamaill, níor labhair aon duine againn.
Ansin d’íocamar, chroitheamar lámh léi, ghuíomar gach rath uirthi agus shiúlamar ar ais chuig an gcarr.
Agus muid ag tiomáint i dtreo Inis, smaoinigh Sinéad agus mé féin ar ár neacht féin, a fuair bás de bharr ailse cheirbheacsach. D’fhág sí fear céile, iníon bheag agus dhá theaghlach faoi bhrón ina diaidh.
Bhíomar ar ár mbealach chun bualadh lena tuismitheoirí.
Ní dúramar tada leo faoin méid a tharla sa Bháinseach.
Ní dhéanfaimid dearmad ar an bportráid taobh thiar den chuntar in The Fig Tree.
Ná ar Usha ina seasamh faoin bportráid, agus í ag coinneáil brionglóid a hiníne beo.
Gaeilge 
English