Bhí deis agam le déanaí páirt a ghlacadh i gceardlann ghairid giotáir ag Rocky Ridge Music Center i bPáirc Estes, Colorado. Fuaireamar – mé féin, mo bhean chéile Sinéad, agus ár gcara Debbie – eitilt ar an 9 Lúnasa, ó Shan Diego go Denver. Ansin thógamar carr ar cíos ag an aerfort agus thiomáineamar suas sna sléibhte go dtí Páirc Estes.

Bhí Sinéad agus mise ag fanacht i gcábán ar champas Rocky Ridge os cionn baile Pháirc Estes, agus bhí Debbie lonnaithe in óstán i lár an bhaile. Bhí ár mbéilí go léir agus fiú béilí beaga agus deochanna Happy Hour san áireamh sa phacáiste a bhí ag Sinéad agus mise, rud a chruthaigh atmaisféar sóisialta agus cairdiúil.

Ceardlann agus Cleachtadh

Thosaigh an cheardlann ar an Domhnach, agus chríochnaigh sí ar an gCéadaoin (10–13 Lúnasa). Bhí seisear mac léinn giotáir againn, cúigear againn inár n-innealtóirí, rud a chuir dath ar ár gcomhráite agus ar ár scéalta. Bhí ár dteagascóir, Colin McAllister, go hiontach, agus is ullamh é san ollscoil University of Colorado, Colorado Springs. Thosaigh sé féin amach ag staidéar innealtóireachta aerloingseoireachta sular aistrigh sé go ceol mar ghairm.

Gach maidin, bhí “Cluichí Oilimpeacha teicnící” againn agus go háirithe cleachtaí ón leabhar Pumping Nylon. D’fhoghlaimíomar conas greim a choinneáil ar an ngiotár, agus conas ár lámha a chur san áit cheart ar an ngiotár. Ansin, rinneamar cleachtaí ar an méarchlár chun smacht a chur ar ár méara.

Gach tráthnóna, d’ullmhaíomar don seisiún jam, ag roghnú cúpla píosa bríomhara i stíl na gormacha. Bhí an jam féin ar siúl go déanach sa tráthnóna, taobh amuigh faoin aer san áit chéanna le Happy Hour. Fuair gach duine seans mar phríomhghiotáraí, agus na daoine eile ag seinm rithim mar chúlra. Chuir an ceol gliondar ar na rannpháirtithe eile, idir na mic léinn pianó agus a gcuid teagascóirí.

Na Léirithe

Bhí stíleanna éagsúla á bhfoghlaim againn sa cheardlann — Tibur agus Mike W. ag cleachtadh saothar snagcheoil don léiriú, Paul le maindilín in éineacht lena ghiotár, agus an triúr eile againn ag díriú ar ghnéithe eile – gormacha agus rac-cheol, mar shampla. Bhí an taispeántas againn ar thráthnóna Dé Máirt (12 Lúnasa). Chasamar saothar ensemble le chéile a bhí ullmhaithe agus cleachta againn le Colin, agus sheinn Tibur agus Mike W. amhrán snagcheoil le chéile a léirigh an rang ar bhealach thar barr.

Thaitin gach duine ar chas mé leis nó léi liom. Ba é Tibur, fear as an Ungáir ó dhúchas, an chéad duine ar chas mé leis. Bhí sé an-chairdiúil ón tús, agus níos déanaí sa chúrsa, thaispeáin sé troitheán giotáir a bhí aige, chomh maith le haip chun taifeadtaí a dhéanamh. Duine an-umhal é, agus bhí an mianach ann amhráin deacra a sheinn ar a ghiotár.

Agus an clár ag druidim le críoch, ghabhamar buíochas le Colin agus na mic léinn eile, agus críochnaigh an clár Dé Céadaoin (13 Lúnasa) leis an gceolchoirm fhoirne. Sheinn Colin ina aonar, ag cur éagsúlacht leis na himeachtaí trí uimhreacha snagcheoil agus bluegrass a sheinm, rud a mheall bualadh bos mhór ón lucht éisteachta.

Taithí Shóisialta agus Nádúrtha

Le linn an chúrsa, chaith Sinéad agus Debbie a gcuid ama ag iniúchadh Páirc Náisiúnta Rocky Mountain agus Páirc Estes. Chonaic siad cúpla mús, go leor fianna móra agus fianna. Chuaigh siad suas na sléibhte go dtí airde 4,000 méadar, agus chonaic siad sléibhte móra agus radhairc áille. D’inis Debbie dúinn gur tháinig tréad d’fhia móra isteach ar shráideanna an bhaile in aice lena hóstán agus go raibh na póilíní á mbainistiú!

