Nuair a d’fhill mé ar Choláiste Chiaráin mar dhalta lae arís sa cheathrú bliain, cheannaigh mo thuismitheoirí rothar dom. Thit mé i ngrá leis láithreach. Chiallaigh sé saoirse. Bhí rothar ag Tomás freisin, mo chara a bhí ina chónaí trasna an bhóthair. Ar thráthnónta fada an tsamhraidh, théimis ag rothaíocht isteach i gCill Chainnigh, ag fánaíocht gan aon cheann scríbe ar intinn againn. Nuair a bhí an t-airgead againn, stadadh muid le haghaidh pláta sceallóga nó Knickerbocker Glory — sundae uachtair reoite — i Wimpy’s, taobh leis an Tholsel i lár na cathrach. Do bheirt dhéagóirí, d’oscail rothar féidearthachtaí an domhain. Ní haon ionadh é, mar sin, go raibh mé tugtha leis an rothaíocht.
Ba í an léitheoireacht mo phléisiúr mór eile, agus mar sin chuir mé an dá rud le chéile. Théinn ag rothaíocht go mall suas is síos ar an gcosán taobh amuigh dár dteach, le leabhar cothromaithe ar na hanlaí. Bhí an cosán ciúin. Is beag duine a théadh thar bráid. Bhain mé an-sásamh as a bheith ag rothaíocht agus ag léamh ag an am céanna.
Ba mhian liom mo scileanna a fheabhsú freisin. Thaitin sé liom a thástáil cé chomh mall agus a d’fhéadfainn rothaíocht gan cos a chur síos. Tháinig an chothromaíocht ina cluiche dom. D’éirigh mé sách maith ann le himeacht ama. Ní raibh giaranna ar an rothar, rud a rinne an dúshlán níos deacra — agus níos taitneamhaí.
An samhradh sin, tar éis dom an ceathrú bliain ar scoil a chríochnú, thosaigh mé ag cur dúil mhór san iascaireacht. Is minic a thógainn mo shlat agus mo bhaoite ar maidin agus a rothaínn síos go dtí an abhainn le bheith ag iascaireacht. Bhí mé in ann é sin a dhéanamh a bhuí le mo rothar. Rinne sé rudaí níos sábháilte dom freisin, mar d’fhéadfainn fanacht amach as an eastát tithíochta ina raibh na bulaithe ina gcónaí.
In ainneoin sin, bhí fadhb agam uair amháin.
Bhí mé taobh amuigh de shiopa milseán Cathy Clohessey sa Sráidbhaile lá amháin, ag cur na milseán a cheannaigh mé díreach roimhe sin i mo phóca, agus mé ar tí dul ar an rothar nuair a tháinig duine de na bulaithe aníos chugam. Bhrúigh sé mé. Thug sé maslaí dom. Thug sé ainmneacha gránna orm. Sular thosaigh sé ag bualadh orm, tháinig daoine fásta ag siúl inár dtreo agus tharraing sé siar. Thapaigh mé an deis, léim mé ar an rothar ar an toirt agus rothaigh mé liom chomh tapa agus a d’fhéadfainn. Ina dhiaidh sin, b’éigean dom na milseáin a fhágáil ar leataobh ar feadh tamaill. Níorbh fhiú é.
Shocraigh rudaí arís, agus chaith mé an chuid eile den samhradh ag iascaireacht. Ansin tráthnóna amháin, agus an lá iascaireachta thart, shiúil mé ar ais go dtí an áit ar fhág mé an rothar. Bhí sé imithe. Chuardaigh mé é i ngach áit, ach ní raibh rian ar bith de. Shiúil mé abhaile, ag glacadh an bhealaigh fhada le fanacht amach ó thrioblóid. Ní raibh mo thuismitheoirí sásta nuair a chualadar scéal an rothair.
Tugadh “an Breathnóir” ar m’athair sa teaghlach. Thug sé faoi deara rudaí nach bhfeicfeadh daoine eile iad. Nós scríbhneora, is dócha. Bhreathnaigh sé go géar agus choinnigh sé cuimhne ar a bhfaca sé.
Ghníomhaigh sé go tapa. Chuamar isteach sa charr agus d’imíomar linn. Ó am go ham, mheabhraigh sé dom súil ghéar a choinneáil amach.
“Coinnigh súil amach, a mhic.”
Sin mar a tháinig Oibríocht Scan Man ar an bhfód.
Thaispeáin mé dó go cruinn cá raibh an rothar fágtha. D’inis mé dó freisin mo thuairim faoi cad a tharla. Dá mbeadh na bulaithe ag faire orm, ba iad sin na hamhrastaigh ba dhochúla. Thiomáineamar tríd a n-eastát ar dtús. Gach bóthar. Gach bóithrín. Tada. Ansin rinneamar seiceáil ar na sráideanna máguaird. Arís, faic.
Níor éirigh Daid as an gcuardach. Ina ionad sin, leathnaigh sé é. D’fhilleamar ar an abhainn agus thiomáineamar síos stráice nár chlúdaíomar fós. Thug sé sinn i dtreo sráide nach raibh rófhada ón eastát. I lár an bhealaigh, mhoilligh sé.
“Ansiúd.”
Ní fhaca mé féin é. Ní raibh ach cuid bheag de na hanlaí le feiceáil, ag gobadh aníos ón bhféar fada cois na habhann. Ach ba leor é. Stopamar agus rinneamar scrúdú ar an rothar. Bhí an roth tosaigh lúbtha. Bhí an fráma scríobtha agus dingthe. Cé go raibh damáiste déanta dó, cheapamar go bhféadfaí é a dheisiú. Chuireamar an rothar isteach sa charr agus thiomáineamar díreach chuig an siopa rothar a bhí ag Phil Larkin sa Sráidbhaile. D’inis muid dó cad a tharla. Chas sé an rothar go mall. Ní dúirt sé tada ar dtús. Ansin chroith sé a cheann.
“D’aon turas a tharla an damáiste seo,” ar sé.
Thaispeáin sé na marcanna ar an roth agus ar an bhfráma.
“Casúr, déarfainn,” ar sé. “Loitiméireacht ghlan atá anseo. Fág liom é.”
Cúpla lá ina dhiaidh sin, bhí an rothar réidh. Nuair a chuamar chun íoc, chroith Phil a cheann.
“Is custaiméirí maithe sibh,” ar sé. “Agus níor cheart go dtarlódh a leithéid. Níl aon táille le híoc.”
Rinne Daid iarracht airgead a thabhairt dó. Dhiúltaigh Phil.
“An té a dhéanann maith, faigheann sé maith,” ar sé.
Ansin thug sé glas rothar dom.
“Agus cabhróidh sé seo freisin.”
Ina dhiaidh sin, chuirinn an rothar faoi ghlas i lár na cathrach agus shiúlainn cois na habhann chun dul ag iascaireacht. Níor goideadh an rothar arís.
Roimh i bhfad, bhí mé ar ais ar an gcosán taobh amuigh den teach freisin, leabhar ar na hanlaí, agus mé ag rothaíocht go mall. Is dócha gur léigh mé formhór I, Robot le Isaac Asimov le linn an tsamhraidh sin.
Ní bhfuair m’athair an deis a bheith ina bhleachtaire mar sin riamh arís. Ach bhí teacht air nuair a bhí sé uaim. Thuig mé an lá sin nach raibh mé i m’aonar. Bhí Daid ar mo thaobh. Bhí Phil Larkin ar mo thaobh freisin.
Gaeilge 
English