Ceacht an Rúitín Casta

Ceacht an Rúitín Casta

le | 2025/10/01 | Pearsanta, Tuairim

Ceacht an Rúitín Casta

Is minic a shílimid gur fearr ár mbealach féin ná an tslí cheart. Tá scríofa agam níos mó ná uair amháin faoi shábháilteacht siúlóide, faoi sheicliostaí agus trealamh, agus faoin meas mór is gá a bheith agat ar shléibhte i gcónaí. Ach ar thráthnóna áirithe le déanaí, agus uair nó dhó saor agam, bhris mé mo rialacha féin. Thosaigh mé amach ar shiúlóid ar chosán a raibh ar eolas go maith agam gan bróga siúlóide, gan maidí siúlóide ná ciste garchabhrach. Ní raibh agam ach bróga reatha caite agus an iomarca féinmhuiníne.

Níor éirigh go maith leis, agus ba ghearr gur fhoghlaim mé an ceacht.

Ag Titim go Mall

In áiteanna áirithe, tá an cosán géar agus clúdaithe le gairbhéal mín. Cosán ilúsáide atá ann agus is minic a scaipeann rothair shléibhe an gairbhéal trasna, rud a fhágann na coinníollacha níos measa fós do shiúlóirí. Agus mé ag dul síos cuid ghéar den chosán, shleamhnaigh mo chos dheas ar chlé gan choinne, thit mo chorp ar dheis, agus chas mo rúitín isteach agus shín sé go dona faoin ualach.

Bhí an titim cosúil le gluaiseacht i moill, amhail is gur crann á bhí á leagan.

Ar feadh soicind, bhí mé cinnte go raibh cnámha briste agam. Choimeád mé smacht orm féin, agus d’fhan mé ar an talamh ar feadh tamaillín, ag análú go mall agus go domhain, ag scanadh le haghaidh fola nó aon rud as riocht. Sheas mé ansin, agus bhí mo rúitín an-phianmhar, ach bhí mé in ann siúl go bacach agus go mall. Thosaigh mé ar an siúl fada ar ais go dtí mo charr.

Garchabhair Shealadach

Sa bhaile arís, chuir mé bindealán ar an rúitín, ghlac mé ibuprofen, agus chuir mé mo chos suas ar philiúr. Faoi mhaidin, bhí an scéal in olcas. Bhí mo chos dheas ata go dona. Bhí ballbhrúnna corcra le feiceáil ar an taobh istigh de mo chos. Tháinig boilgeoga pianmhara le feiceáil ar an rúitín. Ghlan mé iad agus chuir mé cóiriú leighis orthu.

Ceapaim nár bhris mé aon rud sa chos. Ach shocraigh mé coinne le mo dhochtúir, ionas go mbeidh sé in ann scrúdú a dhéanamh ar mo chos, agus a chomhairle a thabhairt dom faoi.

Nuair a bhí mé i mo shuí le mo chos ar leac oighir agus mé ag smaoineamh faoi cad a tharla, thuig mé gan mhoill: d’fhéadfaí é seo a sheachaint. Sa deireadh, is ormsa atá an locht.

Na Trí Riachtanas a D’fhág Mé Ar Lár

Gortaíodh mé mar ní raibh trí riachtanas agam:

  • Bróga siúlóide — gan iad, ní raibh seans ar bith agam. Tá sé ríthábhachtach bróga siúlóide a chaitheamh agus tú ar an gcosán.
  • Maidí siúlóide — gan iad, ní raibh cothromaíocht mhaith agam i gcónaí. Tugann dhá phointe teagmhála breise an difríocht idir seasamh daingean agus rúitín casta.
  • Ciste garchabhrach — gan é, ní raibh faoiseamh ar bith agam i gcás timpiste. Tá sé úsáideach, ní hamháin le haghaidh gortuithe tromchúiseacha, ach le haghaidh gathanna beacha nó dó gréine freisin.

Cén fáth ar fhág mé na riachtanais ar lár? Tharla sé mar gheall ar thobainne.

Éiríonn daoine réchúiseach le taithí. Bhí eolas agam ar an gcosán, bhí sé siúlta agam go minic, agus chuir sé sin ar mo shuaimhneas mé. Ach d’íoc mé as an tuairim sin gan mhoill.