Ar ár mbealach anuas ó Pháirc Estes ar an Déardaoin, stopamar i mBoulder, Colorado agus shiúlamar Pearl Street – sráid cháiliúil ann – agus d’itheamar béile blasta sular fhilleamar ar an aerfort. Ar an mbealach, bhí buaicphointe speisialta eile againn freisin — béar dubh ag dreapadh fána charraige beagnach ingearach, ag léim ó charraig go carraig agus ag féachaint anuas go fiosrach ó am go ham ar a lucht féachana faoi dhraíocht.

Machnamh Deireanach

I ndáiríre, ní ceardlann amháin a bhí i gceist, ach ócáid sóisialta freisin. D’fhás spiorad pobail eadrainn go léir sa champa, idir phianódóirí agus ghiotáraithe. Bhíomar go léir ann mar fhoghlaimeoirí a raibh dúil mhór againn sa cheol, agus mar sin bhí saghas naisc eadrainn roimh ré.

Thug Rocky Ridge léargas nua dúinn ar cheol agus conas ár n-uirlisí ceoil a sheinm níos fearr. Ach bhí níos mó i gceist ná sin. Campa speisialta atá ann, lonnaithe in áit álainn suas sna sléibhte. Níl mórán WiFi ar fáil, agus nach rud iontach é sin. Ina theannta sin, ní raibh duine ar bith ag caint faoi chúrsaí polaitíochta. Mar sin, bhí tearmann tuaithe againn dúinn féin suas sna sléibhte. Mheabhraigh sé dúinn cad is brí le bheith daonna agus comhfhiosach, agus nach bhfuil an domhan chomh holc sin i gcónaí agus a cheapaimid.

Agus mé ar ais sa bhaile anois, tá mé ag cleachtadh mo ghiotáir le fuinneamh nua agus le smaointe úra. Tá súil agam filleadh ar Rocky Ridge arís chomh luath agus is féidir.  Mar a dúirt Bono: Is féidir le ceol an domhan a athrú mar is féidir leis daoine a athrú.

Ceiliúradh Scoir

Chinn mé pacáiste iomarcaíochta deonach a ghlacadh ó m’fhostóir fadtéarmach Qualcomm beagnach 10 mbliana ó shin, nuair a d’fhógair an comhlacht go mbeadh air daoine a scaoileach chun bealaigh. Rinneadh neamhaird orm le linn na 60 lá éigeantacha a bhí orthu mé a choinneáil fostaithe. Bhí sé cosúil le go raibh lobhar déanta díom. Nuair a bhí mé i mbarr mo mhaitheasa, bheadh líne lasmuigh de m’oifig, daoine ag iarraidh dul i gcomhairle liom.

Bhí cuid mhaith eile sa bhád chéanna. Ba é an difríocht ba mhó eadrainn ná nach raibh rogha ag an gcuid is mó acu mar cuireadh as a bpoist iad. Caitheadh linn go léir ar an dóigh chéanna áfach – cheapfá nach rabhamar ann ar chor ar bith.

Tar éis blianta fada d’oibre crua agus d’uaireanta fada i gcónaí, seo é an rud a tharla – ba chuma fúinn – bhíomar caite. Thug an t-eispéireas sin tuiscint nua dom – ná creid na síscéalta corparáidigh, ní ar do shonsa iad, ach ar son Dia an Bhrabúis!

Cé go ndearna mo chomhlacht féin neamhaird orm, rinne mo chairde luachmhara sa chomhlacht a mhalairt ar fad! D’eagraigh ceathrar dóibh teacht le chéile, agus thug duine acu cuireadh do mo bhean chéile agus domsa chuig a theach le haghaidh beárbaiciú. Ní raibh a fhios agam go raibh cuireadh ag aon duine eile.

Ní raibh coinne dá laghad agam leis an gcóisir a bhí eagraithe acu dom. Bhí ceiliúradh iontach againn, agus muid ag dul siar ar bhóithrín na smaointe le chéile agus ag roinnt scéalta idir dháiríre agus ghreannmhar. Thug siad bronntanais luachmhara dom freisin, agus oiriúnach dom agus mé ag dul ar scor – dearbhán bronntanais ón siopa feistis allamuigh is fearr liom, mar shampla, mar bhí a fhios acu gur súilóir mór mé.