An Ceacht Níos Leithne

Deir staidéar a foilsíodh san American Journal of Emergency Medicine go mbaineann beagnach 40% de ghortuithe siúlóide le rúitíní. Tuairiscíonn an National Park Service freisin gur fachtóir iad na bróga i níos mó ná 60% de na cásanna seo.

Tá an chomhairle seo cloiste ag gach siúlóir a bhfuil taithí acu cheana féin, mise san áireamh. Ach is gá é a chur i bhfeidhm gach uile uair, gan eisceacht.

Mar a fuair mé amach, is é an t-am a dhéanann tú dearmad ar an gcomhairle an t-am a mbeidh tú i dtrioblóid.

Ag Bogadh Ar Aghaidh

Leigheasfaidh an rúitín. Caillfidh mé cúpla seachtain ar na cosáin. Ach tá ceacht foghlamtha agam. As seo amach:

  1. Beidh bróga agus maidí siúlóide, agus ciste garchabhrach á n-úsáid agam gach uair ar an gcosán.
  2. Beidh an sliabh ann fós amárach; níl aon duais ann as dul amach gan ullmhúchán inniu.

Tá súil agam gur fhoghlaim mé an ceacht go maith. Seachas sin, d’fhéadfadh an chéad uair eile a bheith ní hamháin níos measa, ach cinniúnach.

Litir ó Mheiriceá – Tugadh drochíde ar chónaitheoir fadtéarmach sna Stáit Aontaithe!

Litir ó Mheiriceá – Gluaiseachtaí Friotaíochta ag Méadú!

Litir ó Mheiriceá – Gluaiseachtaí Friotaíochta ag Méadú!

le | 2025/09/24 | Cúrsaí Reatha, Nuacht Idirnáisiúnta, Polaitíocht, Tuairim

Litir ó Mheiriceá – Gluaiseachtaí Friotaíochta ag Méadú!

Cén fáth ar cheart d’Éireannaigh aird a thabhairt ar Mheiriceá, tír atá i gcíor thuathail faoi láthair? Toisc go bhfuil todhchaí an daonlathais san Iarthar i gceist.

Flood the Zone

Is é straitéis riaracháin Trump ná “Flood the Zone.” Tagann sé díreach as an gcáipéis mhór Project 2025, foilsithe ag meitheal smaointe na heite deise, an Heritage Foundation. Scríobh Russell Vought caibidil thábhachtach inti; is é anois atá i gceannas ar Oifig Bhainistíochta an Bhuiséid (Office of Budget Management), a rialaíonn buiséad feidearálach de $6.75 trilliún. Tá poist thábhachtacha ag údair eile den cháipéis freisin: John Ratcliffe mar stiúrthóir an CIA, Brendan Carr mar cheannasaí an FCC, agus Tom Homan mar “Sár an Teorainn.”

Is é lárchoincheap na straitéise seo ná ionsaí blitzkrieg a dhéanamh ar na dlíthe agus ar chodanna den rialtas nach dtagann leis an eite dheas. D’éirigh leis an gcur chuige seo go dtí seo, ach faoi dheireadh, tá cúrsaí ag breith air — ní hamháin sna cúirteanna dlí, ach i gcúirt na barúla coitianta freisin.

Epstein: Rúndacht

Nuair a mhoilligh Coiste Maoirseachta an Tí ar na comhaid Epstein a scaoileadh, mhéadaigh an t-amhras. De réir cáipéisí a scaoil Democracy Forward an tseachtain seo caite, d’fhéadfadh Trump a bheith luaite iontu, agus dhiúltaigh Kash Patel, stiúrthóir an FBI, aon fhreagra a thabhairt faoi sin.

Níor fhan na híospartaigh ina dtost, áfach. Tháinig roinnt acu go dtí an Caipeatól chun ráitis phoiblí a thabhairt, ag éileamh scaoileadh na dtaifead agus cuntasacht na bhfear cumhachtach a raibh baint acu leis. Níor mhúch an clúdach suas an scéal; a mhalairt ar fad, leathnaigh sé é.

Homan: Breabanna

De réir cáipéisí inmheánacha a fuarthas trí Acht na Saoirse Faisnéise, ghlac Tom Homan, an “Sár an Teorainn,” breab $50,000. Ar dtús, níor shéan an Teach Bán; ansin, shéan sé go hiomlán. Ach tá saineolaithe slándála ag cur béime ar chonarthaí amhrasacha an ionaid fhorfheidhmithe inimirce agus custaim (ICE). Dá mhéad an diúltú, is ea is doimhne an tochailt.

Veiniséala: Gan Chruthúnas

Thug Trump ordú ionsaí ar bháid iascaireachta Veiniséala, ag maíomh gur smuigléirí drugaí a bhí iontu. Níor cuireadh fianaise ar bith ar fáil. Deir saineolaithe dlí gur seans maith go raibh na hionsaithe in éadan an dlí agus gur sháraigh siad caighdeáin idirnáisiúnta. Cruthaíonn sé seo fasach sa dlí idirnáisiúnta agus cuireann sé ceist mhór faoi phrionsabail NATO agus an AE.

Idirghabháil i Meiriceá Theas

Sa Bhrasaíl, d’ardaigh Trump taraif 50% chun Jair Bolsonaro a chosaint fiú tar éis é a bheith ciontaithe as iarracht coup a dhéanamh. Chuir na Stáit Aontaithe smachtbhanna ar bhean chéile an bhreithimh a stiúir an cás. Dúirt rialtas na Brasaíle gur “idirghabháil mhídhleathach” a bhí ann agus tá siad tar éis casadh ar shiúl ó Trump.

San Airgintín, mar a tuairiscíodh in The Wall Street Journal an tseachtain seo caite, mhaígh Rúnaí an Státchiste Scott Bessent go raibh na Stáit Aontaithe ag urraíocht ar thurgnamh airgeadais Uachtarán Javier Milei. Tá an Airgintín i gcruachás, agus is beag seans go mbeidh Trump in ann í a tharrtháil.

Saorchaint: Kimmel

Nuair a chuir ABC clár grinn Jimmy Kimmel Live! ar fionraí tar éis a cháineadh ar Trump, tháinig freasúra láithreach. Thit stoc Disney, thosaigh baghcat, agus d’ardaigh guthanna an Chéad Leasú (saorchaint). Laistigh de chúpla lá, bhí Kimmel ar ais ar an aer.

Cosúil le hiarracht brú a chur ar RTÉ nó TG4, léiríonn sé seo gurb é freasúra poiblí a chosnaíonn an tsaoirse cainte i ndaonlathas.

Antifa & Eolaíocht: Finscéal in ionad Fírinne

D’fhógair Trump gur eagraíocht sceimhlitheoireachta í “antifa,” cé go ndúirt an FBI gur idé-eolaíocht amháin atá i gceist. Dúirt Trump freisin go raibh baol mór uathachais ag baint le paracetamol le linn toirchis — éilimh nach dtacaíonn aon fhianaise eolaíoch leo, mar a dhearbhaigh AP agus The New York Times le déanaí.

Tacaíocht ag Laghdú

Níor vótáil ach 32% de dhaoine fásta sna Stáit Aontaithe ar son Trump in 2024. Tá tromlach de 53% míshásta lena fheidhmíocht, 48% acu go láidir. Mar a scríobh anailísí G. Elliott Morris i Substack 538 an tseachtain seo caite: cuireann gach iarracht iomarcach béim ar laigí Trump, ní ar a láidreachtaí.

Conclúid: Dóchas don Iarthar

D’fhoghlaim Éire féin, trí stair fhada na saoirse, go dtagann bua i gcónaí don fhreasúra daonlathach. Maireann muid i dtréimhse dhúshlánach. Tá an tIarthar ag casadh i dtreo údarásaíochais, agus, faraor, go háirithe na Stáit Aontaithe, a sheas ar feadh i bhfad mar chosaint don daonlathas. Ach níl deireadh déanta fós.

Mar pháirtithe sa chomhpháirtíocht Atlantach agus mar bhaill den AE, tá ról tábhachtach ag Éirinn tacú le luachanna daonlathacha. Chomh maith leis sin, is gá dúinn go léir sa domhan thiar fanacht dóchasach i gcónaí freisin. Mar a deir an seanfhocal: “Tar éis dubhaidh tagann soineann.”

Dírbheathaisnéis 13 – an Chéad Fhear ar an nGealach!

Dírbheathaisnéis 13 – an Chéad Fhear ar an nGealach!

le | 2025/09/17 | Dírbheathaisnéis

Dírbheathaisnéis 13 – an Chéad Fhear ar an nGealach!