Encore!

Fuair mé cuireadh ón gcara céanna arís an tseachtain seo caite, 10 mbliana níos déanaí ná a chéad chuireadh. Bhí cara dár ngrúpa (Liam) ar cuairt ó Atlanta, áit a bhfuil cónaí air anois. Mar sin bheadh trí lánúin i láthair as an gcúigear a tháinig le chéile 10 mbliana ó shin. Níl cónaí ar na cairde eile sa cheantar a thuilleadh – oibríonn duine amháin do Amazon i Seattle, Washington agus tá an duine eile ar scor i Morro Bay, California. Ní i m’onóir a bheadh an teacht le chéile an uair seo, ach ag ceiliúradh cuairt Liam.

Bhí sé deas teacht le chéile le haghaidh bricfeasta déanach de bhia blasta Indiach le huachtar reoite ina dhiaidh. Tá Liam agus a bhean chéile ag smaoineamh ar athlonnú ar ais go San Diego. Cé go bhfuil siad sásta in Atlanta, tá cónaí ar a mac i San Diego, agus ba mhaith leo a bheith níos gaire dó.

Cuireadh Liam as a phost i Qualcomm bliain go leith ó shin. Chuir siad as a phost duine de na hinnealtóirí is cumasaí ar chas mé leis nó léi riamh, agus duine a bhí thar a bheith dílis do Qualcomm. Tar éis sin, níl aon dílseacht fágtha aige don chomhlacht, agus tá sé ag lorg poist i gcomhlachtaí eile.

Mar sin níl ach duine amháin dúinn – ár n-óstach, Vijay – fós ag obair ag Qualcomm faoi láthair, agus ag déanamh go han-mhaith ann. Go maire sé i bhfad!

An uair seo arís, agus deochanna fuara á n-ól againn, chuamar siar ar bhóithrín na smaointe. Ní raibh na mothúcháin maidir le Qualcomm chomh dearfach agus a bhí 10 mbliana ó shin.

Oibríonn mac Liam san fhoireann chéanna le Vijay. Tá Vijay ina leas-uachtarán agus i gceannas na foirne, mar a tharlaíonn sé. D’inis Con (mac Liam) nach bhfuil fágtha as dosaen innealtóirí a thosaigh leis sa chomhlacht breis agus trí bliana ó shin, ach é féin.

Rúin Ceannaireachta

Agus muid i mbun comhrá, thosaíomar ag plé cén fáth a raibh an oiread sin innealtóirí ag fágáil an chomhlachta agus cén fáth nár fhág Con féin.

Cén fáth ar fhágadar? Bhí an iomarca oibre le déanamh i gcónaí. Agus níor chuir a gceannasaithe a mbuíochas in iúl dóibh.

Agus cén fáth nár fhág Con? Ní raibh an cultúr céanna ina fhoireann. Cultúr iontach a bhí ann.

Cén fáth? Dúirt Vijay agus Liam gur chuir mise an cultúr sin i bhfeidhm blianta fada ó shin, agus go bhfuil sé ann fós. D’fhoghlaim Liam agus Vijay an stíl ceannaireachta uaim, agus lean siad uirthi go dtí an lá atá inniu ann. D’iarr siad orm cúpla focal a rá faoi sin.

Dúirt mé gurb é an rud is tábhachtaí nuair atá tú i do cheannaire, ná na daoine féin, agus an chaoi a gcaitheann tú leo. Cuir muinín iontu, agus lig dóibh rith, agus déanfaidh siad a seacht ndícheall. Ní maith le haon duine go mbeadh duine eile anuas sa mhullach orthu. Bí ar fáil mar cheannaire an t-am go léir chun ceisteanna a fhreagairt agus fadhbanna a réiteach, agus beidh ionadh ort leis na torthaí a fheicfidh tú. Nuair a bhíonn meas agat ar d’fhostaithe, beidh meas acu ort freisin, agus beidh foireann láidir agat agus na baill fhoirne ag obair as lámha a chéile.

D’aontaigh siad liom go hiomlán, agus dúirt siad gur trua mhór é nach bhfuil níos mó ceannairí den aigne chéanna.

Bhí iontas agus áthas orm go raibh an mothúchán sin acu go léir. Bhí sé chomh deas go ndúirt mo chairde liom conas a mhothaigh siad. Mhothaigh mé go ndearnamar, mise san áireamh, difríochtaí tábhachtacha atá a rian le feiceáil fós sa chomhlacht deich mbliana tar éis dom imeacht.

Cén difríochtaí?

• Difríocht trí oibriú le chéile in ionad a bheith scartha óna chéile.
• Difríocht tríd an teicneolaíocht cheannródaíoch a fhorbairt – chuireamar leathanbhanda ardluais ar an bhfón cliste den chéad uair, rud stairiúil.
• Difríocht do Qualcomm. Cé nach bhfuaireamar aon aitheantas air sin agus muid ag imeacht, d’éirigh le Qualcomm thar na bearta leis an teicneolaíocht nua sin.

Ach in ainneoin na neamhshuime corparáidí sin ag an deireadh, tá mé i gcónaí buíoch as ceannaireacht an bhunaitheora, Irwin Jacobs, sna luathlaethanta sula ndearnadh ollphéist chorparáideach de Qualcomm. Bhí muinín aige asainn agus thug sé an spás agus na hacmhainní dúinn chun sárobair a dhéanamh. Nach ón bhfear iontach sin a d’fhoghlaim mé mo stíl ceannaireachta féin!

Ag deireadh an lae, thuig mé go soiléir rud amháin. Cé go ndéanann comhlachtaí dearmad ar a fhostaithe, fiú roimh dóibh imeacht, is a mhalairt atá i gceist maidir le d’fhíorchairde ar chas tú leo ann. Is iad na cairdis mharthanacha seo- a d’eascair ag an áit oibre, ach a mhair i bhfad ina dhiaidh sin- na bronntanais is luachmhaire ar fad.

D’inis mé faoi mo chéad siúlóid sa Chainneon Mór, roinnt mhaith blianta ó shin. Bhí sé chomh hiontach sin nach ndearna mé dearmad air riamh. Léimimis ar aghaidh anois go dtí an tsiúlóid is déanaí a rinne mé féin agus mo bhean chéile. Sá chás seo, chuamar síos ón imeall ó dheas, go dtí an Colorado, agus ansin thángamar aníos arís go dtí an t-imeall céanna – siúlóid 30 ciliméadar nó mar sin. Rinneamar talamh slán de nach mbeadh sé ródheacair dúinn.

Bhí gach rud réidh againn an oíche roimhe – éadaí, bróga, uisce, béilí beaga, maidí agus málaí droma. D’éiríomar go luath ar maidin ag a ceathair a chlog, agus bhíomar ar an gcosán (Bright Angel Trail) ag a cúig. Ní raibh sé te fós (15C) agus ní raibh an ghrian éirithe fós. Bhí luas maith againn agus muid ag dul ar aghaidh go maith.

Iarsmaí iontaiseacha

Is seandálaí í mo bhean chéile Sinéad, agus chonaic sí carraig mhór ar thaobh an chosáin ar a raibh rianta suntasaigh le feiceáil. D’aithin sí díreach gurb iontaisí ainmhithe a bhí i gceist, agus chaitheamar am ag féachaint orthu agus ag tógáil grianghraf. Níos déanaí, tar éis na siúlóide, rinne Sinéad níos mó taighde fúthu, agus scéal suimiúil a bhí ann. Sa bhliain 2016, bhí Ollamh geolaíochta Ioruach, Allan Krill, ag siúl lena chuid mac léinn nuair a chonaic sé carraig mhór ina raibh rianta iontaise. Bhí Krill fiosrach, agus chuir sé grianghraf chuig a chomhghleacaí, Stephen Rowland, pailé-ointeolaí in Ollscoil Nevada Las Vegas.

Tá na rianta cois cosáin níos suntasaí fós ná mar a shamhlaigh Krill ar dtús. “Is iad seo na rianta veirteabracha is sine i bhfad i Grand Canyon” a deir Rowland. “Níos suntasaí fós,” a dúirt sé, “tá siad i measc na rianta is sine ar Dhomhan d’ainmhithe a leagann uibheacha gan bhlaosc, amhail reiptílí, agus an fhianaise is luaithe ar ainmhithe veirteabracha ag siúl i ndumhcha gainimh.”