 

Nuair a bhí mé ag dul siar trí mo sheandialanna le déanaí, tháinig mé ar iontráil a scríobh mé ar mo thríú breithlá déag. Agus mé ag léamh na bhfocal ón iontráil sin, tháinig tuile cuimhní chugam, mar aon le tuiscint úr ar an saol mar a bhí sé ag an am sin.

Saol iomlán difriúil ar fad a bhí ann. I gcodarsnacht lom leis an éadóchas a bhíonn i réim go minic sa lá atá inniu ann, bhí spiorad dóchais ann sna seascaidí. Bhí fadhbanna móra ag an domhan, díreach mar atá anois, ach mhothaíomar go bhféadfaí iad a réiteach. Bhí idirphlé ann ag an am nach bhfeictear chomh minic inniu, go háirithe sna Stáit Aontaithe.

Sa Tuaisceart, bhí tús curtha leis na Trioblóidí. Ach fiú ag an gcéim luath sin bhí daoine ag lorg athraithe síochánta, spreagtha ag sampla Martin Luther King Jr., a bhí féin tar éis inspioráid a ghlacadh ó Mahatma Gandhi san India. Cosúil leis na ceannairí móra síochánta eile, níor tháinig athruithe go tapa ná go héasca. Ach le himeacht ama tháinig siad. I gcás King Jr., tar éis dó a bheith ag gníomhú chun comhionannas ciníoch a bhaint amach ar feadh deich mbliana, ritheadh an tAcht um Chearta Sibhialta i 1964, agus ina dhiaidh sin an tAcht um Chearta Vótála i 1965. I gcás an Tuaiscirt, tháinig síocháin faoi dheireadh tar éis tríocha bliain, le Comhaontú Aoine an Chéasta i 1998.

Gan dabht, bhí tionchar na Stát Aontaithe le brath go láidir in Éirinn sna seascaidí. Thug an raidió agus an teilifís scéalta faoi mháirseálacha síochána ar son comhionannais, faoi agóidí i gcoinne chogadh Vítneam, agus faoin uafás a tháinig i ndiaidh dhúnmharú an chéad uachtaráin Ghael-Mheiriceánaigh, John F. Kennedy. Bhraitheamar an tionchar sin go háirithe i mbua eolaíoch na linne leis an gcéad chéim ar an ngealach ag na Meiriceánaigh.

Ba í an tuirlingt ar an ngealach a d’fhág an lorg ba bhuaine orm. Mhúscail an íomhá thaibhsiúil de Neil Armstrong ag cur a chos sa phúdar gealaí spéis dhomhain san eolaíocht agus sa teicneolaíocht ionam ó shin i leith. Ba spreagadh é chun foghlama, chun brionglóide, agus chun samhlaithe – b’fhéidir go mbeinn féin i m’eolaí nó i m’innealtóir lá éigin. Dar ndóigh, le himeacht ama, tháinig an aisling sin i gcrích — ach sin scéal eile do lá eile.

Anois, áfach, ba mhaith liom dán a roinnt libh, a dhéanann iarracht croílár an ama sin a léiriú: an tuiscint ar iontas agus ar fhéidearthacht, agus tionchar na n-imeachtaí móra ar bhuachaill trí déag d’aois in Éirinn ag an am.

Déagóir

“Trí déag d’aois inniu,
Déagóir!
Is mór an trua é go bhfuil na seascaidí thart,
ach tá áthas orm gur duine fásta mé anois.”

Léigh mé na focail sin inniu,
taisceadán ama i mo sheandialann,
26 Eanáir 1970.
Táim ann ar an toirt.

Seanraidió — fáidh ár gcistine —
ag insint scéalta an domhain,
aghaidh chróim air,
a rothanna móra á gcasadh tríd an staitic
go dtí go bhfuarthas RTÉ.

Ár dteach—
páipéar balla a raibh dath buí tagtha orthu,
urláir línealóim.
An bord Formica —
ag téamh a chosa ar an radaitheoir.
An leithreas agus an folcadán
i seomraí ar leith.

Amuigh, ballaí clocha beaga brataithe,
garáiste beag le doras crónánach
a bhíodh mar sheomra súgartha mo dhearthár.
Ár gcarranna — Anglia, ansin Cortina —
a bhíodh i gcónaí lasmuigh.

Na bianna ab ansa linn:
méaróga éisc agus pónairí,
ispíní agus slisíní bagúin,
glóthach milseog agus custard,
leite nó calóga arbhair,
arán tósta, tae, uibheacha bruite.

Bhí an teilifís in ardréim,
rí an choirnéil sa tseomra bia,
agus tairseach an tsaoil mhóir,
trína nochtadh dúinn
ár mbuanna agus ár dteipeanna,
ár ndóchas agus ár mbrionglóidí,
ár stair, ár saol inniu, ár dtodhchaí.

Trína fhuinneog staitice chonaiceamar:
uachtarán dúnmharaithe,
máirseálaithe i nDoire,
fear ar an ngealach.

Chaoin mo mháthair ar feadh cúpla lá
nuair a fuair Kennedy bás,
an chéad Gael-Mheiriceánach Caitliceach
sa Teach Bán.

Sa Tuaisceart,
shiúil Caitlicigh ar son chearta comhionanna,
macallaí Martin Luther King.

Idir bhrón agus dóchas,
tháinig an noiméad ba mhó iontais —
an oíche sin nach ndéanfaidh mé dearmad uirthi choíche:
an tsiúlóid ghealaí.
Buatais Armstrong sa phúdar.
An tost sa seomra s’againne —
a fhoirm thaibhsiúil
ag caochadh sa staitic,
agus na focail síoraí á fhógairt aige:
“Céim bheag amháin…”

Ag breathnú air sin,
chreid mé go raibh sé de chumas againn aon rud a dhéanamh.

 

 

 

Litir ó Mheiriceá – Tugadh drochíde ar chónaitheoir fadtéarmach sna Stáit Aontaithe!

Litir ó Mheiriceá – Tugadh drochíde ar chónaitheoir fadtéarmach sna Stáit Aontaithe!

Litir ó Mheiriceá – Tugadh drochíde ar chónaitheoir fadtéarmach sna Stáit Aontaithe!

le | 2025/09/10 | Cúrsaí Reatha, Nuacht Idirnáisiúnta, Polaitíocht, Tuairim

Litir ó Mheiriceá – Tugadh drochíde ar chónaitheoir fadtéarmach sna Stáit Aontaithe!

Léiríonn gabháil gan chúis ag Aerfort Idirnáisiúnta San Francisco cé chomh leochaileach agus atá cosaintí bunreachtúla — fiú dóibh siúd a bhfuil cónaí orthu go dleathach i Meiriceá le blianta fada.

In áit fáilte a fháil óna bhean chéile, gabhadh Victor Varela Avila ag Aerfort Idirnáisiúnta San Francisco i gCalifornia. Tharraing oifigigh inimirce i leataobh é, scan siad a chárta aitheantais, agus thóg siad leis é.

Bhí sé ag filleadh ó thuras go dtí an tSeapáin, áit ar thug sé cuairt ar a mhac — ball d’Fhórsa Aeir na Stát Aontaithe atá lonnaithe thar lear. Tar éis níos mó ná caoga bliain ag athnuachan a chárta glas go dílis, cuireadh coinneáil air go tobann agus go mídhleathach.

Deimhníonn an Cúigiú agus an Cheathrú Leasú Déag ar Bhunreacht na Stát Aontaithe próis chuí an dlí do gach duine atá laistigh de theorainneacha na tíre. Tá cónaitheoirí buana cosúil le hAvila i dteideal na gcosaintí bunúsacha céanna is atá ag saoránaigh. Agus fós féin, coinníodh é ar feadh seachtainí gan míniú soiléir ná athbhreithniú breithiúnach láithreach, in ainneoin go raibh sé ina chónaí go dleathach sa tír le leathchéad bliain anuas. Taispeánann a chás dúinn cad a tharlaíonn nuair a thugtar neamhaird ar chosaintí dlíthiúla.

Saol Avila i Meiriceá

Tháinig Avila go San Diego, California, ó San Luis, Meicsiceo, i 1967, nuair nach raibh sé ach sé bliana déag d’aois. D’oibrigh sé sna páirceanna lena athair, ag piocadh toraidh faoin ngrian the. De réir a chéile, bhain sé slí bheatha amach mar chúntóir dlí.

Thóg sé ceathrar clainne agus tá sé ina sheanathair do sheisear. Déanann a chomhghleacaithe cur síos air mar dhuine cineálta agus iontaofa, duine “a chuireann daoine eile chun tosaigh i gcónaí.” Bhí cárta glas aige i gcaitheamh a shaoil fásta sna Stáit Aontaithe, an t-aon tír a bhfuil sé sa bhaile ann.