Thit an charraig mhór ina raibh an rian ó aill in aice láimhe – ar an bhFoirmiú Manakacha. Bhí  taighdeoirí in ann aois na rianta a shocrú go 313 milliún bliain. Is rud dochreidte é gur thit an charraig díreach in aice an chosáin – agus go bhfaca Sinéad é freisin. Ní fhaca mise é ar chor ar bith. Ach sin an saghas ruda a fheiceann tú sa chainneon sin, mar tá tú ag siúl siar trí stair an domhain féin. Cé go bhfuil an Cainneon Mór ach 5 nó 6 milliún bliain d’aois, tá cuid de na carraigeacha ann ag dul siar chomh fada le 1.8 billiún bliain – ón Ré Réamhchaimbriach go dtí an Ré Phailéasóch! B’fhiú an tsiúlóid dúinn ach amháin chun na rianta a fheiceáil.

Oidhreacht Dhúchasach

Leanamar ar aghaidh ag siúl agus roimh i bhfad, shroicheamar Havasupai Garden. Athraíodh an t-ainm ó Indian Garden go Havasupai Garden i 2022 chun meas a léiriú ar mhuintir Havasupai, treibh a bhí ina cónaí sa Chainneon Mór leis na glúnta. Baineadh úsáid as an áit, ar a dtugtar Ha’a Gyoh (“áit a dtagann an t-uisce aníos”) i dteanga Havasupai, le haghaidh feirmeoireachta agus imirce shéasúrach.

Sa 1920idí, díbríodh na Havasupai go foréigneach as an gCainneon ag an National Park Service nuair a bunaíodh Páirc Náisiúnta an Chainneoin Mhóir. Bhí Captain Burro ar an duine deireanach den treibh a díshealbhaíodh. B’ainm maslach Indian Garden, nár thug aitheantas d’oidhreacht luachmhar na treibhe sa chainneon.

Tar éis blianta fada, ghlac na húdaráis le hiarratais na treibhe an t-ainm a athrú go Havasupai Garden. Is aitheantas é seo ar an oidhreacht dhúchasach, ar an éagóir stairiúil, agus ar an ghaol leanúnach cultúrtha atá ag an treibh leis an áit.

Is áit stairiúil é an Cainneon Mór, ní amháin ó thaobh na geolaíochta de, ach ó thaobh na staire daonna de freisin. Cé go bhfuil na Havasupai ann le breis agus 800 bliain, tá bundúchasaigh ann ar feadh thart ar 12,000 bliain. Tá 11 treibh bainteach leis an gCainneon.

Bhí bia agus deoch againn ag Havasupai Garden agus ansin shiúlamar timpeall 4 chiliméadar síos i dtreo Pipe Creek. Téann an Bright Angel Trail síos go réidh trí aillte dearga agus lúba géara mar Devil’s Corkscrew, le fánaí géara i roinnt codanna. Thrasnaíomar an sruthán cúpla uair sular shroicheamar Pipe Creek. Chríochnaíomar gar don Colorado, ach bhí an River Trail – cosán in aice na habhann ag dul go dtí Silver Bridge dúnta, de bharr oibre atá á déanamh ar an bpíblíne tras-chainneoin.

Ag spágáil ar ais, céim ar chéim

Chasamar ag an bpointe sin, agus d’fhilleamar ar ár lorg féin ar ais go Havasupai Garden. Bhí an teas ag méadú go tapa ag an am sin. Bhí an teocht thart ar 27 céim Celsius ag 11 rn idir Pipe Creek agus Havasupai Garden. Bhí an tsiúlóid ó Havasupai Garden go dtí an 3-Mile Resthouse dúshlánach, go háirithe sa mheánlae. Tá uisce, sosanna rialta, agus cosaint ón ngrian fíorthábhachtach anseo. Níor bhraitheamar go hiontach faoin am a shroicheamar an teach sosa agus shuíomar isteach sa scáth ag ligean ár scíth ar feadh tamaill. Thóg sé uair eile dul go dtí an 1.5-Mile Resthouse, áit inar thógamar sos deas eile. Ansin, shiúlamar go mall agus muid ag streachailt, cos i ndiaidh cosa, go dtí gur shroicheamar an t-imeall. Bhíomar spíonta agus bhíomar beagán tinn leis an teas. Bhí an teocht thart ar 32C nuair a chríochnaíomar an tsiúlóid.

Bhí an-áthas orainn go rabhamar amach as an gcainneon, agus rinneamar cinneadh dul go dtí an Cainneon Mór níos luaithe sa bhliain, agus go mbeimid ar an gcosán níos luaithe sa lá freisin, ag a ceathair a chlog. In ainneoin na ndeacrachtaí a bhí againn, tá muid ag tnúth go mór lenár gcéad chuairt eile ar an gCainneon Mór.