Seanchionta a Thagann Chun Solais

Thug oifigigh inimirce mar chúis ar choinneáil Avila gur ciontaíodh é i 2009 as tiomáint faoi thionchar alcóil agus as seilbh ar dhrugaí mionchiontach. Chaith sé 90 lá sa phríosún mar phionós, d’íoc a fhíneálacha, agus chuaigh ar aghaidh lena shaol. Le sé bliana déag ina dhiaidh sin, ní raibh aon fhadhb dlíthiúil aige. Athnuadh a chárta glas arís agus arís eile gan cheist ar bith.

Anois, gan choinne, tá an seanchiontú sin á tharraingt amach mar bhunús le hordú díbeartha. Braitheann sé dá theaghlach mar phionós gan chúis.

“D’atóg sé a shaol arís, lán de chineáltas agus ionracas,” a dúirt a iníon Carina Mejia. “Is é mo dhaid an duine is cúramaí atá ann. Níl sé ina bhagairt ar aon duine, mar a líomhnaítear faoi.”

Coinníollacha Éiginnte

Tar éis dó a bheith stoptha ag an aerfort, coinníodh Avila in oifig gan leaba, ar feadh coicíse. Ar deireadh, aistríodh é go Golden State Annex, ionad coinneála inimirce in aice le Bakersfield, California.

Is turas cúig huaire an chloig é ó Chula Vista, California, gar do theorainn na Stát Aontaithe le Meicsiceo, rud a fhágann go mbíonn cuairteanna teaghlaigh tuirsiúil agus annamh. Ar Lá na nAithreacha, rinne Mejia an turas chun cuairt a thabhairt ar a hathair. Shuigh sí os a chomhair amach ag bord lom agus é tar éis siúl isteach sa seomra i gculaith oráiste.

“Tagann sé amach agus feiceann tú an phian dofheicthe,” a dúirt sí go ciúin ina dhiaidh sin. “Níl sé ceart é a chur in áit mar seo.”

An Teaghlach ag Iompar an Ualaigh

Sa bhaile i Chula Vista, ba é Avila an príomhchúramóir dá bhean chéile, atá ag fulaingt ó dhrochshláinte, agus dá mháthair scothaosta. Ní raibh cead tiomána ag ceachtar acu, agus bhí siad ag brath go hiomlán ar Avila dá bhrí sin.

Tá an fhreagracht sin anois ar Mejia. Caithfidh sí cúram a thabhairt do bhean chéile agus do mháthair Avila. Ach tá post lánaimseartha aici mar oibrí sóisialta cliniciúil, agus iníon óg déagóra aici freisin. “Níl sé ceart teaghlach a bheith stróicthe as a chéile mar seo,” a dúirt sí. “Tá sé an-deacair dúinn maireachtáil gan m’athair a bheith linn. Níl uaim ach mo dhaid a bheith linn sa bhaile arís.”

Pobal ag Seasamh Leis

Sheol cairde, comhghleacaithe, agus gaolta Avila feachtas GoFundMe chun costais dhlíthiúla a chlúdach, ag cur síos air mar “bhall táirgiúil den tsochaí, duine a bhfuil gean ag cách air.” Maíonn lucht tacaíochta nach bhfuil sé cothrom é a choinneáil faoi ghlas de bharr botúin neamhfhoréigneach a tharla sé bliana déag ó shin — is cruálacht é sin.

Tá dáta deiridh cúirte Avila socraithe do Dheireadh Fómhair 2025, nuair a chinnfidh breitheamh an bhféadfaidh sé fanacht sna Stáit Aontaithe. Beidh tionchar ollmhór ag an éisteacht seo ní hamháin ar a thodhchaí, ach ar thodhchaí an teaghlaigh ar fad.

Impleachtaí Níos Leithne

Ach ní bhaineann cás Avila le fear amháin nó le teaghlach amháin. Nochtann sé fadhb níos doimhne: níl fiú cónaitheoirí buana dleathacha sábháilte ó choinneáil agus ó dhíbirt. Is féidir le botún amháin, beag beann ar cé chomh fada siar nó cé chomh beag is atá sé, tionchar mór a imirt a chuireann isteach ar shaolré iomlán de chónaitheoirí dleathacha, ar chobhsaíocht a dteaghlaigh, agus ar an bpobal ar fad.

Buille an-trom a tharla do Avila agus a chlann. Maidir leis an gcuid eile againn, ardaíonn sé ceist bhunúsach: má tá sé chomh héasca fear a chónaigh go dleathach i Stáit Aontaithe ar feadh níos mó ná caoga bliain — fear a thóg clann a fhreastalaíonn ar an tír seo, a thug aire dá bhean chéile agus dá mháthair, agus a thug tacaíocht dá theaghlach trí obair ionraic — a chóireáil gan mheas ar a chearta bunreachtúla, cé atá sábháilte i ndáiríre?

Tá an creimeadh seo ar chearta bunúsacha daonna do-ghlactha in aon tír dhaonlathach, agus go háirithe sna Stáit Aontaithe féin. Ar feadh na mblianta, dhearbhaigh Meiriceá gur “cathair lonrach ar chnoc” a bhí inti, lóchrann dóchais agus saoirse. Ach nuair is féidir le cónaitheoirí dleathacha cosúil le hAvila a bheith curtha i bpríosún de bharr seanbhotúin bheaga atá réitithe le fada, tá smál curtha ar an bhfís sin, agus tá sí i mbaol titim as a chéile.

Ní mór dúinn éileamh a dhéanamh go gcosnaítear cearta bunreachtúla gach duine. Ní mór dúinn ár nglórtha a ardú, agus ár vótaí a úsáid. Nuair is féidir leis an rialtas saoirse Avila a thógáil uaidh chomh furasta sin, cuireann sé cearta gach duine dúinn i mbaol.

Níor cheart go dtarlódh sé seo riamh.

 

Litir ó Mheiriceá – Tugadh drochíde ar chónaitheoir fadtéarmach sna Stáit Aontaithe!

Ceol sna Sléibhte!

Ceol sna Sléibhte!

le | 2025/09/03 | Pearsanta

Ceol sna Sléibhte!

Bhí deis agam le déanaí páirt a ghlacadh i gceardlann ghairid giotáir ag Rocky Ridge Music Center i bPáirc Estes, Colorado. Fuaireamar – mé féin, mo bhean chéile Sinéad, agus ár gcara Debbie – eitilt ar an 9 Lúnasa, ó Shan Diego go Denver. Ansin thógamar carr ar cíos ag an aerfort agus thiomáineamar suas sna sléibhte go dtí Páirc Estes.

Bhí Sinéad agus mise ag fanacht i gcábán ar champas Rocky Ridge os cionn baile Pháirc Estes, agus bhí Debbie lonnaithe in óstán i lár an bhaile. Bhí ár mbéilí go léir agus fiú béilí beaga agus deochanna Happy Hour san áireamh sa phacáiste a bhí ag Sinéad agus mise, rud a chruthaigh atmaisféar sóisialta agus cairdiúil.

Ceardlann agus Cleachtadh

Thosaigh an cheardlann ar an Domhnach, agus chríochnaigh sí ar an gCéadaoin (10–13 Lúnasa). Bhí seisear mac léinn giotáir againn, cúigear againn inár n-innealtóirí, rud a chuir dath ar ár gcomhráite agus ar ár scéalta. Bhí ár dteagascóir, Colin McAllister, go hiontach, agus is ullamh é san ollscoil University of Colorado, Colorado Springs. Thosaigh sé féin amach ag staidéar innealtóireachta aerloingseoireachta sular aistrigh sé go ceol mar ghairm.

Gach maidin, bhí “Cluichí Oilimpeacha teicnící” againn agus go háirithe cleachtaí ón leabhar Pumping Nylon. D’fhoghlaimíomar conas greim a choinneáil ar an ngiotár, agus conas ár lámha a chur san áit cheart ar an ngiotár. Ansin, rinneamar cleachtaí ar an méarchlár chun smacht a chur ar ár méara.

Gach tráthnóna, d’ullmhaíomar don seisiún jam, ag roghnú cúpla píosa bríomhara i stíl na gormacha. Bhí an jam féin ar siúl go déanach sa tráthnóna, taobh amuigh faoin aer san áit chéanna le Happy Hour. Fuair gach duine seans mar phríomhghiotáraí, agus na daoine eile ag seinm rithim mar chúlra. Chuir an ceol gliondar ar na rannpháirtithe eile, idir na mic léinn pianó agus a gcuid teagascóirí.

Na Léirithe

Bhí stíleanna éagsúla á bhfoghlaim againn sa cheardlann — Tibur agus Mike W. ag cleachtadh saothar snagcheoil don léiriú, Paul le maindilín in éineacht lena ghiotár, agus an triúr eile againn ag díriú ar ghnéithe eile – gormacha agus rac-cheol, mar shampla. Bhí an taispeántas againn ar thráthnóna Dé Máirt (12 Lúnasa). Chasamar saothar ensemble le chéile a bhí ullmhaithe agus cleachta againn le Colin, agus sheinn Tibur agus Mike W. amhrán snagcheoil le chéile a léirigh an rang ar bhealach thar barr.

Thaitin gach duine ar chas mé leis nó léi liom. Ba é Tibur, fear as an Ungáir ó dhúchas, an chéad duine ar chas mé leis. Bhí sé an-chairdiúil ón tús, agus níos déanaí sa chúrsa, thaispeáin sé troitheán giotáir a bhí aige, chomh maith le haip chun taifeadtaí a dhéanamh. Duine an-umhal é, agus bhí an mianach ann amhráin deacra a sheinn ar a ghiotár.

Agus an clár ag druidim le críoch, ghabhamar buíochas le Colin agus na mic léinn eile, agus críochnaigh an clár Dé Céadaoin (13 Lúnasa) leis an gceolchoirm fhoirne. Sheinn Colin ina aonar, ag cur éagsúlacht leis na himeachtaí trí uimhreacha snagcheoil agus bluegrass a sheinm, rud a mheall bualadh bos mhór ón lucht éisteachta.

Taithí Shóisialta agus Nádúrtha

Le linn an chúrsa, chaith Sinéad agus Debbie a gcuid ama ag iniúchadh Páirc Náisiúnta Rocky Mountain agus Páirc Estes. Chonaic siad cúpla mús, go leor fianna móra agus fianna. Chuaigh siad suas na sléibhte go dtí airde 4,000 méadar, agus chonaic siad sléibhte móra agus radhairc áille. D’inis Debbie dúinn gur tháinig tréad d’fhia móra isteach ar shráideanna an bhaile in aice lena hóstán agus go raibh na póilíní á mbainistiú!

Ar ár mbealach anuas ó Pháirc Estes ar an Déardaoin, stopamar i mBoulder, Colorado agus shiúlamar Pearl Street – sráid cháiliúil ann – agus d’itheamar béile blasta sular fhilleamar ar an aerfort. Ar an mbealach, bhí buaicphointe speisialta eile againn freisin — béar dubh ag dreapadh fána charraige beagnach ingearach, ag léim ó charraig go carraig agus ag féachaint anuas go fiosrach ó am go ham ar a lucht féachana faoi dhraíocht.

Machnamh Deireanach

I ndáiríre, ní ceardlann amháin a bhí i gceist, ach ócáid sóisialta freisin. D’fhás spiorad pobail eadrainn go léir sa champa, idir phianódóirí agus ghiotáraithe. Bhíomar go léir ann mar fhoghlaimeoirí a raibh dúil mhór againn sa cheol, agus mar sin bhí saghas naisc eadrainn roimh ré.

Thug Rocky Ridge léargas nua dúinn ar cheol agus conas ár n-uirlisí ceoil a sheinm níos fearr. Ach bhí níos mó i gceist ná sin. Campa speisialta atá ann, lonnaithe in áit álainn suas sna sléibhte. Níl mórán WiFi ar fáil, agus nach rud iontach é sin. Ina theannta sin, ní raibh duine ar bith ag caint faoi chúrsaí polaitíochta. Mar sin, bhí tearmann tuaithe againn dúinn féin suas sna sléibhte. Mheabhraigh sé dúinn cad is brí le bheith daonna agus comhfhiosach, agus nach bhfuil an domhan chomh holc sin i gcónaí agus a cheapaimid.

Agus mé ar ais sa bhaile anois, tá mé ag cleachtadh mo ghiotáir le fuinneamh nua agus le smaointe úra. Tá súil agam filleadh ar Rocky Ridge arís chomh luath agus is féidir.  Mar a dúirt Bono: Is féidir le ceol an domhan a athrú mar is féidir leis daoine a athrú.

 

 

gaGaeilge
gaGaeilge en_USEnglish